छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 5, 10

83 of 153 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तद् य इत्थं विदुः । (१।१)

tad ya itthaṃ viduḥ |

1.2१.२

ये चेमे ऽरण्ये श्रद्धा तप इत्य् उपासते । (१।२)

ye ceme 'raṇye śraddhā tapa ity upāsate |

1.3१.३

ते ऽर्चिषम् अभिसंभवन्ति । (१।३)

te 'rciṣam abhisaṃbhavanti |

1.4१.४

अर्चिषो ऽहः । (१।४)

arciṣo 'haḥ |

1.5१.५

अह्न आपूर्यमाणपक्षम् । (१।५)

ahna āpūryamāṇapakṣam |

1.6१.६

आपूर्यमाणपक्षाद् यान् षड् उदङ् एति मासांस् तान् ॥ (१।६)

āpūryamāṇapakṣād yān ṣaḍ udaṅ eti māsāṃs tān ||

2.1२.१

मासेभ्यः संवत्सरम् । (२।१)

māsebhyaḥ saṃvatsaram |

2.2२.२

संवत्सराद् आदित्यम् । (२।२)

saṃvatsarād ādityam |

2.3२.३

आदित्याच् चन्द्रमसम् । (२।३)

ādityāc candramasam |

2.4२.४

चन्द्रमसो विद्युतम् । (२।४)

candramaso vidyutam |

2.5२.५

तत् पुरुषो ऽमानवः । (२।५)

tat puruṣo 'mānavaḥ |

2.6२.६

स एनान् ब्रह्म गमयति । (२।६)

sa enān brahma gamayati |

2.7२.७

एष देवयानः पन्था इति ॥ (२।७)

eṣa devayānaḥ panthā iti ||

3.1३.१

अथ य इमे ग्राम इष्टापूर्ते दत्तम् इत्य् उपासते । (३।१)

atha ya ime grāma iṣṭāpūrte dattam ity upāsate |

3.2३.२

ते धूमम् अभिसंभवन्ति । (३।२)

te dhūmam abhisaṃbhavanti |

3.3३.३

धूमाद् रात्रिम् । (३।३)

dhūmād rātrim |

3.4३.४

रात्रेर् अपरपक्षम् । (३।४)

rātrer aparapakṣam |

3.5३.५

अपरपक्षाद् यान् षड् दक्षिणैति मासांस् तान् । (३।५)

aparapakṣād yān ṣaḍ dakṣiṇaiti māsāṃs tān |

3.6३.६

नैते संवत्सरम् अभिप्राप्नुवन्ति ॥ (३।६)

naite saṃvatsaram abhiprāpnuvanti ||

4.1४.१

मासेभ्यः पितृलोकम् । (४।१)

māsebhyaḥ pitṛlokam |

4.2४.२

पितृलोकाद् आकाशम् । (४।२)

pitṛlokād ākāśam |

4.3४.३

आकाशाच्चन्द्रमसम् । (४।३)

ākāśāccandramasam |

4.4४.४

एष सोमो राजा । (४।४)

eṣa somo rājā |

4.5४.५

तद् देवानाम् अन्नम् । (४।५)

tad devānām annam |

4.6४.६

तं देवा भक्षयन्ति ॥ (४।६)

taṃ devā bhakṣayanti ||

5.1५.१

तस्मिन् यवात्संपातम् उषित्वाथैतम् एवाध्वानं पुनर् निवर्तन्ते । (५।१)

tasmin yavātsaṃpātam uṣitvāthaitam evādhvānaṃ punar nivartante |

5.2५.२

आकाशम् । (५।२)

ākāśam |

5.3५.३

आकाशाद् वायुम् । (५।३)

ākāśād vāyum |

5.4५.४

वायुर् भूत्वा धूमो भवति । (५।४)

vāyur bhūtvā dhūmo bhavati |

5.5५.५

धूमो भूत्वाभ्रं भवति ॥ (५।५)

dhūmo bhūtvābhraṃ bhavati ||

6.1६.१

अभ्रं भूत्वा मेघो भवति । (६।१)

abhraṃ bhūtvā megho bhavati |

6.2६.२

मेघो भूत्वा प्रवर्षति । (६।२)

megho bhūtvā pravarṣati |

6.3६.३

त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस् तिलमासा इति जायन्ते ऽतो वै खलु दुर्निष्प्रपतरम् । (६।३)

ta iha vrīhiyavā oṣadhivanaspatayas tilamāsā iti jāyante 'to vai khalu durniṣprapataram |

6.4६.४

यो यो ह्य् अन्नम् अत्ति यो रेतः सिञ्चति तद् भूय एव भवति ॥ (६।४)

yo yo hy annam atti yo retaḥ siñcati tad bhūya eva bhavati ||

7.1७.१

तद् य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत् ते रमणीयां योनिम् आपद्येरन् ब्राह्मणयोनिं वा क्षत्रिययोनिं वा वैश्ययोनिं वा । (७।१)

tad ya iha ramaṇīyacaraṇā abhyāśo ha yat te ramaṇīyāṃ yonim āpadyeran brāhmaṇayoniṃ vā kṣatriyayoniṃ vā vaiśyayoniṃ vā |

7.2७.२

अथ य इह कपूयचरणा अभ्याशो ह यत् ते कपूयां योनिम् आपद्येरञ् श्वयोनिम् वा सूकरयोनिं वा चण्डालयोनिं वा ॥ (७।२)

atha ya iha kapūyacaraṇā abhyāśo ha yat te kapūyāṃ yonim āpadyerañ śvayonim vā sūkarayoniṃ vā caṇḍālayoniṃ vā ||

8.1८.१

अथैतयोः पथोर् न कतरेण च न तानीमानि क्षुद्राण्य् असकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेति । (८।१)

athaitayoḥ pathor na katareṇa ca na tānīmāni kṣudrāṇy asakṛdāvartīni bhūtāni bhavanti jāyasva mriyasveti |

8.2८.२

एतत् तृतीयं स्थानम् । (८।२)

etat tṛtīyaṃ sthānam |

8.3८.३

तेनासौ लोको न सम्पूर्यते । (८।३)

tenāsau loko na sampūryate |

8.4८.४

तस्माज् जुगुप्सेत । (८।४)

tasmāj jugupseta |

8.5८.५

तद् एष श्लोकः ॥ (८।५)

tad eṣa ślokaḥ ||

9.1९.१

स्तेनो हिरण्यस्य सुरां पिबंश् च । (९।१)

steno hiraṇyasya surāṃ pibaṃś ca |

9.2९.२

गुरोस् तल्पम् आवसन् ब्रह्महा च । (९।२)

guros talpam āvasan brahmahā ca |

9.3९.३

एते पतन्ति चत्वारः पञ्चमश् चाचरंस् तैर् इति ॥ (९।३)

ete patanti catvāraḥ pañcamaś cācaraṃs tair iti ||

10.1१०.१

अथ ह य एतान् एवं पञ्चाग्नीन् वेद न सह तैर् अप्य् आचरन् पाप्मना लिप्यते । (१०।१)

atha ha ya etān evaṃ pañcāgnīn veda na saha tair apy ācaran pāpmanā lipyate |

10.2१०.२

शुद्धः पूतः पुण्यलोको भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ (१०।२)

śuddhaḥ pūtaḥ puṇyaloko bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 5, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit