छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad
ChāUp, 5, 10
Select a line for its word-by-word analysis.
आपूर्यमाणपक्षाद् यान् षड् उदङ् एति मासांस् तान् ॥ (१।६)
āpūryamāṇapakṣād yān ṣaḍ udaṅ eti māsāṃs tān ||
अथ य इमे ग्राम इष्टापूर्ते दत्तम् इत्य् उपासते । (३।१)
atha ya ime grāma iṣṭāpūrte dattam ity upāsate |
तस्मिन् यवात्संपातम् उषित्वाथैतम् एवाध्वानं पुनर् निवर्तन्ते । (५।१)
tasmin yavātsaṃpātam uṣitvāthaitam evādhvānaṃ punar nivartante |
त इह व्रीहियवा ओषधिवनस्पतयस् तिलमासा इति जायन्ते ऽतो वै खलु दुर्निष्प्रपतरम् । (६।३)
ta iha vrīhiyavā oṣadhivanaspatayas tilamāsā iti jāyante 'to vai khalu durniṣprapataram |
यो यो ह्य् अन्नम् अत्ति यो रेतः सिञ्चति तद् भूय एव भवति ॥ (६।४)
yo yo hy annam atti yo retaḥ siñcati tad bhūya eva bhavati ||
तद् य इह रमणीयचरणा अभ्याशो ह यत् ते रमणीयां योनिम् आपद्येरन् ब्राह्मणयोनिं वा क्षत्रिययोनिं वा वैश्ययोनिं वा । (७।१)
tad ya iha ramaṇīyacaraṇā abhyāśo ha yat te ramaṇīyāṃ yonim āpadyeran brāhmaṇayoniṃ vā kṣatriyayoniṃ vā vaiśyayoniṃ vā |
अथ य इह कपूयचरणा अभ्याशो ह यत् ते कपूयां योनिम् आपद्येरञ् श्वयोनिम् वा सूकरयोनिं वा चण्डालयोनिं वा ॥ (७।२)
atha ya iha kapūyacaraṇā abhyāśo ha yat te kapūyāṃ yonim āpadyerañ śvayonim vā sūkarayoniṃ vā caṇḍālayoniṃ vā ||
अथैतयोः पथोर् न कतरेण च न तानीमानि क्षुद्राण्य् असकृदावर्तीनि भूतानि भवन्ति जायस्व म्रियस्वेति । (८।१)
athaitayoḥ pathor na katareṇa ca na tānīmāni kṣudrāṇy asakṛdāvartīni bhūtāni bhavanti jāyasva mriyasveti |
एते पतन्ति चत्वारः पञ्चमश् चाचरंस् तैर् इति ॥ (९।३)
ete patanti catvāraḥ pañcamaś cācaraṃs tair iti ||
अथ ह य एतान् एवं पञ्चाग्नीन् वेद न सह तैर् अप्य् आचरन् पाप्मना लिप्यते । (१०।१)
atha ha ya etān evaṃ pañcāgnīn veda na saha tair apy ācaran pāpmanā lipyate |
शुद्धः पूतः पुण्यलोको भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ (१०।२)
śuddhaḥ pūtaḥ puṇyaloko bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.