छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad
ChāUp, 8, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
य आत्मा अपहतपाप्मा विजरो विमृत्युर् विशोको विजिघत्सो ऽपिपासः सत्यकामः सत्यसंकल्पः सो ऽन्वेष्टव्यः स विजिज्ञासितव्यः । (१।१)
ya ātmā apahatapāpmā vijaro vimṛtyur viśoko vijighatso 'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ so 'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ |
स सर्वांश् च लोकान् आप्नोति सर्वांश् च कामान् यस् तम् आत्मानम् अनुविद्य विजानातीति ह प्रजापतिर् उवाच ॥ (१।२)
sa sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān yas tam ātmānam anuvidya vijānātīti ha prajāpatir uvāca ||
ते होचुर् हन्त तम् आत्मानम् अन्वेच्छामो यम् आत्मानम् अन्विष्य सर्वांश् च लोकान् आप्नोति सर्वांश् च कामान् इति । (२।२)
te hocur hanta tam ātmānam anvecchāmo yam ātmānam anviṣya sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān iti |
इन्द्रो हैव देवानाम् अभिप्रवव्राज विरोचनो ऽसुराणाम् । (२।३)
indro haiva devānām abhipravavrāja virocano 'surāṇām |
तौ हासंविदानाव् एव समित्पाणी प्रजापतिसकाशम् आजग्मतुः ॥ (२।४)
tau hāsaṃvidānāv eva samitpāṇī prajāpatisakāśam ājagmatuḥ ||
तौ ह द्वात्रिंशतं वर्षाणि ब्रह्मचर्यम् ऊषतुः । (३।१)
tau ha dvātriṃśataṃ varṣāṇi brahmacaryam ūṣatuḥ |
तौ होचतुर् य आत्मा अपहतपाप्मा विजरो विमृत्युर् विशोको विजिघत्सो ऽपिपासः सत्यकामः सत्यसंकल्पः सो ऽन्वेष्टव्यः स विजिज्ञासितव्यः । (३।४)
tau hocatur ya ātmā apahatapāpmā vijaro vimṛtyur viśoko vijighatso 'pipāsaḥ satyakāmaḥ satyasaṃkalpaḥ so 'nveṣṭavyaḥ sa vijijñāsitavyaḥ |
स सर्वांश् च लोकान् आप्नोति सर्वांश् च कामान् यस् तम् आत्मानम् अनुविद्य विजानातीति भगवतो वचो वेदयन्ते । (३।५)
sa sarvāṃś ca lokān āpnoti sarvāṃś ca kāmān yas tam ātmānam anuvidya vijānātīti bhagavato vaco vedayante |
तौ ह प्रजापतिर् उवाच य एषो ऽक्षिणि पुरुषो दृश्यत एष आत्मेति होवाच । (४।१)
tau ha prajāpatir uvāca ya eṣo 'kṣiṇi puruṣo dṛśyata eṣa ātmeti hovāca |
अथ यो ऽयं भगवो ऽप्सु परिख्यायते यश् चायम् आदर्शे कतम एष इति । (४।३)
atha yo 'yaṃ bhagavo 'psu parikhyāyate yaś cāyam ādarśe katama eṣa iti |
एष उ एवैषु सर्वेष्वन्न्तेषु परिख्यायत इति होवाच ॥ (४।४)
eṣa u evaiṣu sarveṣvannteṣu parikhyāyata iti hovāca ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.