छान्दोग्योपनिषद्Chāndogyopaniṣad

ChāUp, 4, 3

59 of 153 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वायुर् वाव संवर्गः । (१।१)

vāyur vāva saṃvargaḥ |

1.2१.२

यदा वा अग्निर् उद्वायति वायुम् एवाप्येति । (१।२)

yadā vā agnir udvāyati vāyum evāpyeti |

1.3१.३

यदा सूर्यो ऽस्तम् एति वायुम् एवाप्येति । (१।३)

yadā sūryo 'stam eti vāyum evāpyeti |

1.4१.४

यदा चन्द्रो ऽस्तम् एति वायुम् एवाप्येति ॥ (१।४)

yadā candro 'stam eti vāyum evāpyeti ||

2.1२.१

यदाप उच्छुष्यन्ति वायुम् एवापियन्ति । (२।१)

yadāpa ucchuṣyanti vāyum evāpiyanti |

2.2२.२

वायुर् ह्य् एवैतान् सर्वान् संवृङ्क्ते । (२।२)

vāyur hy evaitān sarvān saṃvṛṅkte |

2.3२.३

इत्य् अधिदैवतम् ॥ (२।३)

ity adhidaivatam ||

3.1३.१

अथाध्यात्मम् । (३।१)

athādhyātmam |

3.2३.२

प्राणो वाव संवर्गः । (३।२)

prāṇo vāva saṃvargaḥ |

3.3३.३

स यदा स्वपिति प्राणम् एव वाग् अप्येति । (३।३)

sa yadā svapiti prāṇam eva vāg apyeti |

3.4३.४

प्राणं चक्षुः । (३।४)

prāṇaṃ cakṣuḥ |

3.5३.५

प्राणं श्रोत्रम् । (३।५)

prāṇaṃ śrotram |

3.6३.६

प्राणं मनः । (३।६)

prāṇaṃ manaḥ |

3.7३.७

प्राणो ह्य् एवैतान् सर्वान् संवृङ्क्त इति ॥ (३।७)

prāṇo hy evaitān sarvān saṃvṛṅkta iti ||

4.1४.१

तौ वा एतौ द्वौ संवर्गौ । (४।१)

tau vā etau dvau saṃvargau |

4.2४.२

वायुर् एव देवेषु प्राणः प्राणेषु ॥ (४।२)

vāyur eva deveṣu prāṇaḥ prāṇeṣu ||

5.1५.१

अथ ह शौनकं च कापेयम् अभिप्रतारिणं च काक्षसेनिं परिविष्यमाणौ ब्रह्मचारी बिभिक्षे । (५।१)

atha ha śaunakaṃ ca kāpeyam abhipratāriṇaṃ ca kākṣaseniṃ pariviṣyamāṇau brahmacārī bibhikṣe |

5.2५.२

तस्मा उ ह न ददतुः ॥ (५।२)

tasmā u ha na dadatuḥ ||

6.1६.१

स होवाच । (६।१)

sa hovāca |

6.2६.२

महात्मनश् चतुरो देव एकः कः स जगार भुवनस्य गोपाः । (६।२)

mahātmanaś caturo deva ekaḥ kaḥ sa jagāra bhuvanasya gopāḥ |

6.3६.३

तं कापेय नाभिपश्यन्ति मर्त्या अभिप्रतारिन् बहुधा वसन्तम् । (६।३)

taṃ kāpeya nābhipaśyanti martyā abhipratārin bahudhā vasantam |

6.4६.४

यस्मै वा एतद् अन्नं तस्मा एतन् न दत्तम् इति ॥ (६।४)

yasmai vā etad annaṃ tasmā etan na dattam iti ||

7.1७.१

तद् उ ह शौनकः कापेयः प्रतिमन्वानः प्रत्येयाय । (७।१)

tad u ha śaunakaḥ kāpeyaḥ pratimanvānaḥ pratyeyāya |

7.2७.२

आत्मा देवानां जनिता प्रजानां हिरण्यदंष्ट्रो बभसो ऽनसूरिः । (७।२)

ātmā devānāṃ janitā prajānāṃ hiraṇyadaṃṣṭro babhaso 'nasūriḥ |

7.3७.३

महान्तम् अस्य महिमानम् आहुर् अनद्यमानो यद् अनन्नम् अत्ति । (७।३)

mahāntam asya mahimānam āhur anadyamāno yad anannam atti |

7.4७.४

इति वै वयम् ब्रह्मचारिन् नेदम् उपास्महे दत्तास्मै भिक्षाम् इति ॥ (७।४)

iti vai vayam brahmacārin nedam upāsmahe dattāsmai bhikṣām iti ||

8.1८.१

तस्मै उ ह ददुः । (८।१)

tasmai u ha daduḥ |

8.2८.२

ते वा एते पञ्चान्ये पञ्चान्ये दश सन्तस् तत् कृतम् । (८।२)

te vā ete pañcānye pañcānye daśa santas tat kṛtam |

8.3८.३

तस्मात् सर्वासु दिक्ष्व् अन्नम् एव दश कृतम् । (८।३)

tasmāt sarvāsu dikṣv annam eva daśa kṛtam |

8.4८.४

सैषा विराड् अन्नादी । (८।४)

saiṣā virāḍ annādī |

8.5८.५

तयेदं सर्वं दृष्टम् । (८।५)

tayedaṃ sarvaṃ dṛṣṭam |

8.6८.६

सर्वम् अस्य इदं दृष्टं भवत्य् अन्नादो भवति य एवं वेद य एवं वेद ॥ (८।६)

sarvam asya idaṃ dṛṣṭaṃ bhavaty annādo bhavati ya evaṃ veda ya evaṃ veda ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ChāUp, 4, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit