Ṛgveda · Maṇḍala 6 · Sūkta 74

Ṛk 6.74.4

Rudra, Soma · Bharadvāja Bārhaspatya

The whole sūkta Link

Saṃhitā

ति॒ग्मायु॑धौ ति॒ग्महे॑ती सु॒शेवौ॒ सोमा॑रुद्रावि॒ह सु मृ॑ळतं नः ।
प्र नो॑ मुंचतं॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॑द्गोपा॒यतं॑ नः सुमन॒स्यमा॑ना ॥

तिग्मायुधौ तिग्महेती सुशेवौ सोमारुद्राव् इह सु मृऌअतं नः |
प्र नो मुञ्चतं वरुणस्य पाशाद् गोपायतं नः सुमनस्यमाना ||

tigmā́yudhau tigmáhetī suśévau sómārudrāvihá sú mṛḷatam naḥ ǀ
prá no muñcatam váruṇasya pā́śādgopāyátam naḥ sumanasyámānā ǁ

tigmāyudhau tigmahetī suśevau somārudrāv iha su mṛḷataṃ naḥ |
pra no muñcataṃ varuṇasya pāśād gopāyataṃ naḥ sumanasyamānā ||

Padapāṭha

ति॒ग्मऽआ॑युधौ । ति॒ग्महे॑ती॒ इति॑ ति॒ग्मऽहे॑ती । सु॒ऽशेवौ॑ । सोमा॑रुद्रौ । इ॒ह । सु । मृ॒ळ॒त॒म् । नः॒ ।
प्र । नः॒ । मु॒ञ्च॒त॒म् । वरु॑णस्य । पाशा॑त् । गो॒पा॒यत॑म् । नः॒ । सु॒ऽम॒न॒स्यमा॑ना ॥

तिग्मऽआयुधौ । तिग्महेती इति तिग्मऽहेती । सुऽशेवौ । सोमारुद्रौ । इह । सु । मृळतम् । नः ।
प्र । नः । मुञ्चतम् । वरुणस्य । पाशात् । गोपायतम् । नः । सुऽमनस्यमाना ॥

tigmá-āyudhau ǀ tigmáhetī íti tigmá-hetī ǀ su-śévau ǀ sómārudrau ǀ ihá ǀ sú ǀ mṛḷatam ǀ naḥ ǀ
prá ǀ naḥ ǀ muñcatam ǀ váruṇasya ǀ pā́śāt ǀ gopāyátam ǀ naḥ ǀ su-manasyámānā ǁ

tigma-āyudhau ǀ tigmahetī iti tigma-hetī ǀ su-śevau ǀ somārudrau ǀ iha ǀ su ǀ mṛḷatam ǀ naḥ ǀ
pra ǀ naḥ ǀ muñcatam ǀ varuṇasya ǀ pāśāt ǀ gopāyatam ǀ naḥ ǀ su-manasyamānā ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
06.074.04
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
5.1.18.04
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
06.06.099
Devatā देवता
Rudra, Soma
Ṛṣi ऋषि
Bharadvāja Bārhaspatya
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh
Svara स्वरः
धैवतः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 6.74.4

Interpretations

Sāyaṇa

जीमूतस्येत्येकोनविंशर्चंचतुर्दशंसूक्तं भारद्वाजस्यपायोरार्षं अनुक्रम्यतेच-जीमूतस्येवैकोनापायुर्भारद्वाजः संग्रामांगान्यृक् शोभितु- ष्टाववर्मधनुर्ज्यामार्त्नीइषुधिंजगत्यर्धे सारथिमर्धेरश्मीनश्वान्रथं रथगोपान् जगत्यादि लिंगोक्तदेवताद्वाभ्यामिषूः प्रतोदंहस्तघ्नंद्वाभ्या- मिषूः पराः पंक्त्यादयो लिंगोक्तदेवताः संग्रामाशिषोन्त्यानुष्टुप् ऋजीतआलाक्तेतिचद्वेद्वेइति । रथेतिष्ठन् ब्राह्मणासइतिषष्ठीदशम्यौ जगत्यौ अंत्यायोनःस्वोअरणइत्येषानुष्टुप् ऋजीतेआजंघन्तिआलाक्ताअवसृष्टायोनःस्वइतिपंचानुष्टुभः यत्रबाणाइतिपंक्तिः शिष्टास्त्रि- ष्टुभः आद्ययावर्मस्तूयते द्वितीययाधनुः तृतीययाज्या चतुर्थ्याआर्त्नी पंचम्याइषुधिः अतः पंचानांवर्माद्यादेवताः षष्ठ्याः पूर्वार्धेनसारथिः स्तूयते अतः सोर्धर्चस्तद्देवताकः उत्तरार्धेनरश्मयः स्तूयन्ते सप्तम्याअश्वाः अष्टम्यारथः नवम्यारथगोपाः अतस्तास्तद्देवताकाः ब्राह्मणास- इत्यस्यांब्रह्मणपितृसोम्यद्यावापृथिवीपूषाण् ओलिंगोक्तादेवताः एकादशीद्वादश्याविषुस्तुतिरूपत्वात् इषुदेवताके त्रयोदश्याप्रतोदः चतुर्दश्याहस्तघ्नः पंचदशीषोडश्याविषुदेवताके सप्तदश्यायुद्धभूमिब्रह्मणस्पत्यदितिरूपालिंगोक्तदेवताः अष्टादश्याः कवचसोमवरुण- देवताके सप्तदश्यायुद्धभूमिब्रह्मणस्पत्यदितिरूपालिंगोक्तदेवताः अष्टादश्याः कवचसोमवरुणदेवताः अंत्यायादेवाब्रह्मचदेवता युद्धेअने- नसूक्तेनराजानंसंनाहयेत् तथाचाश्वलायनः-संग्रामेसमुपोह्ळेराजानंसंनाहयेदात्वाहार्षमन्तरेधीतिपश्चाद्रथस्यावस्थायजीमूतस्येवभवति- प्रतीकमितिकवचंप्रयच्छेदुत्तरयाधनुरुत्त रांवाचयेत्स्वयंचतुर्थीजपेत्पंचम्येषुधिंप्रयच्छेदभिप्रवर्तमानेष्ठींसप्तम्याश्वानष्टमीमिषूनवेक्षमाणं वाचयत्यहिरिवभोगैः पर्येतिबाहुमितितलं नह्यमानमिति तथाचावसृष्टापरापतेतीषून्विसर्जयेद्यत्रबाणाः संपतन्तीतियुध्यमानेषुजपेत् संशिष्याद्वेति । अध्यायोपाकरणोत्सर्जनयोर्मंडलांत्यहोमे योनः स्वइत्यषा ।