Ṛgveda · Maṇḍala 6

Sūkta 55

Pūṣan · Bharadvāja Bārhaspatya · 6 ṛks

Link
Devatā देवता
Pūṣan
Ṛṣi ऋषि
Bharadvāja Bārhaspatya
Chandas छन्दस्
Gāyatrī
Metres by ṛk

1st set of styles gāyatrī (1, 2, 5, 6); virāḍgāyatrī (3, 4)

2nd set of styles gāyatrī

  1. Ṛk 1

    एहि॒ वां वि॑मुचो नपा॒दाघृ॑णे॒ सं स॑चावहै ।
    र॒थीर्ऋ॒तस्य॑ नो भव ॥

    एहि वां विमुचो नपाद् आघृणे सं सचावहै |
    रथीर् ऋतस्य नो भव ||

    éhi vā́m vimuco napādā́ghṛṇe sám sacāvahai ǀ
    rathī́rṛtásya no bhava ǁ

    ehi vāṃ vimuco napād āghṛṇe saṃ sacāvahai |
    rathīr ṛtasya no bhava ||

    आ । इ॒हि॒ । वाम् । वि॒ऽमु॒चः॒ । न॒पा॒त् । आघृ॑णे । सम् । स॒चा॒व॒है॒ ।
    र॒थीः । ऋ॒तस्य॑ । नः॒ । भ॒व॒ ॥

    आ । इहि । वाम् । विऽमुचः । नपात् । आघृणे । सम् । सचावहै ।
    रथीः । ऋतस्य । नः । भव ॥

    ā́ ǀ ihi ǀ vā́m ǀ vi-mucaḥ ǀ napāt ǀ ā́ghṛṇe ǀ sám ǀ sacāvahai ǀ
    rathī́ḥ ǀ ṛtásya ǀ naḥ ǀ bhava ǁ

    ā ǀ ihi ǀ vām ǀ vi-mucaḥ ǀ napāt ǀ āghṛṇe ǀ sam ǀ sacāvahai ǀ
    rathīḥ ǀ ṛtasya ǀ naḥ ǀ bhava ǁ

    6.55.1 Aṣṭaka 4.8.21.1Anuvāka 6.5.69

  2. Ṛk 2

    र॒थीत॑मं कप॒र्दिन॒मीशा॑नं॒ राध॑सो म॒हः ।
    रा॒यः सखा॑यमीमहे ॥

    रथीतमं कपर्दिनम् ईशानं राधसो महः |
    रायः सखायम् ईमहे ||

    rathī́tamam kapardínamī́śānam rā́dhaso maháḥ ǀ
    rāyáḥ sákhāyamīmahe ǁ

    rathītamaṃ kapardinam īśānaṃ rādhaso mahaḥ |
    rāyaḥ sakhāyam īmahe ||

    र॒थिऽत॑मम् । क॒प॒र्दिन॑म् । ईशा॑नम् । राध॑सः । म॒हः ।
    रा॒यः । सखा॑यम् । ई॒म॒हे॒ ॥

    रथिऽतमम् । कपर्दिनम् । ईशानम् । राधसः । महः ।
    रायः । सखायम् । ईमहे ॥

    rathí-tamam ǀ kapardínam ǀ ī́śānam ǀ rā́dhasaḥ ǀ maháḥ ǀ
    rāyáḥ ǀ sákhāyam ǀ īmahe ǁ

    rathi-tamam ǀ kapardinam ǀ īśānam ǀ rādhasaḥ ǀ mahaḥ ǀ
    rāyaḥ ǀ sakhāyam ǀ īmahe ǁ

    6.55.2 Aṣṭaka 4.8.21.2Anuvāka 6.5.70

  3. Ṛk 3

    रा॒यो धारा॑स्याघृणे॒ वसो॑ रा॒शिर॑जाश्व ।
    धीव॑तोधीवतः॒ सखा॑ ॥

    रायो धारास्य् आघृणे वसो राशिर् अजाश्व |
    धीवतो-धीवतः सखा ||

    rāyó dhā́rāsyāghṛṇe váso rāśírajāśva ǀ
    dhī́vatodhīvataḥ sákhā ǁ

    rāyo dhārāsy āghṛṇe vaso rāśir ajāśva |
    dhīvato-dhīvataḥ sakhā ||

    रा॒यः । धारा॑ । अ॒सि॒ । आ॒घृ॒णे॒ । वसोः॑ । रा॒शिः । अ॒ज॒ऽअ॒श्व॒ ।
    धीव॑तःऽधीवतः । सखा॑ ॥

    रायः । धारा । असि । आघृणे । वसोः । राशिः । अजऽअश्व ।
    धीवतःऽधीवतः । सखा ॥

    rāyáḥ ǀ dhā́rā ǀ asi ǀ āghṛṇe ǀ vásoḥ ǀ rāśíḥ ǀ aja-aśva ǀ
    dhī́vataḥ-dhīvataḥ ǀ sákhā ǁ

    rāyaḥ ǀ dhārā ǀ asi ǀ āghṛṇe ǀ vasoḥ ǀ rāśiḥ ǀ aja-aśva ǀ
    dhīvataḥ-dhīvataḥ ǀ sakhā ǁ

    6.55.3 Aṣṭaka 4.8.21.3Anuvāka 6.5.71

  4. Ṛk 4

    पू॒षणं॒ न्व१॒॑जाश्व॒मुप॑ स्तोषाम वा॒जिनं॑ ।
    स्वसु॒र्यो जा॒र उ॒च्यते॑ ॥

    पूषणं न्व् अजाश्वम् उप स्तोषाम वाजिनम् |
    स्वसुर् यो जार उच्यते ||

    pūṣáṇam nvájā́śvamúpa stoṣāma vājínam ǀ
    svásuryó jārá ucyáte ǁ

    pūṣaṇaṃ nv ajāśvam upa stoṣāma vājinam |
    svasur yo jāra ucyate ||

    पू॒षण॑म् । नु । अ॒जऽअ॑श्वम् । उप॑ । स्तो॒षा॒म॒ । वा॒जिन॑म् ।
    स्वसुः॑ । यः । जा॒रः । उ॒च्यते॑ ॥

    पूषणम् । नु । अजऽअश्वम् । उप । स्तोषाम । वाजिनम् ।
    स्वसुः । यः । जारः । उच्यते ॥

    pūṣáṇam ǀ nú ǀ ajá-aśvam ǀ úpa ǀ stoṣāma ǀ vājínam ǀ
    svásuḥ ǀ yáḥ ǀ jāráḥ ǀ ucyáte ǁ

    pūṣaṇam ǀ nu ǀ aja-aśvam ǀ upa ǀ stoṣāma ǀ vājinam ǀ
    svasuḥ ǀ yaḥ ǀ jāraḥ ǀ ucyate ǁ

    6.55.4 Aṣṭaka 4.8.21.4Anuvāka 6.5.72

  5. Ṛk 5

    मा॒तुर्दि॑धि॒षुम॑ब्रवं॒ स्वसु॑र्जा॒रः शृ॑णोतु नः ।
    भ्रातेंद्र॑स्य॒ सखा॒ मम॑ ॥

    मातुर् दिधिषुम् अब्रवं स्वसुर् जारः शृणोतु नः |
    भ्रातेन्द्रस्य सखा मम ||

    mātúrdidhiṣúmabravam svásurjāráḥ śṛṇotu naḥ ǀ
    bhrā́téndrasya sákhā máma ǁ

    mātur didhiṣum abravaṃ svasur jāraḥ śṛṇotu naḥ |
    bhrātendrasya sakhā mama ||

    मा॒तुः । दि॒धि॒षुम् । अ॒ब्र॒व॒म् । स्वसुः॑ । जा॒रः । शृ॒णो॒तु॒ । नः॒ ।
    भ्राता॑ । इन्द्र॑स्य । सखा॑ । मम॑ ॥

    मातुः । दिधिषुम् । अब्रवम् । स्वसुः । जारः । शृणोतु । नः ।
    भ्राता । इन्द्रस्य । सखा । मम ॥

    mātúḥ ǀ didhiṣúm ǀ abravam ǀ svásuḥ ǀ jāráḥ ǀ śṛṇotu ǀ naḥ ǀ
    bhrā́tā ǀ índrasya ǀ sákhā ǀ máma ǁ

    mātuḥ ǀ didhiṣum ǀ abravam ǀ svasuḥ ǀ jāraḥ ǀ śṛṇotu ǀ naḥ ǀ
    bhrātā ǀ indrasya ǀ sakhā ǀ mama ǁ

    6.55.5 Aṣṭaka 4.8.21.5Anuvāka 6.5.73

  6. Ṛk 6

    आजासः॑ पू॒षणं॒ रथे॑ निशृं॒भास्ते ज॑न॒श्रियं॑ ।
    दे॒वं व॑हंतु॒ बिभ्र॑तः ॥

    आजासः पूषणं रथे निशृम्भास् ते जनश्रियम् |
    देवं वहन्तु बिभ्रतः ||

    ā́jā́saḥ pūṣáṇam ráthe niśṛmbhā́sté janaśríyam ǀ
    devám vahantu bíbhrataḥ ǁ

    ājāsaḥ pūṣaṇaṃ rathe niśṛmbhās te janaśriyam |
    devaṃ vahantu bibhrataḥ ||

    आ । अ॒जासः॑ । पू॒षण॑म् । रथे॑ । नि॒ऽशृ॒म्भाः । ते । ज॒न॒ऽश्रिय॑म् ।
    दे॒वम् । व॒ह॒न्तु॒ । बिभ्र॑तः ॥

    आ । अजासः । पूषणम् । रथे । निऽशृम्भाः । ते । जनऽश्रियम् ।
    देवम् । वहन्तु । बिभ्रतः ॥

    ā́ ǀ ajā́saḥ ǀ pūṣáṇam ǀ ráthe ǀ ni-śṛmbhā́ḥ ǀ té ǀ jana-śríyam ǀ
    devám ǀ vahantu ǀ bíbhrataḥ ǁ

    ā ǀ ajāsaḥ ǀ pūṣaṇam ǀ rathe ǀ ni-śṛmbhāḥ ǀ te ǀ jana-śriyam ǀ
    devam ǀ vahantu ǀ bibhrataḥ ǁ

    6.55.6 Aṣṭaka 4.8.21.6Anuvāka 6.5.74

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 6.55 · Pūṣan

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

SON of Deliverance, come, bright God! Let us twain go together: be our charioteer of sacrifice.

Ṛk 2

We pray for wealth to thee most skilled of charioteers, with braided hair, Lord of great riches, and our Friend.

Ṛk 3

Bright God whose steeds are goats, thou art a stream of wealth, a treasure-heap, The Friend of every pious man.

Ṛk 4

Pūṣan, who driveth goats for steeds, the strong and Mighty, who is called His Sister's lover, will we laud.

Ṛk 5

His Mother's suitor I address. May he who loves his Sister hear, Brother of Indra, and my Friend.