Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Bharadvāja Bārhaspatya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   त्वं हि क्षैत॑व॒द्यशोऽग्ने॑ मि॒त्रो न पत्य॑से ।
   त्वं वि॑चर्षणे॒ श्रवो॒ वसो॑ पु॒ष्टिं न पु॑ष्यसि ॥

   त्वं हि क्षैतवद् यशो ऽग्ने मित्रो न पत्यसे |
   त्वं विचर्षणे श्रवो वसो पुष्टिं न पुष्यसि ||

   tvám hí kṣáitavadyáśó’gne mitró ná pátyase ǀ
   tvám vicarṣaṇe śrávo váso puṣṭím ná puṣyasi ǁ

   tvaṃ hi kṣaitavad yaśo 'gne mitro na patyase |
   tvaṃ vicarṣaṇe śravo vaso puṣṭiṃ na puṣyasi ||

   त्वम् । हि । क्षैत॑ऽवत् । यशः॑ । अग्ने॑ । मि॒त्रः । न । पत्य॑से ।
   त्वम् । वि॒ऽच॒र्ष॒णे॒ । श्रवः॑ । वसो॒ इति॑ । पु॒ष्टिम् । न । पु॒ष्य॒सि॒ ॥

   त्वम् । हि । क्षैतऽवत् । यशः । अग्ने । मित्रः । न । पत्यसे ।
   त्वम् । विऽचर्षणे । श्रवः । वसो इति । पुष्टिम् । न । पुष्यसि ॥

   tvám ǀ hí ǀ kṣáita-vat ǀ yáśaḥ ǀ ágne ǀ mitráḥ ǀ ná ǀ pátyase ǀ
   tvám ǀ vi-carṣaṇe ǀ śrávaḥ ǀ váso íti ǀ puṣṭím ǀ ná ǀ puṣyasi ǁ

   tvam ǀ hi ǀ kṣaita-vat ǀ yaśaḥ ǀ agne ǀ mitraḥ ǀ na ǀ patyase ǀ
   tvam ǀ vi-carṣaṇe ǀ śravaḥ ǀ vaso iti ǀ puṣṭim ǀ na ǀ puṣyasi ǁ

   6.2.1 Aṣṭaka 4.5.1.1Anuvāka 6.1.14Interpretations

2. Ṛk 2

   त्वां हि ष्मा॑ चर्ष॒णयो॑ य॒ज्ञेभि॑र्गी॒र्भिरीळ॑ते ।
   त्वां वा॒जी या॑त्यवृ॒को र॑ज॒स्तूर्वि॒श्वच॑र्षणिः ॥

   त्वां हि ष्मा चर्षणयो यज्ञेभिर् गीर्भिर् ईऌअते |
   त्वां वाजी यात्य् अवृको रजस्तूर् विश्वचर्षणिः ||

   tvā́m hí ṣmā carṣaṇáyo yajñébhirgīrbhírī́ḷate ǀ
   tvā́m vājī́ yātyavṛkó rajastū́rviśvácarṣaṇiḥ ǁ

   tvāṃ hi ṣmā carṣaṇayo yajñebhir gīrbhir īḷate |
   tvāṃ vājī yāty avṛko rajastūr viśvacarṣaṇiḥ ||

   त्वाम् । हि । स्म॒ । च॒र्ष॒णयः॑ । य॒ज्ञेभिः॑ । गीः॒ऽभिः । ईळ॑ते ।
   त्वाम् । वा॒जी । या॒ति॒ । अ॒वृ॒कः । र॒जः॒ऽतूः । वि॒श्वऽच॑र्षणिः ॥

   त्वाम् । हि । स्म । चर्षणयः । यज्ञेभिः । गीःऽभिः । ईळते ।
   त्वाम् । वाजी । याति । अवृकः । रजःऽतूः । विश्वऽचर्षणिः ॥

   tvā́m ǀ hí ǀ sma ǀ carṣaṇáyaḥ ǀ yajñébhiḥ ǀ gīḥ-bhíḥ ǀ ī́ḷate ǀ
   tvā́m ǀ vājī́ ǀ yāti ǀ avṛkáḥ ǀ rajaḥ-tū́ḥ ǀ viśvá-carṣaṇiḥ ǁ

   tvām ǀ hi ǀ sma ǀ carṣaṇayaḥ ǀ yajñebhiḥ ǀ gīḥ-bhiḥ ǀ īḷate ǀ
   tvām ǀ vājī ǀ yāti ǀ avṛkaḥ ǀ rajaḥ-tūḥ ǀ viśva-carṣaṇiḥ ǁ

   6.2.2 Aṣṭaka 4.5.1.2Anuvāka 6.1.15Interpretations

3. Ṛk 3

   स॒जोष॑स्त्वा दि॒वो नरो॑ य॒ज्ञस्य॑ के॒तुमिं॑धते ।
   यद्ध॒ स्य मानु॑षो॒ जनः॑ सुम्ना॒युर्जु॒ह्वे अ॑ध्व॒रे ॥

   सजोषस् त्वा दिवो नरो यज्ञस्य केतुम् इन्धते |
   यद् ध स्य मानुषो जनः सुम्नायुर् जुह्वे अध्वरे ||

   sajóṣastvā divó náro yajñásya ketúmindhate ǀ
   yáddha syá mā́nuṣo jánaḥ sumnāyúrjuhvé adhvaré ǁ

   sajoṣas tvā divo naro yajñasya ketum indhate |
   yad dha sya mānuṣo janaḥ sumnāyur juhve adhvare ||

   स॒ऽजोषः॑ । त्वा॒ । दि॒वः । नरः॑ । य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुम् । इ॒न्ध॒ते॒ ।
   यत् । ह॒ । स्यः । मानु॑षः । जनः॑ । सु॒म्न॒ऽयुः । जु॒ह्वे । अ॒ध्व॒रे ॥

   सऽजोषः । त्वा । दिवः । नरः । यज्ञस्य । केतुम् । इन्धते ।
   यत् । ह । स्यः । मानुषः । जनः । सुम्नऽयुः । जुह्वे । अध्वरे ॥

   sa-jóṣaḥ ǀ tvā ǀ diváḥ ǀ náraḥ ǀ yajñásya ǀ ketúm ǀ indhate ǀ
   yát ǀ ha ǀ syáḥ ǀ mā́nuṣaḥ ǀ jánaḥ ǀ sumna-yúḥ ǀ juhvé ǀ adhvaré ǁ

   sa-joṣaḥ ǀ tvā ǀ divaḥ ǀ naraḥ ǀ yajñasya ǀ ketum ǀ indhate ǀ
   yat ǀ ha ǀ syaḥ ǀ mānuṣaḥ ǀ janaḥ ǀ sumna-yuḥ ǀ juhve ǀ adhvare ǁ

   6.2.3 Aṣṭaka 4.5.1.3Anuvāka 6.1.16Interpretations

4. Ṛk 4

   ऋध॒द्यस्ते॑ सु॒दान॑वे धि॒या मर्तः॑ श॒शम॑ते ।
   ऊ॒ती ष बृ॑ह॒तो दि॒वो द्वि॒षो अंहो॒ न त॑रति ॥

   ऋधद् यस् ते सुदानवे धिया मर्तः शशमते |
   ऊती ष बृहतो दिवो द्विषो अंहो न तरति ||

   ṛ́dhadyáste sudā́nave dhiyā́ mártaḥ śaśámate ǀ
   ūtī́ ṣá bṛható divó dviṣó áṃho ná tarati ǁ

   ṛdhad yas te sudānave dhiyā martaḥ śaśamate |
   ūtī ṣa bṛhato divo dviṣo aṃho na tarati ||

   ऋध॑त् । यः । ते॒ । सु॒ऽदान॑वे । धि॒या । मर्तः॑ । श॒शम॑ते ।
   ऊ॒ती । सः । बृ॒ह॒तः । दि॒वः । द्वि॒षः । अंहः॑ । न । त॒र॒ति॒ ॥

   ऋधत् । यः । ते । सुऽदानवे । धिया । मर्तः । शशमते ।
   ऊती । सः । बृहतः । दिवः । द्विषः । अंहः । न । तरति ॥

   ṛ́dhat ǀ yáḥ ǀ te ǀ su-dā́nave ǀ dhiyā́ ǀ mártaḥ ǀ śaśámate ǀ
   ūtī́ ǀ sáḥ ǀ bṛhatáḥ ǀ diváḥ ǀ dviṣáḥ ǀ áṃhaḥ ǀ ná ǀ tarati ǁ

   ṛdhat ǀ yaḥ ǀ te ǀ su-dānave ǀ dhiyā ǀ martaḥ ǀ śaśamate ǀ
   ūtī ǀ saḥ ǀ bṛhataḥ ǀ divaḥ ǀ dviṣaḥ ǀ aṃhaḥ ǀ na ǀ tarati ǁ

   6.2.4 Aṣṭaka 4.5.1.4Anuvāka 6.1.17Interpretations

5. Ṛk 5

   स॒मिधा॒ यस्त॒ आहु॑तिं॒ निशि॑तिं॒ मर्त्यो॒ नश॑त् ।
   व॒यावं॑तं॒ स पु॑ष्यति॒ क्षय॑मग्ने श॒तायु॑षं ॥

   समिधा यस् त आहुतिं निशितिम् मर्त्यो नशत् |
   वयावन्तं स पुष्यति क्षयम् अग्ने शतायुषम् ||

   samídhā yásta ā́hutim níśitim mártyo náśat ǀ
   vayā́vantam sá puṣyati kṣáyamagne śatā́yuṣam ǁ

   samidhā yas ta āhutiṃ niśitim martyo naśat |
   vayāvantaṃ sa puṣyati kṣayam agne śatāyuṣam ||

   स॒म्ऽइधा॑ । यः । ते॒ । आऽहु॑तिम् । निऽशि॑तिम् । मर्त्यः॑ । नश॑त् ।
   व॒याऽव॑न्तम् । सः । पु॒ष्य॒ति॒ । क्षय॑म् । अ॒ग्ने॒ । श॒तऽआ॑युषम् ॥

   सम्ऽइधा । यः । ते । आऽहुतिम् । निऽशितिम् । मर्त्यः । नशत् ।
   वयाऽवन्तम् । सः । पुष्यति । क्षयम् । अग्ने । शतऽआयुषम् ॥

   sam-ídhā ǀ yáḥ ǀ te ǀ ā́-hutim ǀ ní-śitim ǀ mártyaḥ ǀ náśat ǀ
   vayā́-vantam ǀ sáḥ ǀ puṣyati ǀ kṣáyam ǀ agne ǀ śatá-āyuṣam ǁ

   sam-idhā ǀ yaḥ ǀ te ǀ ā-hutim ǀ ni-śitim ǀ martyaḥ ǀ naśat ǀ
   vayā-vantam ǀ saḥ ǀ puṣyati ǀ kṣayam ǀ agne ǀ śata-āyuṣam ǁ

   6.2.5 Aṣṭaka 4.5.1.5Anuvāka 6.1.18Interpretations

6. Ṛk 6

   त्वे॒षस्ते॑ धू॒म ऋ॑ण्वति दि॒वि षंछु॒क्र आत॑तः ।
   सूरो॒ न हि द्यु॒ता त्वं कृ॒पा पा॑वक॒ रोच॑से ॥

   त्वेषस् ते धूम ऋण्वति दिवि षञ् छुक्र आततः |
   सूरो न हि द्युता त्वं कृपा पावक रोचसे ||

   tveṣáste dhūmá ṛṇvati diví ṣáñchukrá ā́tataḥ ǀ
   sū́ro ná hí dyutā́ tvám kṛpā́ pāvaka rócase ǁ

   tveṣas te dhūma ṛṇvati divi ṣañ chukra ātataḥ |
   sūro na hi dyutā tvaṃ kṛpā pāvaka rocase ||

   त्वे॒षः । ते॒ । धू॒मः । ऋ॒ण्व॒ति॒ । दि॒वि । सन् । शु॒क्रः । आऽत॑तः ।
   सूरः॑ । न । हि । द्यु॒ता । त्वम् । कृ॒पा । पा॒व॒क॒ । रोच॑से ॥

   त्वेषः । ते । धूमः । ऋण्वति । दिवि । सन् । शुक्रः । आऽततः ।
   सूरः । न । हि । द्युता । त्वम् । कृपा । पावक । रोचसे ॥

   tveṣáḥ ǀ te ǀ dhūmáḥ ǀ ṛṇvati ǀ diví ǀ sán ǀ śukráḥ ǀ ā́-tataḥ ǀ
   sū́raḥ ǀ ná ǀ hí ǀ dyutā́ ǀ tvám ǀ kṛpā́ ǀ pāvaka ǀ rócase ǁ

   tveṣaḥ ǀ te ǀ dhūmaḥ ǀ ṛṇvati ǀ divi ǀ san ǀ śukraḥ ǀ ā-tataḥ ǀ
   sūraḥ ǀ na ǀ hi ǀ dyutā ǀ tvam ǀ kṛpā ǀ pāvaka ǀ rocase ǁ

   6.2.6 Aṣṭaka 4.5.2.1Anuvāka 6.1.19Interpretations

7. Ṛk 7

   अधा॒ हि वि॒क्ष्वीड्योऽसि॑ प्रि॒यो नो॒ अति॑थिः ।
   र॒ण्वः पु॒री॑व॒ जूर्यः॑ सू॒नुर्न त्र॑य॒याय्यः॑ ॥

   अधा हि विक्ष्व् ईड्यो ऽसि प्रियो नो अतिथिः |
   रण्वः पुरीव जूर्यः सूनुर् न त्रययाय्यः ||

   ádhā hí vikṣvī́ḍyó’si priyó no átithiḥ ǀ
   raṇváḥ purī́va jū́ryaḥ sūnúrná trayayā́yyaḥ ǁ

   adhā hi vikṣv īḍyo 'si priyo no atithiḥ |
   raṇvaḥ purīva jūryaḥ sūnur na trayayāyyaḥ ||

   अध॑ । हि । वि॒क्षु । ईड्यः॑ । असि॑ । प्रि॒यः । नः॒ । अति॑थिः ।
   र॒ण्वः । पु॒रिऽइ॑व । जूर्यः॑ । सू॒नुः । न । त्र॒य॒याय्यः॑ ॥

   अध । हि । विक्षु । ईड्यः । असि । प्रियः । नः । अतिथिः ।
   रण्वः । पुरिऽइव । जूर्यः । सूनुः । न । त्रययाय्यः ॥

   ádha ǀ hí ǀ vikṣú ǀ ī́ḍyaḥ ǀ ási ǀ priyáḥ ǀ naḥ ǀ átithiḥ ǀ
   raṇváḥ ǀ purí-iva ǀ jū́ryaḥ ǀ sūnúḥ ǀ ná ǀ trayayā́yyaḥ ǁ

   adha ǀ hi ǀ vikṣu ǀ īḍyaḥ ǀ asi ǀ priyaḥ ǀ naḥ ǀ atithiḥ ǀ
   raṇvaḥ ǀ puri-iva ǀ jūryaḥ ǀ sūnuḥ ǀ na ǀ trayayāyyaḥ ǁ

   6.2.7 Aṣṭaka 4.5.2.2Anuvāka 6.1.20Interpretations

8. Ṛk 8

   क्रत्वा॒ हि द्रोणे॑ अ॒ज्यसेऽग्ने॑ वा॒जी न कृत्व्यः॑ ।
   परि॑ज्मेव स्व॒धा गयोऽत्यो॒ न ह्वा॒र्यः शिशुः॑ ॥

   क्रत्वा हि द्रोणे अज्यसे ऽग्ने वाजी न कृत्व्यः |
   परिज्मेव स्वधा गयो ऽत्यो न ह्वार्यः शिशुः ||

   krátvā hí dróṇe ajyásé’gne vājī́ ná kṛ́tvyaḥ ǀ
   párijmeva svadhā́ gáyó’tyo ná hvāryáḥ śíśuḥ ǁ

   kratvā hi droṇe ajyase 'gne vājī na kṛtvyaḥ |
   parijmeva svadhā gayo 'tyo na hvāryaḥ śiśuḥ ||

   क्रत्वा॑ । हि । द्रोणे॑ । अ॒ज्यसे॑ । अग्ने॑ । वा॒जी । न । कृत्व्यः॑ ।
   परि॑ज्माऽइव । स्व॒धा । गयः॑ । अत्यः॑ । न । ह्वा॒र्यः । शिशुः॑ ॥

   क्रत्वा । हि । द्रोणे । अज्यसे । अग्ने । वाजी । न । कृत्व्यः ।
   परिज्माऽइव । स्वधा । गयः । अत्यः । न । ह्वार्यः । शिशुः ॥

   krátvā ǀ hí ǀ dróṇe ǀ ajyáse ǀ ágne ǀ vājī́ ǀ ná ǀ kṛ́tvyaḥ ǀ
   párijmā-iva ǀ svadhā́ ǀ gáyaḥ ǀ átyaḥ ǀ ná ǀ hvāryáḥ ǀ śíśuḥ ǁ

   kratvā ǀ hi ǀ droṇe ǀ ajyase ǀ agne ǀ vājī ǀ na ǀ kṛtvyaḥ ǀ
   parijmā-iva ǀ svadhā ǀ gayaḥ ǀ atyaḥ ǀ na ǀ hvāryaḥ ǀ śiśuḥ ǁ

   6.2.8 Aṣṭaka 4.5.2.3Anuvāka 6.1.21Interpretations

9. Ṛk 9

   त्वं त्या चि॒दच्यु॒ताग्ने॑ प॒शुर्न यव॑से ।
   धामा॑ ह॒ यत्ते॑ अजर॒ वना॑ वृ॒श्चंति॒ शिक्व॑सः ॥

   त्वं त्या चिद् अच्युताग्ने पशुर् न यवसे |
   धामा ह यत् ते अजर वना वृश्चन्ति शिक्वसः ||

   tvám tyā́ cidácyutā́gne paśúrná yávase ǀ
   dhā́mā ha yátte ajara vánā vṛścánti śíkvasaḥ ǁ

   tvaṃ tyā cid acyutāgne paśur na yavase |
   dhāmā ha yat te ajara vanā vṛścanti śikvasaḥ ||

   त्वम् । त्या । चि॒त् । अच्यु॑ता । अग्ने॑ । प॒शुः । न । यव॑से ।
   धाम॑ । ह॒ । यत् । ते॒ । अ॒ज॒र॒ । वना॑ । वृ॒श्चन्ति॑ । शिक्व॑सः ॥

   त्वम् । त्या । चित् । अच्युता । अग्ने । पशुः । न । यवसे ।
   धाम । ह । यत् । ते । अजर । वना । वृश्चन्ति । शिक्वसः ॥

   tvám ǀ tyā́ ǀ cit ǀ ácyutā ǀ ágne ǀ paśúḥ ǀ ná ǀ yávase ǀ
   dhā́ma ǀ ha ǀ yát ǀ te ǀ ajara ǀ vánā ǀ vṛścánti ǀ śíkvasaḥ ǁ

   tvam ǀ tyā ǀ cit ǀ acyutā ǀ agne ǀ paśuḥ ǀ na ǀ yavase ǀ
   dhāma ǀ ha ǀ yat ǀ te ǀ ajara ǀ vanā ǀ vṛścanti ǀ śikvasaḥ ǁ

   6.2.9 Aṣṭaka 4.5.2.4Anuvāka 6.1.22Interpretations

10. Ṛk 10

    वेषि॒ ह्य॑ध्वरीय॒तामग्ने॒ होता॒ दमे॑ वि॒शां ।
    स॒मृधो॑ विश्पते कृणु जु॒षस्व॑ ह॒व्यमं॑गिरः ॥

    वेषि ह्य् अध्वरीयताम् अग्ने होता दमे विशाम् |
    समृधो विश्पते कृणु जुषस्व हव्यम् अङ्गिरः ||

    véṣi hyádhvarīyatā́mágne hótā dáme viśā́m ǀ
    samṛ́dho viśpate kṛṇu juṣásva havyámaṅgiraḥ ǁ

    veṣi hy adhvarīyatām agne hotā dame viśām |
    samṛdho viśpate kṛṇu juṣasva havyam aṅgiraḥ ||

    वेषि॑ । हि । अ॒ध्व॒रि॒ऽय॒ताम् । अग्ने॑ । होता॑ । दमे॑ । वि॒शाम् ।
    स॒म्ऽऋधः॑ । वि॒श्प॒ते॒ । कृ॒णु॒ । जु॒षस्व॑ । ह॒व्यम् । अ॒ङ्गि॒रः॒ ॥

    वेषि । हि । अध्वरिऽयताम् । अग्ने । होता । दमे । विशाम् ।
    सम्ऽऋधः । विश्पते । कृणु । जुषस्व । हव्यम् । अङ्गिरः ॥

    véṣi ǀ hí ǀ adhvari-yatā́m ǀ ágne ǀ hótā ǀ dáme ǀ viśā́m ǀ
    sam-ṛ́dhaḥ ǀ viśpate ǀ kṛṇu ǀ juṣásva ǀ havyám ǀ aṅgiraḥ ǁ

    veṣi ǀ hi ǀ adhvari-yatām ǀ agne ǀ hotā ǀ dame ǀ viśām ǀ
    sam-ṛdhaḥ ǀ viśpate ǀ kṛṇu ǀ juṣasva ǀ havyam ǀ aṅgiraḥ ǁ

    6.2.10 Aṣṭaka 4.5.2.5Anuvāka 6.1.23Interpretations

11. Ṛk 11

    अच्छा॑ नो मित्रमहो देव दे॒वानग्ने॒ वोचः॑ सुम॒तिं रोद॑स्योः ।
    वी॒हि स्व॒स्तिं सु॑क्षि॒तिं दि॒वो नॄंद्वि॒षो अंहां॑सि दुरि॒ता त॑रेम॒ ता त॑रेम॒ तवाव॑सा तरेम ॥

    अच्छा नो मित्रमहो देव देवान् अग्ने वोचः सुमतिं रोदस्योः |
    वीहि स्वस्तिं सुक्षितिं दिवो नॄन् द्विषो अंहांसि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ||

    ácchā no mitramaho deva devā́nágne vócaḥ sumatím ródasyoḥ ǀ
    vīhí svastím sukṣitím divó nṝ́ndviṣó áṃhāṃsi duritā́ tarema tā́ tarema távā́vasā tarema ǁ

    acchā no mitramaho deva devān agne vocaḥ sumatiṃ rodasyoḥ |
    vīhi svastiṃ sukṣitiṃ divo nṝn dviṣo aṃhāṃsi duritā tarema tā tarema tavāvasā tarema ||

    अच्छ॑ । नः॒ । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । दे॒व॒ । दे॒वान् । अग्ने॑ । वोचः॑ । सु॒ऽम॒तिम् । रोद॑स्योः ।
    वी॒हि । स्व॒स्तिम् । सु॒ऽक्षि॒तिम् । दि॒वः । नॄन् । द्वि॒षः । अंहां॑सि । दुः॒ऽइ॒ता । त॒रे॒म॒ । ता । त॒रे॒म॒ । तव॑ । अव॑सा । त॒रे॒म॒ ॥

    अच्छ । नः । मित्रऽमहः । देव । देवान् । अग्ने । वोचः । सुऽमतिम् । रोदस्योः ।
    वीहि । स्वस्तिम् । सुऽक्षितिम् । दिवः । नॄन् । द्विषः । अंहांसि । दुःऽइता । तरेम । ता । तरेम । तव । अवसा । तरेम ॥

    áccha ǀ naḥ ǀ mitra-mahaḥ ǀ deva ǀ devā́n ǀ ágne ǀ vócaḥ ǀ su-matím ǀ ródasyoḥ ǀ
    vīhí ǀ svastím ǀ su-kṣitím ǀ diváḥ ǀ nṝ́n ǀ dviṣáḥ ǀ áṃhāṃsi ǀ duḥ-itā́ ǀ tarema ǀ tā́ ǀ tarema ǀ táva ǀ ávasā ǀ tarema ǁ

    accha ǀ naḥ ǀ mitra-mahaḥ ǀ deva ǀ devān ǀ agne ǀ vocaḥ ǀ su-matim ǀ rodasyoḥ ǀ
    vīhi ǀ svastim ǀ su-kṣitim ǀ divaḥ ǀ nṝn ǀ dviṣaḥ ǀ aṃhāṃsi ǀ duḥ-itā ǀ tarema ǀ tā ǀ tarema ǀ tava ǀ avasā ǀ tarema ǁ

    6.2.11 Aṣṭaka 4.5.2.6Anuvāka 6.1.24Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.