Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Bharadvāja Bārhaspatya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   हु॒वे वः॑ सू॒नुं सह॑सो॒ युवा॑न॒मद्रो॑घवाचं म॒तिभि॒र्यवि॑ष्ठं ।
   य इन्व॑ति॒ द्रवि॑णानि॒ प्रचे॑ता वि॒श्ववा॑राणि पुरु॒वारो॑ अ॒ध्रुक् ॥

   हुवे वः सूनुं सहसो युवानम् अद्रोघवाचम् मतिभिर् यविष्ठम् |
   य इन्वति द्रविणानि प्रचेता विश्ववाराणि पुरुवारो अध्रुक् ||

   huvé vaḥ sūnúm sáhaso yúvānamádroghavācam matíbhiryáviṣṭham ǀ
   yá ínvati dráviṇāni prácetā viśvávārāṇi puruvā́ro adhrúk ǁ

   huve vaḥ sūnuṃ sahaso yuvānam adroghavācam matibhir yaviṣṭham |
   ya invati draviṇāni pracetā viśvavārāṇi puruvāro adhruk ||

   हु॒वे । वः॒ । सू॒नुम् । सह॑सः । युवा॑नम् । अद्रो॑घऽवाचम् । म॒तिऽभिः॑ । यवि॑ष्ठम् ।
   यः । इन्व॑ति । द्रवि॑णानि । प्रऽचे॑ताः । वि॒श्वऽवा॑राणि । पु॒रु॒ऽवारः॑ । अ॒ध्रुक् ॥

   हुवे । वः । सूनुम् । सहसः । युवानम् । अद्रोघऽवाचम् । मतिऽभिः । यविष्ठम् ।
   यः । इन्वति । द्रविणानि । प्रऽचेताः । विश्वऽवाराणि । पुरुऽवारः । अध्रुक् ॥

   huvé ǀ vaḥ ǀ sūnúm ǀ sáhasaḥ ǀ yúvānam ǀ ádrogha-vācam ǀ matí-bhiḥ ǀ yáviṣṭham ǀ
   yáḥ ǀ ínvati ǀ dráviṇāni ǀ prá-cetāḥ ǀ viśvá-vārāṇi ǀ puru-vā́raḥ ǀ adhrúk ǁ

   huve ǀ vaḥ ǀ sūnum ǀ sahasaḥ ǀ yuvānam ǀ adrogha-vācam ǀ mati-bhiḥ ǀ yaviṣṭham ǀ
   yaḥ ǀ invati ǀ draviṇāni ǀ pra-cetāḥ ǀ viśva-vārāṇi ǀ puru-vāraḥ ǀ adhruk ǁ

   6.5.1 Aṣṭaka 4.5.7.1Anuvāka 6.1.41Interpretations

2. Ṛk 2

   त्वे वसू॑नि पुर्वणीक होतर्दो॒षा वस्तो॒रेरि॑रे य॒ज्ञिया॑सः ।
   क्षामे॑व॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ यस्मि॒न्त्सं सौभ॑गानि दधि॒रे पा॑व॒के ॥

   त्वे वसूनि पुर्वणीक होतर् दोषा वस्तोर् एरिरे यज्ञियासः |
   क्षामेव विश्वा भुवनानि यस्मिन् सं सौभगानि दधिरे पावके ||

   tvé vásūni purvaṇīka hotardoṣā́ vástorérire yajñíyāsaḥ ǀ
   kṣā́meva víśvā bhúvanāni yásmintsám sáubhagāni dadhiré pāvaké ǁ

   tve vasūni purvaṇīka hotar doṣā vastor erire yajñiyāsaḥ |
   kṣāmeva viśvā bhuvanāni yasmin saṃ saubhagāni dadhire pāvake ||

   त्वे इति॑ । वसू॑नि । पु॒रु॒ऽअ॒नी॒क॒ । हो॒तः॒ । दो॒षा । वस्तोः॑ । आ । ई॒रि॒रे॒ । य॒ज्ञिया॑सः ।
   क्षाम॑ऽइव । विश्वा॑ । भुव॑नानि । यस्मि॑न् । सम् । सौभ॑गानि । द॒धि॒रे । पा॒व॒के ॥

   त्वे इति । वसूनि । पुरुऽअनीक । होतः । दोषा । वस्तोः । आ । ईरिरे । यज्ञियासः ।
   क्षामऽइव । विश्वा । भुवनानि । यस्मिन् । सम् । सौभगानि । दधिरे । पावके ॥

   tvé íti ǀ vásūni ǀ puru-anīka ǀ hotaḥ ǀ doṣā́ ǀ vástoḥ ǀ ā́ ǀ īrire ǀ yajñíyāsaḥ ǀ
   kṣā́ma-iva ǀ víśvā ǀ bhúvanāni ǀ yásmin ǀ sám ǀ sáubhagāni ǀ dadhiré ǀ pāvaké ǁ

   tve iti ǀ vasūni ǀ puru-anīka ǀ hotaḥ ǀ doṣā ǀ vastoḥ ǀ ā ǀ īrire ǀ yajñiyāsaḥ ǀ
   kṣāma-iva ǀ viśvā ǀ bhuvanāni ǀ yasmin ǀ sam ǀ saubhagāni ǀ dadhire ǀ pāvake ǁ

   6.5.2 Aṣṭaka 4.5.7.2Anuvāka 6.1.42Interpretations

3. Ṛk 3

   त्वं वि॒क्षु प्र॒दिवः॑ सीद आ॒सु क्रत्वा॑ र॒थीर॑भवो॒ वार्या॑णां ।
   अत॑ इनोषि विध॒ते चि॑कित्वो॒ व्या॑नु॒षग्जा॑तवेदो॒ वसू॑नि ॥

   त्वं विक्षु प्रदिवः सीद आसु क्रत्वा रथीर् अभवो वार्याणाम् |
   अत इनोषि विधते चिकित्वो व्य् आनुषग् जातवेदो वसूनि ||

   tvám vikṣú pradívaḥ sīda āsú krátvā rathī́rabhavo vā́ryāṇām ǀ
   áta inoṣi vidhaté cikitvo vyā́nuṣágjātavedo vásūni ǁ

   tvaṃ vikṣu pradivaḥ sīda āsu kratvā rathīr abhavo vāryāṇām |
   ata inoṣi vidhate cikitvo vy ānuṣag jātavedo vasūni ||

   त्वम् । वि॒क्षु । प्र॒ऽदिवः॑ । सी॒दः॒ । आ॒सु । क्रत्वा॑ । र॒थीः । अ॒भ॒वः॒ । वार्या॑णाम् ।
   अतः॑ । इ॒नो॒षि॒ । वि॒ध॒ते । चि॒कि॒त्वः॒ । वि । आ॒नु॒षक् । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । वसू॑नि ॥

   त्वम् । विक्षु । प्रऽदिवः । सीदः । आसु । क्रत्वा । रथीः । अभवः । वार्याणाम् ।
   अतः । इनोषि । विधते । चिकित्वः । वि । आनुषक् । जातऽवेदः । वसूनि ॥

   tvám ǀ vikṣú ǀ pra-dívaḥ ǀ sīdaḥ ǀ āsú ǀ krátvā ǀ rathī́ḥ ǀ abhavaḥ ǀ vā́ryāṇām ǀ
   átaḥ ǀ inoṣi ǀ vidhaté ǀ cikitvaḥ ǀ ví ǀ ānuṣák ǀ jāta-vedaḥ ǀ vásūni ǁ

   tvam ǀ vikṣu ǀ pra-divaḥ ǀ sīdaḥ ǀ āsu ǀ kratvā ǀ rathīḥ ǀ abhavaḥ ǀ vāryāṇām ǀ
   ataḥ ǀ inoṣi ǀ vidhate ǀ cikitvaḥ ǀ vi ǀ ānuṣak ǀ jāta-vedaḥ ǀ vasūni ǁ

   6.5.3 Aṣṭaka 4.5.7.3Anuvāka 6.1.43Interpretations

4. Ṛk 4

   यो नः॒ सनु॑त्यो अभि॒दास॑दग्ने॒ यो अंत॑रो मित्रमहो वनु॒ष्यात् ।
   तम॒जरे॑भि॒र्वृष॑भि॒स्तव॒ स्वैस्तपा॑ तपिष्ठ॒ तप॑सा॒ तप॑स्वान् ॥

   यो नः सनुत्यो अभिदासद् अग्ने यो अन्तरो मित्रमहो वनुष्यात् |
   तम् अजरेभिर् वृषभिस् तव स्वैस् तपा तपिष्ठ तपसा तपस्वान् ||

   yó naḥ sánutyo abhidā́sadagne yó ántaro mitramaho vanuṣyā́t ǀ
   támajárebhirvṛ́ṣabhistáva sváistápā tapiṣṭha tápasā tápasvān ǁ

   yo naḥ sanutyo abhidāsad agne yo antaro mitramaho vanuṣyāt |
   tam ajarebhir vṛṣabhis tava svais tapā tapiṣṭha tapasā tapasvān ||

   यः । नः॒ । सनु॑त्यः । अ॒भि॒ऽदास॑त् । अ॒ग्ने॒ । यः । अन्त॑रः । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । व॒नु॒ष्यात् ।
   तम् । अ॒जरे॑भिः । वृष॑ऽभिः । तव॑ । स्वैः । तप॑ । त॒पि॒ष्ठ॒ । तप॑सा । तप॑स्वान् ॥

   यः । नः । सनुत्यः । अभिऽदासत् । अग्ने । यः । अन्तरः । मित्रऽमहः । वनुष्यात् ।
   तम् । अजरेभिः । वृषऽभिः । तव । स्वैः । तप । तपिष्ठ । तपसा । तपस्वान् ॥

   yáḥ ǀ naḥ ǀ sánutyaḥ ǀ abhi-dā́sat ǀ agne ǀ yáḥ ǀ ántaraḥ ǀ mitra-mahaḥ ǀ vanuṣyā́t ǀ
   tám ǀ ajárebhiḥ ǀ vṛ́ṣa-bhiḥ ǀ táva ǀ sváiḥ ǀ tápa ǀ tapiṣṭha ǀ tápasā ǀ tápasvān ǁ

   yaḥ ǀ naḥ ǀ sanutyaḥ ǀ abhi-dāsat ǀ agne ǀ yaḥ ǀ antaraḥ ǀ mitra-mahaḥ ǀ vanuṣyāt ǀ
   tam ǀ ajarebhiḥ ǀ vṛṣa-bhiḥ ǀ tava ǀ svaiḥ ǀ tapa ǀ tapiṣṭha ǀ tapasā ǀ tapasvān ǁ

   6.5.4 Aṣṭaka 4.5.7.4Anuvāka 6.1.44Interpretations

5. Ṛk 5

   यस्ते॑ य॒ज्ञेन॑ स॒मिधा॒ य उ॒क्थैर॒र्केभिः॑ सूनो सहसो॒ ददा॑शत् ।
   स मर्त्ये॑ष्वमृत॒ प्रचे॑ता रा॒या द्यु॒म्नेन॒ श्रव॑सा॒ वि भा॑ति ॥

   यस् ते यज्ञेन समिधा य उक्थैर् अर्केभिः सूनो सहसो ददाशत् |
   स मर्त्येष्व् अमृत प्रचेता राया द्युम्नेन श्रवसा वि भाति ||

   yáste yajñéna samídhā yá uktháirarkébhiḥ sūno sahaso dádāśat ǀ
   sá mártyeṣvamṛta prácetā rāyā́ dyumnéna śrávasā ví bhāti ǁ

   yas te yajñena samidhā ya ukthair arkebhiḥ sūno sahaso dadāśat |
   sa martyeṣv amṛta pracetā rāyā dyumnena śravasā vi bhāti ||

   यः । ते॒ । य॒ज्ञेन॑ । स॒म्ऽइधा॑ । यः । उ॒क्थैः । अ॒र्केभिः॑ । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । ददा॑शत् ।
   सः । मर्त्ये॑षु । अ॒मृ॒त॒ । प्रऽचे॑ताः । रा॒या । द्यु॒म्नेन॑ । श्रव॑सा । वि । भा॒ति॒ ॥

   यः । ते । यज्ञेन । सम्ऽइधा । यः । उक्थैः । अर्केभिः । सूनो इति । सहसः । ददाशत् ।
   सः । मर्त्येषु । अमृत । प्रऽचेताः । राया । द्युम्नेन । श्रवसा । वि । भाति ॥

   yáḥ ǀ te ǀ yajñéna ǀ sam-ídhā ǀ yáḥ ǀ uktháiḥ ǀ arkébhiḥ ǀ sūno íti ǀ sahasaḥ ǀ dádāśat ǀ
   sáḥ ǀ mártyeṣu ǀ amṛta ǀ prá-cetāḥ ǀ rāyā́ ǀ dyumnéna ǀ śrávasā ǀ ví ǀ bhāti ǁ

   yaḥ ǀ te ǀ yajñena ǀ sam-idhā ǀ yaḥ ǀ ukthaiḥ ǀ arkebhiḥ ǀ sūno iti ǀ sahasaḥ ǀ dadāśat ǀ
   saḥ ǀ martyeṣu ǀ amṛta ǀ pra-cetāḥ ǀ rāyā ǀ dyumnena ǀ śravasā ǀ vi ǀ bhāti ǁ

   6.5.5 Aṣṭaka 4.5.7.5Anuvāka 6.1.45Interpretations

6. Ṛk 6

   स तत्कृ॑धीषि॒तस्तूय॑मग्ने॒ स्पृधो॑ बाधस्व॒ सह॑सा॒ सह॑स्वान् ।
   यच्छ॒स्यसे॒ द्युभि॑र॒क्तो वचो॑भि॒स्तज्जु॑षस्व जरि॒तुर्घोषि॒ मन्म॑ ॥

   स तत् कृधीषितस् तूयम् अग्ने स्पृधो बाधस्व सहसा सहस्वान् |
   यच् छस्यसे द्युभिर् अक्तो वचोभिस् तज् जुषस्व जरितुर् घोषि मन्म ||

   sá tátkṛdhīṣitástū́yamagne spṛ́dho bādhasva sáhasā sáhasvān ǀ
   yácchasyáse dyúbhiraktó vácobhistájjuṣasva jaritúrghóṣi mánma ǁ

   sa tat kṛdhīṣitas tūyam agne spṛdho bādhasva sahasā sahasvān |
   yac chasyase dyubhir akto vacobhis taj juṣasva jaritur ghoṣi manma ||

   सः । तत् । कृ॒धि॒ । इ॒षि॒तः । तूय॑म् । अ॒ग्ने॒ । स्पृधः॑ । बा॒ध॒स्व॒ । सह॑सा । सह॑स्वान् ।
   यत् । श॒स्यसे॑ । द्युऽभिः॑ । अ॒क्तः । वचः॑ऽभिः । तत् । जु॒ष॒स्व॒ । ज॒रि॒तुः । घोषि॑ । मन्म॑ ॥

   सः । तत् । कृधि । इषितः । तूयम् । अग्ने । स्पृधः । बाधस्व । सहसा । सहस्वान् ।
   यत् । शस्यसे । द्युऽभिः । अक्तः । वचःऽभिः । तत् । जुषस्व । जरितुः । घोषि । मन्म ॥

   sáḥ ǀ tát ǀ kṛdhi ǀ iṣitáḥ ǀ tū́yam ǀ agne ǀ spṛ́dhaḥ ǀ bādhasva ǀ sáhasā ǀ sáhasvān ǀ
   yát ǀ śasyáse ǀ dyú-bhiḥ ǀ aktáḥ ǀ vácaḥ-bhiḥ ǀ tát ǀ juṣasva ǀ jaritúḥ ǀ ghóṣi ǀ mánma ǁ

   saḥ ǀ tat ǀ kṛdhi ǀ iṣitaḥ ǀ tūyam ǀ agne ǀ spṛdhaḥ ǀ bādhasva ǀ sahasā ǀ sahasvān ǀ
   yat ǀ śasyase ǀ dyu-bhiḥ ǀ aktaḥ ǀ vacaḥ-bhiḥ ǀ tat ǀ juṣasva ǀ jarituḥ ǀ ghoṣi ǀ manma ǁ

   6.5.6 Aṣṭaka 4.5.7.6Anuvāka 6.1.46Interpretations

7. Ṛk 7

   अ॒श्याम॒ तं काम॑मग्ने॒ तवो॒ती अ॒श्याम॑ र॒यिं र॑यिवः सु॒वीरं॑ ।
   अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जयं॑तो॒ऽश्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जरं॑ ते ॥

   अश्याम तं कामम् अग्ने तवोती अश्याम रयिं रयिवः सुवीरम् |
   अश्याम वाजम् अभि वाजयन्तो ऽश्याम द्युम्नम् अजराजरं ते ||

   aśyā́ma tám kā́mamagne távotī́ aśyā́ma rayím rayivaḥ suvī́ram ǀ
   aśyā́ma vā́jamabhí vājáyanto’śyā́ma dyumnámajarājáram te ǁ

   aśyāma taṃ kāmam agne tavotī aśyāma rayiṃ rayivaḥ suvīram |
   aśyāma vājam abhi vājayanto 'śyāma dyumnam ajarājaraṃ te ||

   अ॒श्याम॑ । तम् । काम॑म् । अ॒ग्ने॒ । तव॑ । ऊ॒ती । अ॒श्याम॑ । र॒यिम् । र॒यि॒ऽवः॒ । सु॒ऽवीर॑म् ।
   अ॒श्याम॑ । वाज॑म् । अ॒भि । वा॒जय॑न्तः । अ॒श्याम॑ । द्यु॒म्नम् । अ॒ज॒र॒ । अ॒जर॑म् । ते॒ ॥

   अश्याम । तम् । कामम् । अग्ने । तव । ऊती । अश्याम । रयिम् । रयिऽवः । सुऽवीरम् ।
   अश्याम । वाजम् । अभि । वाजयन्तः । अश्याम । द्युम्नम् । अजर । अजरम् । ते ॥

   aśyā́ma ǀ tám ǀ kā́mam ǀ agne ǀ táva ǀ ūtī́ ǀ aśyā́ma ǀ rayím ǀ rayi-vaḥ ǀ su-vī́ram ǀ
   aśyā́ma ǀ vā́jam ǀ abhí ǀ vājáyantaḥ ǀ aśyā́ma ǀ dyumnám ǀ ajara ǀ ajáram ǀ te ǁ

   aśyāma ǀ tam ǀ kāmam ǀ agne ǀ tava ǀ ūtī ǀ aśyāma ǀ rayim ǀ rayi-vaḥ ǀ su-vīram ǀ
   aśyāma ǀ vājam ǀ abhi ǀ vājayantaḥ ǀ aśyāma ǀ dyumnam ǀ ajara ǀ ajaram ǀ te ǁ

   6.5.7 Aṣṭaka 4.5.7.7Anuvāka 6.1.47Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.