Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Bharadvāja Bārhaspatya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   यथा॑ होत॒र्मनु॑षो दे॒वता॑ता य॒ज्ञेभिः॑ सूनो सहसो॒ यजा॑सि ।
   ए॒वा नो॑ अ॒द्य स॑म॒ना स॑मा॒नानु॒शन्न॑ग्न उश॒तो य॑क्षि दे॒वान् ॥

   यथा होतर् मनुषो देवताता यज्ञेभिः सूनो सहसो यजासि |
   एवा नो अद्य समना समानान् उशन्न् अग्न उशतो यक्षि देवान् ||

   yáthā hotarmánuṣo devátātā yajñébhiḥ sūno sahaso yájāsi ǀ
   evā́ no adyá samanā́ samānā́nuśánnagna uśató yakṣi devā́n ǁ

   yathā hotar manuṣo devatātā yajñebhiḥ sūno sahaso yajāsi |
   evā no adya samanā samānān uśann agna uśato yakṣi devān ||

   यथा॑ । हो॒तः॒ । मनु॑षः । दे॒वऽता॑ता । य॒ज्ञेभिः॑ । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । यजा॑सि ।
   ए॒व । नः॒ । अ॒द्य । स॒म॒ना । स॒मा॒नान् । उ॒शन् । अ॒ग्ने॒ । उ॒श॒तः । य॒क्षि॒ । दे॒वान् ॥

   यथा । होतः । मनुषः । देवऽताता । यज्ञेभिः । सूनो इति । सहसः । यजासि ।
   एव । नः । अद्य । समना । समानान् । उशन् । अग्ने । उशतः । यक्षि । देवान् ॥

   yáthā ǀ hotaḥ ǀ mánuṣaḥ ǀ devá-tātā ǀ yajñébhiḥ ǀ sūno íti ǀ sahasaḥ ǀ yájāsi ǀ
   evá ǀ naḥ ǀ adyá ǀ samanā́ ǀ samānā́n ǀ uśán ǀ agne ǀ uśatáḥ ǀ yakṣi ǀ devā́n ǁ

   yathā ǀ hotaḥ ǀ manuṣaḥ ǀ deva-tātā ǀ yajñebhiḥ ǀ sūno iti ǀ sahasaḥ ǀ yajāsi ǀ
   eva ǀ naḥ ǀ adya ǀ samanā ǀ samānān ǀ uśan ǀ agne ǀ uśataḥ ǀ yakṣi ǀ devān ǁ

   6.4.1 Aṣṭaka 4.5.5.1Anuvāka 6.1.33Interpretations

2. Ṛk 2

   स नो॑ वि॒भावा॑ च॒क्षणि॒र्न वस्तो॑र॒ग्निर्वं॒दारु॒ वेद्य॒श्चनो॑ धात् ।
   वि॒श्वायु॒र्यो अ॒मृतो॒ मर्त्ये॑षूष॒र्भुद्भूदति॑थिर्जा॒तवे॑दाः ॥

   स नो विभावा चक्षणिर् न वस्तोर् अग्निर् वन्दारु वेद्यश् चनो धात् |
   विश्वायुर् यो अमृतो मर्त्येषूषर्भुद् भूद् अतिथिर् जातवेदाः ||

   sá no vibhā́vā cakṣáṇirná vástoragnírvandā́ru védyaścáno dhāt ǀ
   viśvā́yuryó amṛ́to mártyeṣūṣarbhúdbhū́dátithirjātávedāḥ ǁ

   sa no vibhāvā cakṣaṇir na vastor agnir vandāru vedyaś cano dhāt |
   viśvāyur yo amṛto martyeṣūṣarbhud bhūd atithir jātavedāḥ ||

   सः । नः॒ । वि॒भाऽवा॑ । च॒क्षणिः॑ । न । वस्तोः॑ । अ॒ग्निः । व॒न्दारु॑ । वेद्यः॑ । चनः॑ । धा॒त् ।
   वि॒श्वऽआ॑युः । यः । अ॒मृतः॑ । मर्त्ये॑षु । उ॒षः॒ऽभुत् । भूत् । अति॑थिः । जा॒तऽवे॑दाः ॥

   सः । नः । विभाऽवा । चक्षणिः । न । वस्तोः । अग्निः । वन्दारु । वेद्यः । चनः । धात् ।
   विश्वऽआयुः । यः । अमृतः । मर्त्येषु । उषःऽभुत् । भूत् । अतिथिः । जातऽवेदाः ॥

   sáḥ ǀ naḥ ǀ vibhā́-vā ǀ cakṣáṇiḥ ǀ ná ǀ vástoḥ ǀ agníḥ ǀ vandā́ru ǀ védyaḥ ǀ cánaḥ ǀ dhāt ǀ
   viśvá-āyuḥ ǀ yáḥ ǀ amṛ́taḥ ǀ mártyeṣu ǀ uṣaḥ-bhút ǀ bhū́t ǀ átithiḥ ǀ jātá-vedāḥ ǁ

   saḥ ǀ naḥ ǀ vibhā-vā ǀ cakṣaṇiḥ ǀ na ǀ vastoḥ ǀ agniḥ ǀ vandāru ǀ vedyaḥ ǀ canaḥ ǀ dhāt ǀ
   viśva-āyuḥ ǀ yaḥ ǀ amṛtaḥ ǀ martyeṣu ǀ uṣaḥ-bhut ǀ bhūt ǀ atithiḥ ǀ jāta-vedāḥ ǁ

   6.4.2 Aṣṭaka 4.5.5.2Anuvāka 6.1.34Interpretations

3. Ṛk 3

   द्यावो॒ न यस्य॑ प॒नयं॒त्यभ्वं॒ भासां॑सि वस्ते॒ सूर्यो॒ न शु॒क्रः ।
   वि य इ॒नोत्य॒जरः॑ पाव॒कोऽश्न॑स्य चिच्छिश्नथत्पू॒र्व्याणि॑ ॥

   द्यावो न यस्य पनयन्त्य् अभ्वम् भासांसि वस्ते सूर्यो न शुक्रः |
   वि य इनोत्य् अजरः पावको ऽश्नस्य चिच् छिश्नथत् पूर्व्याणि ||

   dyā́vo ná yásya panáyantyábhvam bhā́sāṃsi vaste sū́ryo ná śukráḥ ǀ
   ví yá inótyajáraḥ pāvakó’śnasya cicchiśnathatpūrvyā́ṇi ǁ

   dyāvo na yasya panayanty abhvam bhāsāṃsi vaste sūryo na śukraḥ |
   vi ya inoty ajaraḥ pāvako 'śnasya cic chiśnathat pūrvyāṇi ||

   द्यावः॑ । न । यस्य॑ । प॒नय॑न्ति । अभ्व॑म् । भासां॑सि । व॒स्ते॒ । सूर्यः॑ । न । शु॒क्रः ।
   वि । यः । इ॒नोति॑ । अ॒जरः॑ । पा॒व॒कः । अश्न॑स्य । चि॒त् । शि॒श्न॒थ॒त् । पू॒र्व्याणि॑ ॥

   द्यावः । न । यस्य । पनयन्ति । अभ्वम् । भासांसि । वस्ते । सूर्यः । न । शुक्रः ।
   वि । यः । इनोति । अजरः । पावकः । अश्नस्य । चित् । शिश्नथत् । पूर्व्याणि ॥

   dyā́vaḥ ǀ ná ǀ yásya ǀ panáyanti ǀ ábhvam ǀ bhā́sāṃsi ǀ vaste ǀ sū́ryaḥ ǀ ná ǀ śukráḥ ǀ
   ví ǀ yáḥ ǀ inóti ǀ ajáraḥ ǀ pāvakáḥ ǀ áśnasya ǀ cit ǀ śiśnathat ǀ pūrvyā́ṇi ǁ

   dyāvaḥ ǀ na ǀ yasya ǀ panayanti ǀ abhvam ǀ bhāsāṃsi ǀ vaste ǀ sūryaḥ ǀ na ǀ śukraḥ ǀ
   vi ǀ yaḥ ǀ inoti ǀ ajaraḥ ǀ pāvakaḥ ǀ aśnasya ǀ cit ǀ śiśnathat ǀ pūrvyāṇi ǁ

   6.4.3 Aṣṭaka 4.5.5.3Anuvāka 6.1.35Interpretations

4. Ṛk 4

   व॒द्मा हि सू॑नो॒ अस्य॑द्म॒सद्वा॑ च॒क्रे अ॒ग्निर्ज॒नुषाज्मान्नं॑ ।
   स त्वं न॑ ऊर्जसन॒ ऊर्जं॑ धा॒ राजे॑व जेरवृ॒के क्षे॑ष्यं॒तः ॥

   वद्मा हि सूनो अस्य् अद्मसद्वा चक्रे अग्निर् जनुषाज्मान्नम् |
   स त्वं न ऊर्जसन ऊर्जं धा राजेव जेर् अवृके क्षेष्य् अन्तः ||

   vadmā́ hí sūno ásyadmasádvā cakré agnírjanúṣā́jmā́nnam ǀ
   sá tvám na ūrjasana ū́rjam dhā rā́jeva jeravṛké kṣeṣyantáḥ ǁ

   vadmā hi sūno asy admasadvā cakre agnir januṣājmānnam |
   sa tvaṃ na ūrjasana ūrjaṃ dhā rājeva jer avṛke kṣeṣy antaḥ ||

   व॒द्मा । हि । सू॒नो॒ इति॑ । असि॑ । अ॒द्म॒ऽसद्वा॑ । च॒क्रे । अ॒ग्निः । ज॒नुषा॑ । अज्म॑ । अन्न॑म् ।
   सः । त्वम् । नः॒ । ऊ॒र्ज॒ऽस॒ने॒ । ऊर्ज॑म् । धाः॒ । राजा॑ऽइव । जेः॒ । अ॒वृ॒के । क्षे॒षि॒ । अ॒न्तरिति॑ ॥

   वद्मा । हि । सूनो इति । असि । अद्मऽसद्वा । चक्रे । अग्निः । जनुषा । अज्म । अन्नम् ।
   सः । त्वम् । नः । ऊर्जऽसने । ऊर्जम् । धाः । राजाऽइव । जेः । अवृके । क्षेषि । अन्तरिति ॥

   vadmā́ ǀ hí ǀ sūno íti ǀ ási ǀ adma-sádvā ǀ cakré ǀ agníḥ ǀ janúṣā ǀ ájma ǀ ánnam ǀ
   sáḥ ǀ tvám ǀ naḥ ǀ ūrja-sane ǀ ū́rjam ǀ dhāḥ ǀ rā́jā-iva ǀ jeḥ ǀ avṛké ǀ kṣeṣi ǀ antáríti ǁ

   vadmā ǀ hi ǀ sūno iti ǀ asi ǀ adma-sadvā ǀ cakre ǀ agniḥ ǀ januṣā ǀ ajma ǀ annam ǀ
   saḥ ǀ tvam ǀ naḥ ǀ ūrja-sane ǀ ūrjam ǀ dhāḥ ǀ rājā-iva ǀ jeḥ ǀ avṛke ǀ kṣeṣi ǀ antariti ǁ

   6.4.4 Aṣṭaka 4.5.5.4Anuvāka 6.1.36Interpretations

5. Ṛk 5

   निति॑क्ति॒ यो वा॑र॒णमन्न॒मत्ति॑ वा॒युर्न राष्ट्र्यत्ये॑त्य॒क्तून् ।
   तु॒र्याम॒ यस्त॑ आ॒दिशा॒मरा॑ती॒रत्यो॒ न ह्रुतः॒ पत॑तः परि॒ह्रुत् ॥

   नितिक्ति यो वारणम् अन्नम् अत्ति वायुर् न राष्ट्र्य् अत्य् एत्य् अक्तून् |
   तुर्याम यस् त आदिशाम् अरातीर् अत्यो न ह्रुतः पततः परिह्रुत् ||

   nítikti yó vāraṇámánnamátti vāyúrná rā́ṣṭryátyetyaktū́n ǀ
   turyā́ma yásta ādíśāmárātīrátyo ná hrútaḥ pátataḥ parihrút ǁ

   nitikti yo vāraṇam annam atti vāyur na rāṣṭry aty ety aktūn |
   turyāma yas ta ādiśām arātīr atyo na hrutaḥ patataḥ parihrut ||

   निऽति॑क्ति । यः । वा॒र॒णम् । अन्न॑म् । अत्ति॑ । वा॒युः । न । राष्ट्री॑ । अति॑ । ए॒ति॒ । अ॒क्तून् ।
   तु॒र्याम॑ । यः । ते॒ । आ॒ऽदिशा॑म् । अरा॑तीः । अत्यः॑ । न । ह्रुतः॑ । पत॑तः । प॒रि॒ऽह्रुत् ॥

   निऽतिक्ति । यः । वारणम् । अन्नम् । अत्ति । वायुः । न । राष्ट्री । अति । एति । अक्तून् ।
   तुर्याम । यः । ते । आऽदिशाम् । अरातीः । अत्यः । न । ह्रुतः । पततः । परिऽह्रुत् ॥

   ní-tikti ǀ yáḥ ǀ vāraṇám ǀ ánnam ǀ átti ǀ vāyúḥ ǀ ná ǀ rā́ṣṭrī ǀ áti ǀ eti ǀ aktū́n ǀ
   turyā́ma ǀ yáḥ ǀ te ǀ ā-díśām ǀ árātīḥ ǀ átyaḥ ǀ ná ǀ hrútaḥ ǀ pátataḥ ǀ pari-hrút ǁ

   ni-tikti ǀ yaḥ ǀ vāraṇam ǀ annam ǀ atti ǀ vāyuḥ ǀ na ǀ rāṣṭrī ǀ ati ǀ eti ǀ aktūn ǀ
   turyāma ǀ yaḥ ǀ te ǀ ā-diśām ǀ arātīḥ ǀ atyaḥ ǀ na ǀ hrutaḥ ǀ patataḥ ǀ pari-hrut ǁ

   6.4.5 Aṣṭaka 4.5.5.5Anuvāka 6.1.37Interpretations

6. Ṛk 6

   आ सूर्यो॒ न भा॑नु॒मद्भि॑र॒र्कैरग्ने॑ त॒तंथ॒ रोद॑सी॒ वि भा॒सा ।
   चि॒त्रो न॑य॒त्परि॒ तमां॑स्य॒क्तः शो॒चिषा॒ पत्म॑न्नौशि॒जो न दीय॑न् ॥

   आ सूर्यो न भानुमद्भिर् अर्कैर् अग्ने ततन्थ रोदसी वि भासा |
   चित्रो नयत् परि तमांस्य् अक्तः शोचिषा पत्मन्न् औशिजो न दीयन् ||

   ā́ sū́ryo ná bhānumádbhirarkáirágne tatántha ródasī ví bhāsā́ ǀ
   citró nayatpári támāṃsyaktáḥ śocíṣā pátmannauśijó ná dī́yan ǁ

   ā sūryo na bhānumadbhir arkair agne tatantha rodasī vi bhāsā |
   citro nayat pari tamāṃsy aktaḥ śociṣā patmann auśijo na dīyan ||

   आ । सूर्यः॑ । न । भा॒नु॒मत्ऽभिः॑ । अ॒र्कैः । अग्ने॑ । त॒तन्थ॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । वि । भा॒सा ।
   चि॒त्रः । न॒य॒त् । परि॑ । तमां॑सि । अ॒क्तः । शो॒चिषा॑ । पत्म॑न् । औ॒शि॒जः । न । दीय॑न् ॥

   आ । सूर्यः । न । भानुमत्ऽभिः । अर्कैः । अग्ने । ततन्थ । रोदसी इति । वि । भासा ।
   चित्रः । नयत् । परि । तमांसि । अक्तः । शोचिषा । पत्मन् । औशिजः । न । दीयन् ॥

   ā́ ǀ sū́ryaḥ ǀ ná ǀ bhānumát-bhiḥ ǀ arkáiḥ ǀ ágne ǀ tatántha ǀ ródasī íti ǀ ví ǀ bhāsā́ ǀ
   citráḥ ǀ nayat ǀ pári ǀ támāṃsi ǀ aktáḥ ǀ śocíṣā ǀ pátman ǀ auśijáḥ ǀ ná ǀ dī́yan ǁ

   ā ǀ sūryaḥ ǀ na ǀ bhānumat-bhiḥ ǀ arkaiḥ ǀ agne ǀ tatantha ǀ rodasī iti ǀ vi ǀ bhāsā ǀ
   citraḥ ǀ nayat ǀ pari ǀ tamāṃsi ǀ aktaḥ ǀ śociṣā ǀ patman ǀ auśijaḥ ǀ na ǀ dīyan ǁ

   6.4.6 Aṣṭaka 4.5.6.1Anuvāka 6.1.38Interpretations

7. Ṛk 7

   त्वां हि मं॒द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ नः॒ श्रोष्य॑ग्ने ।
   इंद्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णंति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः ॥

   त्वां हि मन्द्रतमम् अर्कशोकैर् ववृमहे महि नः श्रोष्य् अग्ने |
   इन्द्रं न त्वा शवसा देवता वायुम् पृणन्ति राधसा नृतमाः ||

   tvā́m hí mandrátamamarkaśokáirvavṛmáhe máhi naḥ śróṣyagne ǀ
   índram ná tvā śávasā devátā vāyúm pṛṇanti rā́dhasā nṛ́tamāḥ ǁ

   tvāṃ hi mandratamam arkaśokair vavṛmahe mahi naḥ śroṣy agne |
   indraṃ na tvā śavasā devatā vāyum pṛṇanti rādhasā nṛtamāḥ ||

   त्वाम् । हि । म॒न्द्रऽत॑मम् । अ॒र्क॒ऽशो॒कैः । व॒वृ॒महे॑ । महि॑ । नः॒ । श्रोषि॑ । अ॒ग्ने॒ ।
   इन्द्र॑म् । न । त्वा॒ । शव॑सा । दे॒वता॑ । वा॒युम् । पृ॒ण॒न्ति॒ । राध॑सा । नृऽत॑माः ॥

   त्वाम् । हि । मन्द्रऽतमम् । अर्कऽशोकैः । ववृमहे । महि । नः । श्रोषि । अग्ने ।
   इन्द्रम् । न । त्वा । शवसा । देवता । वायुम् । पृणन्ति । राधसा । नृऽतमाः ॥

   tvā́m ǀ hí ǀ mandrá-tamam ǀ arka-śokáiḥ ǀ vavṛmáhe ǀ máhi ǀ naḥ ǀ śróṣi ǀ agne ǀ
   índram ǀ ná ǀ tvā ǀ śávasā ǀ devátā ǀ vāyúm ǀ pṛṇanti ǀ rā́dhasā ǀ nṛ́-tamāḥ ǁ

   tvām ǀ hi ǀ mandra-tamam ǀ arka-śokaiḥ ǀ vavṛmahe ǀ mahi ǀ naḥ ǀ śroṣi ǀ agne ǀ
   indram ǀ na ǀ tvā ǀ śavasā ǀ devatā ǀ vāyum ǀ pṛṇanti ǀ rādhasā ǀ nṛ-tamāḥ ǁ

   6.4.7 Aṣṭaka 4.5.6.2Anuvāka 6.1.39Interpretations

8. Ṛk 8

   नू नो॑ अग्नेऽवृ॒केभिः॑ स्व॒स्ति वेषि॑ रा॒यः प॒थिभिः॒ पर्ष्यंहः॑ ।
   ता सू॒रिभ्यो॑ गृण॒ते रा॑सि सु॒म्नं मदे॑म श॒तहि॑माः सु॒वीराः॑ ॥

   नू नो अग्ने ऽवृकेभिः स्वस्ति वेषि रायः पथिभिः पर्ष्य् अंहः |
   ता सूरिभ्यो गृणते रासि सुम्नम् मदेम शतहिमाः सुवीराः ||

   nū́ no agne’vṛkébhiḥ svastí véṣi rāyáḥ pathíbhiḥ párṣyáṃhaḥ ǀ
   tā́ sūríbhyo gṛṇaté rāsi sumnám mádema śatáhimāḥ suvī́rāḥ ǁ

   nū no agne 'vṛkebhiḥ svasti veṣi rāyaḥ pathibhiḥ parṣy aṃhaḥ |
   tā sūribhyo gṛṇate rāsi sumnam madema śatahimāḥ suvīrāḥ ||

   नु । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । अ॒वृ॒केभिः॑ । स्व॒स्ति । वेषि॑ । रा॒यः । प॒थिऽभिः॑ । पर्षि॑ । अंहः॑ ।
   ता । सू॒रिऽभ्यः॑ । गृ॒ण॒ते । रा॒सि॒ । सु॒म्नम् । मदे॑म । श॒तऽहि॑माः । सु॒ऽवीराः॑ ॥

   नु । नः । अग्ने । अवृकेभिः । स्वस्ति । वेषि । रायः । पथिऽभिः । पर्षि । अंहः ।
   ता । सूरिऽभ्यः । गृणते । रासि । सुम्नम् । मदेम । शतऽहिमाः । सुऽवीराः ॥

   nú ǀ naḥ ǀ agne ǀ avṛkébhiḥ ǀ svastí ǀ véṣi ǀ rāyáḥ ǀ pathí-bhiḥ ǀ párṣi ǀ áṃhaḥ ǀ
   tā́ ǀ sūrí-bhyaḥ ǀ gṛṇaté ǀ rāsi ǀ sumnám ǀ mádema ǀ śatá-himāḥ ǀ su-vī́rāḥ ǁ

   nu ǀ naḥ ǀ agne ǀ avṛkebhiḥ ǀ svasti ǀ veṣi ǀ rāyaḥ ǀ pathi-bhiḥ ǀ parṣi ǀ aṃhaḥ ǀ
   tā ǀ sūri-bhyaḥ ǀ gṛṇate ǀ rāsi ǀ sumnam ǀ madema ǀ śata-himāḥ ǀ su-vīrāḥ ǁ

   6.4.8 Aṣṭaka 4.5.6.3Anuvāka 6.1.40Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.