Devatā देवता

Agni Vaiśvānara

Ṛṣi ऋषि

Bharadvāja Bārhaspatya

Chandas छन्दस्

Jagatī, Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   पृ॒क्षस्य॒ वृष्णो॑ अरु॒षस्य॒ नू सहः॒ प्र नु वो॑चं वि॒दथा॑ जा॒तवे॑दसः ।
   वै॒श्वा॒न॒राय॑ म॒तिर्नव्य॑सी॒ शुचिः॒ सोम॑ इव पवते॒ चारु॑र॒ग्नये॑ ॥

   पृक्षस्य वृष्णो अरुषस्य नू सहः प्र नु वोचं विदथा जातवेदसः |
   वैश्वानराय मतिर् नव्यसी शुचिः सोम इव पवते चारुर् अग्नये ||

   pṛkṣásya vṛ́ṣṇo aruṣásya nū́ sáhaḥ prá nú vocam vidáthā jātávedasaḥ ǀ
   vaiśvānarā́ya matírnávyasī śúciḥ sóma iva pavate cā́ruragnáye ǁ

   pṛkṣasya vṛṣṇo aruṣasya nū sahaḥ pra nu vocaṃ vidathā jātavedasaḥ |
   vaiśvānarāya matir navyasī śuciḥ soma iva pavate cārur agnaye ||

   पृ॒क्षस्य॑ । वृष्णः॑ । अ॒रु॒षस्य॑ । नु । सहः॑ । प्र । नु । वो॒च॒म् । वि॒दथा॑ । जा॒तऽवे॑दसः ।
   वै॒श्वा॒न॒राय॑ । म॒तिः । नव्य॑सी । शुचिः॑ । सोमः॑ऽइव । प॒व॒ते॒ । चारुः॑ । अ॒ग्नये॑ ॥

   पृक्षस्य । वृष्णः । अरुषस्य । नु । सहः । प्र । नु । वोचम् । विदथा । जातऽवेदसः ।
   वैश्वानराय । मतिः । नव्यसी । शुचिः । सोमःऽइव । पवते । चारुः । अग्नये ॥

   pṛkṣásya ǀ vṛ́ṣṇaḥ ǀ aruṣásya ǀ nú ǀ sáhaḥ ǀ prá ǀ nú ǀ vocam ǀ vidáthā ǀ jātá-vedasaḥ ǀ
   vaiśvānarā́ya ǀ matíḥ ǀ návyasī ǀ śúciḥ ǀ sómaḥ-iva ǀ pavate ǀ cā́ruḥ ǀ agnáye ǁ

   pṛkṣasya ǀ vṛṣṇaḥ ǀ aruṣasya ǀ nu ǀ sahaḥ ǀ pra ǀ nu ǀ vocam ǀ vidathā ǀ jāta-vedasaḥ ǀ
   vaiśvānarāya ǀ matiḥ ǀ navyasī ǀ śuciḥ ǀ somaḥ-iva ǀ pavate ǀ cāruḥ ǀ agnaye ǁ

   6.8.1 Aṣṭaka 4.5.10.1Anuvāka 6.1.62Interpretations

2. Ṛk 2

   स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मनि व्र॒तान्य॒ग्निर्व्र॑त॒पा अ॑रक्षत ।
   व्यं१॒॑तरि॑क्षममिमीत सु॒क्रतु॑र्वैश्वान॒रो म॑हि॒ना नाक॑मस्पृशत् ॥

   स जायमानः परमे व्योमनि व्रतान्य् अग्निर् व्रतपा अरक्षत |
   व्य् अन्तरिक्षम् अमिमीत सुक्रतुर् वैश्वानरो महिना नाकम् अस्पृशत् ||

   sá jā́yamānaḥ paramé vyómani vratā́nyagnírvratapā́ arakṣata ǀ
   vyántárikṣamamimīta sukráturvaiśvānaró mahinā́ nā́kamaspṛśat ǁ

   sa jāyamānaḥ parame vyomani vratāny agnir vratapā arakṣata |
   vy antarikṣam amimīta sukratur vaiśvānaro mahinā nākam aspṛśat ||

   सः । जाय॑मानः । प॒र॒मे । विऽओ॑मनि । व्र॒तानि॑ । अ॒ग्निः । व्र॒त॒ऽपाः । अ॒र॒क्ष॒त॒ ।
   वि । अ॒न्तरि॑क्षम् । अ॒मि॒मी॒त॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ । वै॒श्वा॒न॒रः । म॒हि॒ना । नाक॑म् । अ॒स्पृ॒श॒त् ॥

   सः । जायमानः । परमे । विऽओमनि । व्रतानि । अग्निः । व्रतऽपाः । अरक्षत ।
   वि । अन्तरिक्षम् । अमिमीत । सुऽक्रतुः । वैश्वानरः । महिना । नाकम् । अस्पृशत् ॥

   sáḥ ǀ jā́yamānaḥ ǀ paramé ǀ ví-omani ǀ vratā́ni ǀ agníḥ ǀ vrata-pā́ḥ ǀ arakṣata ǀ
   ví ǀ antárikṣam ǀ amimīta ǀ su-krátuḥ ǀ vaiśvānaráḥ ǀ mahinā́ ǀ nā́kam ǀ aspṛśat ǁ

   saḥ ǀ jāyamānaḥ ǀ parame ǀ vi-omani ǀ vratāni ǀ agniḥ ǀ vrata-pāḥ ǀ arakṣata ǀ
   vi ǀ antarikṣam ǀ amimīta ǀ su-kratuḥ ǀ vaiśvānaraḥ ǀ mahinā ǀ nākam ǀ aspṛśat ǁ

   6.8.2 Aṣṭaka 4.5.10.2Anuvāka 6.1.63Interpretations

3. Ṛk 3

   व्य॑स्तभ्ना॒द्रोद॑सी मि॒त्रो अद्भु॑तोऽंत॒र्वाव॑दकृणो॒ज्ज्योति॑षा॒ तमः॑ ।
   वि चर्म॑णीव धि॒षणे॑ अवर्तयद्वैश्वान॒रो विश्व॑मधत्त॒ वृष्ण्यं॑ ॥

   व्य् अस्तभ्नाद् रोदसी मित्रो अद्भुतो ऽन्तर्वावद् अकृणोज् ज्योतिषा तमः |
   वि चर्मणीव धिषणे अवर्तयद् वैश्वानरो विश्वम् अधत्त वृष्ण्यम् ||

   vyástabhnādródasī mitró ádbhuto’ntarvā́vadakṛṇojjyótiṣā támaḥ ǀ
   ví cármaṇīva dhiṣáṇe avartayadvaiśvānaró víśvamadhatta vṛ́ṣṇyam ǁ

   vy astabhnād rodasī mitro adbhuto 'ntarvāvad akṛṇoj jyotiṣā tamaḥ |
   vi carmaṇīva dhiṣaṇe avartayad vaiśvānaro viśvam adhatta vṛṣṇyam ||

   वि । अ॒स्त॒भ्ना॒त् । रोद॑सी॒ इति॑ । मि॒त्रः । अद्भु॑तः । अ॒न्तः॒ऽवाव॑त् । अ॒कृ॒णो॒त् । ज्योति॑षा । तमः॑ ।
   वि । चर्म॑णी इ॒वेति॒ चर्म॑णीऽइव । धि॒षणे॒ इति॑ । अ॒व॒र्त॒य॒त् । वै॒श्वा॒न॒रः । विश्व॑म् । अ॒ध॒त्त॒ । वृष्ण्य॑म् ॥

   वि । अस्तभ्नात् । रोदसी इति । मित्रः । अद्भुतः । अन्तःऽवावत् । अकृणोत् । ज्योतिषा । तमः ।
   वि । चर्मणी इवेति चर्मणीऽइव । धिषणे इति । अवर्तयत् । वैश्वानरः । विश्वम् । अधत्त । वृष्ण्यम् ॥

   ví ǀ astabhnāt ǀ ródasī íti ǀ mitráḥ ǀ ádbhutaḥ ǀ antaḥ-vā́vat ǀ akṛṇot ǀ jyótiṣā ǀ támaḥ ǀ
   ví ǀ cármaṇī ivéti cármaṇī-iva ǀ dhiṣáṇe íti ǀ avartayat ǀ vaiśvānaráḥ ǀ víśvam ǀ adhatta ǀ vṛ́ṣṇyam ǁ

   vi ǀ astabhnāt ǀ rodasī iti ǀ mitraḥ ǀ adbhutaḥ ǀ antaḥ-vāvat ǀ akṛṇot ǀ jyotiṣā ǀ tamaḥ ǀ
   vi ǀ carmaṇī iveti carmaṇī-iva ǀ dhiṣaṇe iti ǀ avartayat ǀ vaiśvānaraḥ ǀ viśvam ǀ adhatta ǀ vṛṣṇyam ǁ

   6.8.3 Aṣṭaka 4.5.10.3Anuvāka 6.1.64Interpretations

4. Ṛk 4

   अ॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑गृभ्णत॒ विशो॒ राजा॑न॒मुप॑ तस्थुर्ऋ॒ग्मियं॑ ।
   आ दू॒तो अ॒ग्निम॑भरद्वि॒वस्व॑तो वैश्वान॒रं मा॑त॒रिश्वा॑ परा॒वतः॑ ॥

   अपाम् उपस्थे महिषा अगृभ्णत विशो राजानम् उप तस्थुर् ऋग्मियम् |
   आ दूतो अग्निम् अभरद् विवस्वतो वैश्वानरम् मातरिश्वा परावतः ||

   apā́mupásthe mahiṣā́ agṛbhṇata víśo rā́jānamúpa tasthurṛgmíyam ǀ
   ā́ dūtó agnímabharadvivásvato vaiśvānarám mātaríśvā parāvátaḥ ǁ

   apām upasthe mahiṣā agṛbhṇata viśo rājānam upa tasthur ṛgmiyam |
   ā dūto agnim abharad vivasvato vaiśvānaram mātariśvā parāvataḥ ||

   अ॒पाम् । उ॒पऽस्थे॑ । म॒हि॒षाः । अ॒गृ॒भ्ण॒त॒ । विशः॑ । राजा॑नम् । उप॑ । त॒स्थुः॒ । ऋ॒ग्मिय॑म् ।
   आ । दू॒तः । अ॒ग्निम् । अ॒भ॒र॒त् । वि॒वस्व॑तः । वै॒श्वा॒न॒रम् । मा॒त॒रिश्वा॑ । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥

   अपाम् । उपऽस्थे । महिषाः । अगृभ्णत । विशः । राजानम् । उप । तस्थुः । ऋग्मियम् ।
   आ । दूतः । अग्निम् । अभरत् । विवस्वतः । वैश्वानरम् । मातरिश्वा । पराऽवतः ॥

   apā́m ǀ upá-sthe ǀ mahiṣā́ḥ ǀ agṛbhṇata ǀ víśaḥ ǀ rā́jānam ǀ úpa ǀ tasthuḥ ǀ ṛgmíyam ǀ
   ā́ ǀ dūtáḥ ǀ agním ǀ abharat ǀ vivásvataḥ ǀ vaiśvānarám ǀ mātaríśvā ǀ parā-vátaḥ ǁ

   apām ǀ upa-sthe ǀ mahiṣāḥ ǀ agṛbhṇata ǀ viśaḥ ǀ rājānam ǀ upa ǀ tasthuḥ ǀ ṛgmiyam ǀ
   ā ǀ dūtaḥ ǀ agnim ǀ abharat ǀ vivasvataḥ ǀ vaiśvānaram ǀ mātariśvā ǀ parā-vataḥ ǁ

   6.8.4 Aṣṭaka 4.5.10.4Anuvāka 6.1.65Interpretations

5. Ṛk 5

   यु॒गेयु॑गे विद॒थ्यं॑ गृ॒णद्भ्योऽग्ने॑ र॒यिं य॒शसं॑ धेहि॒ नव्य॑सीं ।
   प॒व्येव॑ राजन्न॒घशं॑समजर नी॒चा नि वृ॑श्च व॒निनं॒ न तेज॑सा ॥

   युगे-युगे विदथ्यं गृणद्भ्यो ऽग्ने रयिं यशसं धेहि नव्यसीम् |
   पव्येव राजन्न् अघशंसम् अजर नीचा नि वृश्च वनिनं न तेजसा ||

   yugéyuge vidathyám gṛṇádbhyó’gne rayím yaśásam dhehi návyasīm ǀ
   pavyéva rājannagháśaṃsamajara nīcā́ ní vṛśca vanínam ná téjasā ǁ

   yuge-yuge vidathyaṃ gṛṇadbhyo 'gne rayiṃ yaśasaṃ dhehi navyasīm |
   pavyeva rājann aghaśaṃsam ajara nīcā ni vṛśca vaninaṃ na tejasā ||

   यु॒गेऽयु॑गे । वि॒द॒थ्य॑म् । गृ॒णत्ऽभ्यः॑ । अग्ने॑ । र॒यिम् । य॒शस॑म् । धे॒हि॒ । नव्य॑सीम् ।
   प॒व्याऽइ॑व । रा॒ज॒न् । अ॒घऽशं॑सम् । अ॒ज॒र॒ । नी॒चा । नि । वृ॒श्च॒ । व॒निन॑म् । न । तेज॑सा ॥

   युगेऽयुगे । विदथ्यम् । गृणत्ऽभ्यः । अग्ने । रयिम् । यशसम् । धेहि । नव्यसीम् ।
   पव्याऽइव । राजन् । अघऽशंसम् । अजर । नीचा । नि । वृश्च । वनिनम् । न । तेजसा ॥

   yugé-yuge ǀ vidathyám ǀ gṛṇát-bhyaḥ ǀ ágne ǀ rayím ǀ yaśásam ǀ dhehi ǀ návyasīm ǀ
   pavyā́-iva ǀ rājan ǀ aghá-śaṃsam ǀ ajara ǀ nīcā́ ǀ ní ǀ vṛśca ǀ vanínam ǀ ná ǀ téjasā ǁ

   yuge-yuge ǀ vidathyam ǀ gṛṇat-bhyaḥ ǀ agne ǀ rayim ǀ yaśasam ǀ dhehi ǀ navyasīm ǀ
   pavyā-iva ǀ rājan ǀ agha-śaṃsam ǀ ajara ǀ nīcā ǀ ni ǀ vṛśca ǀ vaninam ǀ na ǀ tejasā ǁ

   6.8.5 Aṣṭaka 4.5.10.5Anuvāka 6.1.66Interpretations

6. Ṛk 6

   अ॒स्माक॑मग्ने म॒घव॑त्सु धार॒याना॑मि क्ष॒त्रम॒जरं॑ सु॒वीर्यं॑ ।
   व॒यं ज॑येम श॒तिनं॑ सह॒स्रिणं॒ वैश्वा॑नर॒ वाज॑मग्ने॒ तवो॒तिभिः॑ ॥

   अस्माकम् अग्ने मघवत्सु धारयानामि क्षत्रम् अजरं सुवीर्यम् |
   वयं जयेम शतिनं सहस्रिणं वैश्वानर वाजम् अग्ने तवोतिभिः ||

   asmā́kamagne maghávatsu dhārayā́nāmi kṣatrámajáram suvī́ryam ǀ
   vayám jayema śatínam sahasríṇam váiśvānara vā́jamagne távotíbhiḥ ǁ

   asmākam agne maghavatsu dhārayānāmi kṣatram ajaraṃ suvīryam |
   vayaṃ jayema śatinaṃ sahasriṇaṃ vaiśvānara vājam agne tavotibhiḥ ||

   अ॒स्माक॑म् । अ॒ग्ने॒ । म॒घव॑त्ऽसु । धा॒र॒य॒ । अना॑मि । क्ष॒त्रम् । अ॒जर॑म् । सु॒ऽवीर्य॑म् ।
   व॒यम् । ज॒ये॒म॒ । श॒तिन॑म् । स॒ह॒स्रिण॑म् । वैश्वा॑नर । वाज॑म् । अ॒ग्ने॒ । तव॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ ॥

   अस्माकम् । अग्ने । मघवत्ऽसु । धारय । अनामि । क्षत्रम् । अजरम् । सुऽवीर्यम् ।
   वयम् । जयेम । शतिनम् । सहस्रिणम् । वैश्वानर । वाजम् । अग्ने । तव । ऊतिऽभिः ॥

   asmā́kam ǀ agne ǀ maghávat-su ǀ dhāraya ǀ ánāmi ǀ kṣatrám ǀ ajáram ǀ su-vī́ryam ǀ
   vayám ǀ jayema ǀ śatínam ǀ sahasríṇam ǀ váiśvānara ǀ vā́jam ǀ agne ǀ táva ǀ ūtí-bhiḥ ǁ

   asmākam ǀ agne ǀ maghavat-su ǀ dhāraya ǀ anāmi ǀ kṣatram ǀ ajaram ǀ su-vīryam ǀ
   vayam ǀ jayema ǀ śatinam ǀ sahasriṇam ǀ vaiśvānara ǀ vājam ǀ agne ǀ tava ǀ ūti-bhiḥ ǁ

   6.8.6 Aṣṭaka 4.5.10.6Anuvāka 6.1.67Interpretations

7. Ṛk 7

   अद॑ब्धेभि॒स्तव॑ गो॒पाभि॑रिष्टे॒ऽस्माकं॑ पाहि त्रिषधस्थ सू॒रीन् ।
   रक्षा॑ च नो द॒दुषां॒ शर्धो॑ अग्ने॒ वैश्वा॑नर॒ प्र च॑ तारीः॒ स्तवा॑नः ॥

   अदब्धेभिस् तव गोपाभिर् इष्टे ऽस्माकम् पाहि त्रिषधस्थ सूरीन् |
   रक्षा च नो ददुषां शर्धो अग्ने वैश्वानर प्र च तारी स्तवानः ||

   ádabdhebhistáva gopā́bhiriṣṭe’smā́kam pāhi triṣadhastha sūrī́n ǀ
   rákṣā ca no dadúṣām śárdho agne váiśvānara prá ca tārīḥ stávānaḥ ǁ

   adabdhebhis tava gopābhir iṣṭe 'smākam pāhi triṣadhastha sūrīn |
   rakṣā ca no daduṣāṃ śardho agne vaiśvānara pra ca tārī stavānaḥ ||

   अद॑ब्धेभिः । तव॑ । गो॒पाभिः॑ । इ॒ष्टे॒ । अ॒स्माक॑म् । पा॒हि॒ । त्रि॒ऽस॒ध॒स्थ॒ । सू॒रीन् ।
   रक्ष॑ । च॒ । नः॒ । द॒दुषा॑म् । शर्धः॑ । अ॒ग्ने॒ । वैश्वा॑नर । प्र । च॒ । ता॒रीः॒ । स्तवा॑नः ॥

   अदब्धेभिः । तव । गोपाभिः । इष्टे । अस्माकम् । पाहि । त्रिऽसधस्थ । सूरीन् ।
   रक्ष । च । नः । ददुषाम् । शर्धः । अग्ने । वैश्वानर । प्र । च । तारीः । स्तवानः ॥

   ádabdhebhiḥ ǀ táva ǀ gopā́bhiḥ ǀ iṣṭe ǀ asmā́kam ǀ pāhi ǀ tri-sadhastha ǀ sūrī́n ǀ
   rákṣa ǀ ca ǀ naḥ ǀ dadúṣām ǀ śárdhaḥ ǀ agne ǀ váiśvānara ǀ prá ǀ ca ǀ tārīḥ ǀ stávānaḥ ǁ

   adabdhebhiḥ ǀ tava ǀ gopābhiḥ ǀ iṣṭe ǀ asmākam ǀ pāhi ǀ tri-sadhastha ǀ sūrīn ǀ
   rakṣa ǀ ca ǀ naḥ ǀ daduṣām ǀ śardhaḥ ǀ agne ǀ vaiśvānara ǀ pra ǀ ca ǀ tārīḥ ǀ stavānaḥ ǁ

   6.8.7 Aṣṭaka 4.5.10.7Anuvāka 6.1.68Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.