Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Bharadvāja Bārhaspatya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   प्र नव्य॑सा॒ सह॑सः सू॒नुमच्छा॑ य॒ज्ञेन॑ गा॒तुमव॑ इ॒च्छमा॑नः ।
   वृ॒श्चद्व॑नं कृ॒ष्णया॑मं॒ रुशं॑तं वी॒ती होता॑रं दि॒व्यं जि॑गाति ॥

   प्र नव्यसा सहसः सूनुम् अच्छा यज्ञेन गातुम् अव इच्छमानः |
   वृश्चद्वनं कृष्णयामं रुशन्तं वीती होतारं दिव्यं जिगाति ||

   prá návyasā sáhasaḥ sūnúmácchā yajñéna gātúmáva icchámānaḥ ǀ
   vṛścádvanam kṛṣṇáyāmam rúśantam vītī́ hótāram divyám jigāti ǁ

   pra navyasā sahasaḥ sūnum acchā yajñena gātum ava icchamānaḥ |
   vṛścadvanaṃ kṛṣṇayāmaṃ ruśantaṃ vītī hotāraṃ divyaṃ jigāti ||

   प्र । नव्य॑सा । सह॑सः । सू॒नुम् । अच्छ॑ । य॒ज्ञेन॑ । गा॒तुम् । अवः॑ । इ॒च्छमा॑नः ।
   वृ॒श्चत्ऽव॑नम् । कृ॒ष्णया॑मम् । रुश॑न्तम् । वी॒ती । होता॑रम् । दि॒व्यम् । जि॒गा॒ति॒ ॥

   प्र । नव्यसा । सहसः । सूनुम् । अच्छ । यज्ञेन । गातुम् । अवः । इच्छमानः ।
   वृश्चत्ऽवनम् । कृष्णयामम् । रुशन्तम् । वीती । होतारम् । दिव्यम् । जिगाति ॥

   prá ǀ návyasā ǀ sáhasaḥ ǀ sūnúm ǀ áccha ǀ yajñéna ǀ gātúm ǀ ávaḥ ǀ icchámānaḥ ǀ
   vṛścát-vanam ǀ kṛṣṇáyāmam ǀ rúśantam ǀ vītī́ ǀ hótāram ǀ divyám ǀ jigāti ǁ

   pra ǀ navyasā ǀ sahasaḥ ǀ sūnum ǀ accha ǀ yajñena ǀ gātum ǀ avaḥ ǀ icchamānaḥ ǀ
   vṛścat-vanam ǀ kṛṣṇayāmam ǀ ruśantam ǀ vītī ǀ hotāram ǀ divyam ǀ jigāti ǁ

   6.6.1 Aṣṭaka 4.5.8.1Anuvāka 6.1.48Interpretations

2. Ṛk 2

   स श्वि॑ता॒नस्त॑न्य॒तू रो॑चन॒स्था अ॒जरे॑भि॒र्नान॑दद्भि॒र्यवि॑ष्ठः ।
   यः पा॑व॒कः पु॑रु॒तमः॑ पु॒रूणि॑ पृ॒थून्य॒ग्निर॑नु॒याति॒ भर्व॑न् ॥

   स श्वितानस् तन्यतू रोचनस्था अजरेभिर् नानदद्भिर् यविष्ठः |
   यः पावकः पुरुतमः पुरूणि पृथून्य् अग्निर् अनुयाति भर्वन् ||

   sá śvitānástanyatū́ rocanasthā́ ajárebhirnā́nadadbhiryáviṣṭhaḥ ǀ
   yáḥ pāvakáḥ purutámaḥ purū́ṇi pṛthū́nyagníranuyā́ti bhárvan ǁ

   sa śvitānas tanyatū rocanasthā ajarebhir nānadadbhir yaviṣṭhaḥ |
   yaḥ pāvakaḥ purutamaḥ purūṇi pṛthūny agnir anuyāti bharvan ||

   सः । श्वि॒ता॒नः । त॒न्य॒तुः । रो॒च॒न॒ऽस्थाः । अ॒जरे॑भिः । नान॑दत्ऽभिः । यवि॑ष्ठः ।
   यः । पा॒व॒कः । पु॒रु॒ऽतमः॑ । पु॒रूणि॑ । पृ॒थूनि॑ । अ॒ग्निः । अ॒नु॒ऽयाति॑ । भर्व॑न् ॥

   सः । श्वितानः । तन्यतुः । रोचनऽस्थाः । अजरेभिः । नानदत्ऽभिः । यविष्ठः ।
   यः । पावकः । पुरुऽतमः । पुरूणि । पृथूनि । अग्निः । अनुऽयाति । भर्वन् ॥

   sáḥ ǀ śvitānáḥ ǀ tanyatúḥ ǀ rocana-sthā́ḥ ǀ ajárebhiḥ ǀ nā́nadat-bhiḥ ǀ yáviṣṭhaḥ ǀ
   yáḥ ǀ pāvakáḥ ǀ puru-támaḥ ǀ purū́ṇi ǀ pṛthū́ni ǀ agníḥ ǀ anu-yā́ti ǀ bhárvan ǁ

   saḥ ǀ śvitānaḥ ǀ tanyatuḥ ǀ rocana-sthāḥ ǀ ajarebhiḥ ǀ nānadat-bhiḥ ǀ yaviṣṭhaḥ ǀ
   yaḥ ǀ pāvakaḥ ǀ puru-tamaḥ ǀ purūṇi ǀ pṛthūni ǀ agniḥ ǀ anu-yāti ǀ bharvan ǁ

   6.6.2 Aṣṭaka 4.5.8.2Anuvāka 6.1.49Interpretations

3. Ṛk 3

   वि ते॒ विष्व॒ग्वात॑जूतासो अग्ने॒ भामा॑सः शुचे॒ शुच॑यश्चरंति ।
   तु॒वि॒म्र॒क्षासो॑ दि॒व्या नव॑ग्वा॒ वना॑ वनंति धृष॒ता रु॒जंतः॑ ॥

   वि ते विष्वग् वातजूतासो अग्ने भामासः शुचे शुचयश् चरन्ति |
   तुविम्रक्षासो दिव्या नवग्वा वना वनन्ति धृषता रुजन्तः ||

   ví te víṣvagvā́tajūtāso agne bhā́māsaḥ śuce śúcayaścaranti ǀ
   tuvimrakṣā́so divyā́ návagvā vánā vananti dhṛṣatā́ rujántaḥ ǁ

   vi te viṣvag vātajūtāso agne bhāmāsaḥ śuce śucayaś caranti |
   tuvimrakṣāso divyā navagvā vanā vananti dhṛṣatā rujantaḥ ||

   वि । ते॒ । विष्व॑क् । वात॑ऽजूतासः । अ॒ग्ने॒ । भामा॑सः । शु॒चे॒ । शुच॑यः । च॒र॒न्ति॒ ।
   तु॒वि॒ऽम्र॒क्षासः॑ । दि॒व्याः । नव॑ऽग्वाः । वना॑ । व॒न॒न्ति॒ । धृ॒ष॒ता । रु॒जन्तः॑ ॥

   वि । ते । विष्वक् । वातऽजूतासः । अग्ने । भामासः । शुचे । शुचयः । चरन्ति ।
   तुविऽम्रक्षासः । दिव्याः । नवऽग्वाः । वना । वनन्ति । धृषता । रुजन्तः ॥

   ví ǀ te ǀ víṣvak ǀ vā́ta-jūtāsaḥ ǀ agne ǀ bhā́māsaḥ ǀ śuce ǀ śúcayaḥ ǀ caranti ǀ
   tuvi-mrakṣā́saḥ ǀ divyā́ḥ ǀ náva-gvāḥ ǀ vánā ǀ vananti ǀ dhṛṣatā́ ǀ rujántaḥ ǁ

   vi ǀ te ǀ viṣvak ǀ vāta-jūtāsaḥ ǀ agne ǀ bhāmāsaḥ ǀ śuce ǀ śucayaḥ ǀ caranti ǀ
   tuvi-mrakṣāsaḥ ǀ divyāḥ ǀ nava-gvāḥ ǀ vanā ǀ vananti ǀ dhṛṣatā ǀ rujantaḥ ǁ

   6.6.3 Aṣṭaka 4.5.8.3Anuvāka 6.1.50Interpretations

4. Ṛk 4

   ये ते॑ शु॒क्रासः॒ शुच॑यः शुचिष्मः॒ क्षां वपं॑ति॒ विषि॑तासो॒ अश्वाः॑ ।
   अध॑ भ्र॒मस्त॑ उर्वि॒या वि भा॑ति या॒तय॑मानो॒ अधि॒ सानु॒ पृश्नेः॑ ॥

   ये ते शुक्रासः शुचयः शुचिष्मः क्षां वपन्ति विषितासो अश्वाः |
   अध भ्रमस् त उर्विया वि भाति यातयमानो अधि सानु पृश्नेः ||

   yé te śukrā́saḥ śúcayaḥ śuciṣmaḥ kṣā́m vápanti víṣitāso áśvāḥ ǀ
   ádha bhramásta urviyā́ ví bhāti yātáyamāno ádhi sā́nu pṛ́śneḥ ǁ

   ye te śukrāsaḥ śucayaḥ śuciṣmaḥ kṣāṃ vapanti viṣitāso aśvāḥ |
   adha bhramas ta urviyā vi bhāti yātayamāno adhi sānu pṛśneḥ ||

   ये । ते॒ । शु॒क्रासः॑ । शुच॑यः । शु॒चि॒ष्मः॒ । क्षाम् । वप॑न्ति । विऽसि॑तासः । अश्वाः॑ ।
   अध॑ । भ्र॒मः । ते॒ । उ॒र्वि॒या । वि । भा॒ति॒ । या॒तय॑मानः । अधि॑ । सानु॑ । पृश्नेः॑ ॥

   ये । ते । शुक्रासः । शुचयः । शुचिष्मः । क्षाम् । वपन्ति । विऽसितासः । अश्वाः ।
   अध । भ्रमः । ते । उर्विया । वि । भाति । यातयमानः । अधि । सानु । पृश्नेः ॥

   yé ǀ te ǀ śukrā́saḥ ǀ śúcayaḥ ǀ śuciṣmaḥ ǀ kṣā́m ǀ vápanti ǀ ví-sitāsaḥ ǀ áśvāḥ ǀ
   ádha ǀ bhramáḥ ǀ te ǀ urviyā́ ǀ ví ǀ bhāti ǀ yātáyamānaḥ ǀ ádhi ǀ sā́nu ǀ pṛ́śneḥ ǁ

   ye ǀ te ǀ śukrāsaḥ ǀ śucayaḥ ǀ śuciṣmaḥ ǀ kṣām ǀ vapanti ǀ vi-sitāsaḥ ǀ aśvāḥ ǀ
   adha ǀ bhramaḥ ǀ te ǀ urviyā ǀ vi ǀ bhāti ǀ yātayamānaḥ ǀ adhi ǀ sānu ǀ pṛśneḥ ǁ

   6.6.4 Aṣṭaka 4.5.8.4Anuvāka 6.1.51Interpretations

5. Ṛk 5

   अध॑ जि॒ह्वा पा॑पतीति॒ प्र वृष्णो॑ गोषु॒युधो॒ नाशनिः॑ सृजा॒ना ।
   शूर॑स्येव॒ प्रसि॑तिः क्षा॒तिर॒ग्नेर्दु॒र्वर्तु॑र्भी॒मो द॑यते॒ वना॑नि ॥

   अध जिह्वा पापतीति प्र वृष्णो गोषुयुधो नाशनिः सृजाना |
   शूरस्येव प्रसितिः क्षातिर् अग्नेर् दुर्वर्तुर् भीमो दयते वनानि ||

   ádha jihvā́ pāpatīti prá vṛ́ṣṇo goṣuyúdho nā́śániḥ sṛjānā́ ǀ
   śū́rasyeva prásitiḥ kṣātíragnérdurvárturbhīmó dayate vánāni ǁ

   adha jihvā pāpatīti pra vṛṣṇo goṣuyudho nāśaniḥ sṛjānā |
   śūrasyeva prasitiḥ kṣātir agner durvartur bhīmo dayate vanāni ||

   अध॑ । जि॒ह्वा । पा॒प॒ती॒ति॒ । प्र । वृष्णः॑ । गो॒षु॒ऽयुधः॑ । न । अ॒शनिः॑ । सृ॒जा॒ना ।
   शूर॑स्यऽइव । प्रऽसि॑तिः । क्षा॒तिः । अ॒ग्नेः । दुः॒ऽवर्तुः॑ । भी॒मः । द॒य॒ते॒ । वना॑नि ॥

   अध । जिह्वा । पापतीति । प्र । वृष्णः । गोषुऽयुधः । न । अशनिः । सृजाना ।
   शूरस्यऽइव । प्रऽसितिः । क्षातिः । अग्नेः । दुःऽवर्तुः । भीमः । दयते । वनानि ॥

   ádha ǀ jihvā́ ǀ pāpatīti ǀ prá ǀ vṛ́ṣṇaḥ ǀ goṣu-yúdhaḥ ǀ ná ǀ aśániḥ ǀ sṛjānā́ ǀ
   śū́rasya-iva ǀ prá-sitiḥ ǀ kṣātíḥ ǀ agnéḥ ǀ duḥ-vártuḥ ǀ bhīmáḥ ǀ dayate ǀ vánāni ǁ

   adha ǀ jihvā ǀ pāpatīti ǀ pra ǀ vṛṣṇaḥ ǀ goṣu-yudhaḥ ǀ na ǀ aśaniḥ ǀ sṛjānā ǀ
   śūrasya-iva ǀ pra-sitiḥ ǀ kṣātiḥ ǀ agneḥ ǀ duḥ-vartuḥ ǀ bhīmaḥ ǀ dayate ǀ vanāni ǁ

   6.6.5 Aṣṭaka 4.5.8.5Anuvāka 6.1.52Interpretations

6. Ṛk 6

   आ भा॒नुना॒ पार्थि॑वानि॒ ज्रयां॑सि म॒हस्तो॒दस्य॑ धृष॒ता त॑तंथ ।
   स बा॑ध॒स्वाप॑ भ॒या सहो॑भिः॒ स्पृधो॑ वनु॒ष्यन्व॒नुषो॒ नि जू॑र्व ॥

   आ भानुना पार्थिवानि ज्रयांसि महस् तोदस्य धृषता ततन्थ |
   स बाधस्वाप भया सहोभि स्पृधो वनुष्यन् वनुषो नि जूर्व ||

   ā́ bhānúnā pā́rthivāni jráyāṃsi mahástodásya dhṛṣatā́ tatantha ǀ
   sá bādhasvā́pa bhayā́ sáhobhiḥ spṛ́dho vanuṣyánvanúṣo ní jūrva ǁ

   ā bhānunā pārthivāni jrayāṃsi mahas todasya dhṛṣatā tatantha |
   sa bādhasvāpa bhayā sahobhi spṛdho vanuṣyan vanuṣo ni jūrva ||

   आ । भा॒नुना॑ । पार्थि॑वानि । ज्रयां॑सि । म॒हः । तो॒दस्य॑ । धृ॒ष॒ता । त॒त॒न्थ॒ ।
   सः । बा॒ध॒स्व॒ । अप॑ । भ॒या । सहः॑ऽभिः । स्पृधः॑ । व॒नु॒ष्यन् । व॒नुषः॑ । नि । जू॒र्व॒ ॥

   आ । भानुना । पार्थिवानि । ज्रयांसि । महः । तोदस्य । धृषता । ततन्थ ।
   सः । बाधस्व । अप । भया । सहःऽभिः । स्पृधः । वनुष्यन् । वनुषः । नि । जूर्व ॥

   ā́ ǀ bhānúnā ǀ pā́rthivāni ǀ jráyāṃsi ǀ maháḥ ǀ todásya ǀ dhṛṣatā́ ǀ tatantha ǀ
   sáḥ ǀ bādhasva ǀ ápa ǀ bhayā́ ǀ sáhaḥ-bhiḥ ǀ spṛ́dhaḥ ǀ vanuṣyán ǀ vanúṣaḥ ǀ ní ǀ jūrva ǁ

   ā ǀ bhānunā ǀ pārthivāni ǀ jrayāṃsi ǀ mahaḥ ǀ todasya ǀ dhṛṣatā ǀ tatantha ǀ
   saḥ ǀ bādhasva ǀ apa ǀ bhayā ǀ sahaḥ-bhiḥ ǀ spṛdhaḥ ǀ vanuṣyan ǀ vanuṣaḥ ǀ ni ǀ jūrva ǁ

   6.6.6 Aṣṭaka 4.5.8.6Anuvāka 6.1.53Interpretations

7. Ṛk 7

   स चि॑त्र चि॒त्रं चि॒तयं॑तम॒स्मे चित्र॑क्षत्र चि॒त्रत॑मं वयो॒धां ।
   चं॒द्रं र॒यिं पु॑रु॒वीरं॑ बृ॒हंतं॒ चंद्र॑ चं॒द्राभि॑र्गृण॒ते यु॑वस्व ॥

   स चित्र चित्रं चितयन्तम् अस्मे चित्रक्षत्र चित्रतमं वयोधाम् |
   चन्द्रं रयिम् पुरुवीरम् बृहन्तं चन्द्र चन्द्राभिर् गृणते युवस्व ||

   sá citra citrám citáyantamasmé cítrakṣatra citrátamam vayodhā́m ǀ
   candrám rayím puruvī́ram bṛhántam cándra candrā́bhirgṛṇaté yuvasva ǁ

   sa citra citraṃ citayantam asme citrakṣatra citratamaṃ vayodhām |
   candraṃ rayim puruvīram bṛhantaṃ candra candrābhir gṛṇate yuvasva ||

   सः । चि॒त्र॒ । चि॒त्रम् । चि॒तय॑न्तम् । अ॒स्मे इति॑ । चित्र॑ऽक्षत्र । चि॒त्रऽत॑मम् । व॒यः॒ऽधाम् ।
   च॒न्द्रम् । र॒यिम् । पु॒रु॒ऽवीर॑म् । बृ॒हन्त॑म् । चन्द्र॑ । च॒न्द्राभिः॑ । गृ॒ण॒ते । यु॒व॒स्व॒ ॥

   सः । चित्र । चित्रम् । चितयन्तम् । अस्मे इति । चित्रऽक्षत्र । चित्रऽतमम् । वयःऽधाम् ।
   चन्द्रम् । रयिम् । पुरुऽवीरम् । बृहन्तम् । चन्द्र । चन्द्राभिः । गृणते । युवस्व ॥

   sáḥ ǀ citra ǀ citrám ǀ citáyantam ǀ asmé íti ǀ cítra-kṣatra ǀ citrá-tamam ǀ vayaḥ-dhā́m ǀ
   candrám ǀ rayím ǀ puru-vī́ram ǀ bṛhántam ǀ cándra ǀ candrā́bhiḥ ǀ gṛṇaté ǀ yuvasva ǁ

   saḥ ǀ citra ǀ citram ǀ citayantam ǀ asme iti ǀ citra-kṣatra ǀ citra-tamam ǀ vayaḥ-dhām ǀ
   candram ǀ rayim ǀ puru-vīram ǀ bṛhantam ǀ candra ǀ candrābhiḥ ǀ gṛṇate ǀ yuvasva ǁ

   6.6.7 Aṣṭaka 4.5.8.7Anuvāka 6.1.54Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.