Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Bharadvāja Bārhaspatya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   मध्ये॒ होता॑ दुरो॒णे ब॒र्हिषो॒ राळ॒ग्निस्तो॒दस्य॒ रोद॑सी॒ यज॑ध्यै ।
   अ॒यं स सू॒नुः सह॑स ऋ॒तावा॑ दू॒रात्सूर्यो॒ न शो॒चिषा॑ ततान ॥

   मध्ये होता दुरोणे बर्हिषो राऌ अग्निस् तोदस्य रोदसी यजध्यै |
   अयं स सूनुः सहस ऋतावा दूरात् सूर्यो न शोचिषा ततान ||

   mádhye hótā duroṇé barhíṣo rā́ḷagnístodásya ródasī yájadhyai ǀ
   ayám sá sūnúḥ sáhasa ṛtā́vā dūrā́tsū́ryo ná śocíṣā tatāna ǁ

   madhye hotā duroṇe barhiṣo rāḷ agnis todasya rodasī yajadhyai |
   ayaṃ sa sūnuḥ sahasa ṛtāvā dūrāt sūryo na śociṣā tatāna ||

   मध्ये॑ । होता॑ । दु॒रो॒णे । ब॒र्हिषः॑ । राट् । अ॒ग्निः । तो॒दस्य॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । यज॑ध्यै ।
   अ॒यम् । सः । सू॒नुः । सह॑सः । ऋ॒तऽवा॑ । दू॒रात् । सूर्यः॑ । न । शो॒चिषा॑ । त॒ता॒न॒ ॥

   मध्ये । होता । दुरोणे । बर्हिषः । राट् । अग्निः । तोदस्य । रोदसी इति । यजध्यै ।
   अयम् । सः । सूनुः । सहसः । ऋतऽवा । दूरात् । सूर्यः । न । शोचिषा । ततान ॥

   mádhye ǀ hótā ǀ duroṇé ǀ barhíṣaḥ ǀ rā́ṭ ǀ agníḥ ǀ todásya ǀ ródasī íti ǀ yájadhyai ǀ
   ayám ǀ sáḥ ǀ sūnúḥ ǀ sáhasaḥ ǀ ṛtá-vā ǀ dūrā́t ǀ sū́ryaḥ ǀ ná ǀ śocíṣā ǀ tatāna ǁ

   madhye ǀ hotā ǀ duroṇe ǀ barhiṣaḥ ǀ rāṭ ǀ agniḥ ǀ todasya ǀ rodasī iti ǀ yajadhyai ǀ
   ayam ǀ saḥ ǀ sūnuḥ ǀ sahasaḥ ǀ ṛta-vā ǀ dūrāt ǀ sūryaḥ ǀ na ǀ śociṣā ǀ tatāna ǁ

   6.12.1 Aṣṭaka 4.5.14.1Anuvāka 6.1.89Interpretations

2. Ṛk 2

   आ यस्मिं॒त्वे स्वपा॑के यजत्र॒ यक्ष॑द्राजन्त्स॒र्वता॑तेव॒ नु द्यौः ।
   त्रि॒ष॒धस्थ॑स्तत॒रुषो॒ न जंहो॑ ह॒व्या म॒घानि॒ मानु॑षा॒ यज॑ध्यै ॥

   आ यस्मिन् त्वे स्व् अपाके यजत्र यक्षद् राजन् सर्वतातेव नु द्यौः |
   त्रिषधस्थस् ततरुषो न जंहो हव्या मघानि मानुषा यजध्यै ||

   ā́ yásmintvé svápāke yajatra yákṣadrājantsarvátāteva nú dyáuḥ ǀ
   triṣadhásthastatarúṣo ná jáṃho havyā́ maghā́ni mā́nuṣā yájadhyai ǁ

   ā yasmin tve sv apāke yajatra yakṣad rājan sarvatāteva nu dyauḥ |
   triṣadhasthas tataruṣo na jaṃho havyā maghāni mānuṣā yajadhyai ||

   आ । यस्मि॑न् । त्वे इति॑ । सु । अपा॑के । य॒ज॒त्र॒ । यक्ष॑त् । रा॒ज॒न् । स॒र्वता॑ताऽइव । नु । द्यौः ।
   त्रि॒ऽस॒धस्थः॑ । त॒त॒रुषः॑ । न । जंहः॑ । ह॒व्या । म॒घानि॑ । मानु॑षा । यज॑ध्यै ॥

   आ । यस्मिन् । त्वे इति । सु । अपाके । यजत्र । यक्षत् । राजन् । सर्वताताऽइव । नु । द्यौः ।
   त्रिऽसधस्थः । ततरुषः । न । जंहः । हव्या । मघानि । मानुषा । यजध्यै ॥

   ā́ ǀ yásmin ǀ tvé íti ǀ sú ǀ ápāke ǀ yajatra ǀ yákṣat ǀ rājan ǀ sarvátātā-iva ǀ nú ǀ dyáuḥ ǀ
   tri-sadhásthaḥ ǀ tatarúṣaḥ ǀ ná ǀ jáṃhaḥ ǀ havyā́ ǀ maghā́ni ǀ mā́nuṣā ǀ yájadhyai ǁ

   ā ǀ yasmin ǀ tve iti ǀ su ǀ apāke ǀ yajatra ǀ yakṣat ǀ rājan ǀ sarvatātā-iva ǀ nu ǀ dyauḥ ǀ
   tri-sadhasthaḥ ǀ tataruṣaḥ ǀ na ǀ jaṃhaḥ ǀ havyā ǀ maghāni ǀ mānuṣā ǀ yajadhyai ǁ

   6.12.2 Aṣṭaka 4.5.14.2Anuvāka 6.1.90Interpretations

3. Ṛk 3

   तेजि॑ष्ठा॒ यस्या॑र॒तिर्व॑ने॒राट् तो॒दो अध्व॒न्न वृ॑धसा॒नो अ॑द्यौत् ।
   अ॒द्रो॒घो न द्र॑वि॒ता चे॑तति॒ त्मन्नम॑र्त्योऽव॒र्त्र ओष॑धीषु ॥

   तेजिष्ठा यस्यारतिर् वनेराट् तोदो अध्वन् न वृधसानो अद्यौत् |
   अद्रोघो न द्रविता चेतति त्मन्न् अमर्त्यो ऽवर्त्र ओषधीषु ||

   téjiṣṭhā yásyāratírvanerā́ṭ todó ádhvanná vṛdhasānó adyaut ǀ
   adroghó ná dravitā́ cetati tmánnámartyo’vartrá óṣadhīṣu ǁ

   tejiṣṭhā yasyāratir vanerāṭ todo adhvan na vṛdhasāno adyaut |
   adrogho na dravitā cetati tmann amartyo 'vartra oṣadhīṣu ||

   तेजि॑ष्ठा । यस्य॑ । अ॒र॒तिः । व॒ने॒ऽराट् । तो॒दः । अध्व॑न् । न । वृ॒ध॒सा॒नः । अ॒द्यौ॒त् ।
   अ॒द्रो॒घः । न । द्र॒वि॒ता । चे॒त॒ति॒ । त्मन् । अम॑र्त्यः । अ॒व॒र्त्रः । ओष॑धीषु ॥

   तेजिष्ठा । यस्य । अरतिः । वनेऽराट् । तोदः । अध्वन् । न । वृधसानः । अद्यौत् ।
   अद्रोघः । न । द्रविता । चेतति । त्मन् । अमर्त्यः । अवर्त्रः । ओषधीषु ॥

   téjiṣṭhā ǀ yásya ǀ aratíḥ ǀ vane-rā́ṭ ǀ todáḥ ǀ ádhvan ǀ ná ǀ vṛdhasānáḥ ǀ adyaut ǀ
   adrogháḥ ǀ ná ǀ dravitā́ ǀ cetati ǀ tmán ǀ ámartyaḥ ǀ avartráḥ ǀ óṣadhīṣu ǁ

   tejiṣṭhā ǀ yasya ǀ aratiḥ ǀ vane-rāṭ ǀ todaḥ ǀ adhvan ǀ na ǀ vṛdhasānaḥ ǀ adyaut ǀ
   adroghaḥ ǀ na ǀ dravitā ǀ cetati ǀ tman ǀ amartyaḥ ǀ avartraḥ ǀ oṣadhīṣu ǁ

   6.12.3 Aṣṭaka 4.5.14.3Anuvāka 6.1.91Interpretations

4. Ṛk 4

   सास्माके॑भिरे॒तरी॒ न शू॒षैर॒ग्निः ष्ट॑वे॒ दम॒ आ जा॒तवे॑दाः ।
   द्र्व॑न्नो व॒न्वन् क्रत्वा॒ नार्वो॒स्रः पि॒तेव॑ जार॒यायि॑ य॒ज्ञैः ॥

   सास्माकेभिर् एतरी न शूषैर् अग्नि ष्टवे दम आ जातवेदाः |
   द्र्वन्नो वन्वन् क्रत्वा नार्वोस्रः पितेव जारयायि यज्ञैः ||

   sā́smā́kebhiretárī ná śūṣáiragníḥ ṣṭave dáma ā́ jātávedāḥ ǀ
   drvánno vanván krátvā nā́rvosráḥ pitéva jārayā́yi yajñáiḥ ǁ

   sāsmākebhir etarī na śūṣair agni ṣṭave dama ā jātavedāḥ |
   drvanno vanvan kratvā nārvosraḥ piteva jārayāyi yajñaiḥ ||

   सः । अ॒स्माके॑भिः । ए॒तरि॑ । न । शू॒षैः । अ॒ग्निः । स्त॒वे॒ । दमे॑ । आ । जा॒तऽवे॑दाः ।
   द्रुऽअ॑न्नः । व॒न्वन् । क्रत्वा॑ । न । अर्वा॑ । उ॒स्रः । पि॒ताऽइ॑व । जा॒र॒यायि॑ । य॒ज्ञैः ॥

   सः । अस्माकेभिः । एतरि । न । शूषैः । अग्निः । स्तवे । दमे । आ । जातऽवेदाः ।
   द्रुऽअन्नः । वन्वन् । क्रत्वा । न । अर्वा । उस्रः । पिताऽइव । जारयायि । यज्ञैः ॥

   sáḥ ǀ asmā́kebhiḥ ǀ etári ǀ ná ǀ śūṣáiḥ ǀ agníḥ ǀ stave ǀ dáme ǀ ā́ ǀ jātá-vedāḥ ǀ
   drú-annaḥ ǀ vanván ǀ krátvā ǀ ná ǀ árvā ǀ usráḥ ǀ pitā́-iva ǀ jārayā́yi ǀ yajñáiḥ ǁ

   saḥ ǀ asmākebhiḥ ǀ etari ǀ na ǀ śūṣaiḥ ǀ agniḥ ǀ stave ǀ dame ǀ ā ǀ jāta-vedāḥ ǀ
   dru-annaḥ ǀ vanvan ǀ kratvā ǀ na ǀ arvā ǀ usraḥ ǀ pitā-iva ǀ jārayāyi ǀ yajñaiḥ ǁ

   6.12.4 Aṣṭaka 4.5.14.4Anuvāka 6.1.92Interpretations

5. Ṛk 5

   अध॑ स्मास्य पनयंति॒ भासो॒ वृथा॒ यत्तक्ष॑दनु॒याति॑ पृ॒थ्वीं ।
   स॒द्यो यः स्यं॒द्रो विषि॑तो॒ धवी॑यानृ॒णो न ता॒युरति॒ धन्वा॑ राट् ॥

   अध स्मास्य पनयन्ति भासो वृथा यत् तक्षद् अनुयाति पृथ्वीम् |
   सद्यो यः स्यन्द्रो विषितो धवीयान् ऋणो न तायुर् अति धन्वा राट् ||

   ádha smāsya panayanti bhā́so vṛ́thā yáttákṣadanuyā́ti pṛthvī́m ǀ
   sadyó yáḥ syandró víṣito dhávīyānṛṇó ná tāyúráti dhánvā rāṭ ǁ

   adha smāsya panayanti bhāso vṛthā yat takṣad anuyāti pṛthvīm |
   sadyo yaḥ syandro viṣito dhavīyān ṛṇo na tāyur ati dhanvā rāṭ ||

   अध॑ । स्म॒ । अ॒स्य॒ । प॒न॒य॒न्ति॒ । भासः॑ । वृथा॑ । यत् । तक्ष॑त् । अ॒नु॒ऽयाति॑ । पृ॒थ्वीम् ।
   स॒द्यः । यः । स्य॒न्द्रः । विऽसि॑तः । धवी॑यान् । ऋ॒णः । न । ता॒युः । अति॑ । धन्व॑ । राट् ॥

   अध । स्म । अस्य । पनयन्ति । भासः । वृथा । यत् । तक्षत् । अनुऽयाति । पृथ्वीम् ।
   सद्यः । यः । स्यन्द्रः । विऽसितः । धवीयान् । ऋणः । न । तायुः । अति । धन्व । राट् ॥

   ádha ǀ sma ǀ asya ǀ panayanti ǀ bhā́saḥ ǀ vṛ́thā ǀ yát ǀ tákṣat ǀ anu-yā́ti ǀ pṛthvī́m ǀ
   sadyáḥ ǀ yáḥ ǀ syandráḥ ǀ ví-sitaḥ ǀ dhávīyān ǀ ṛṇáḥ ǀ ná ǀ tāyúḥ ǀ áti ǀ dhánva ǀ rā́ṭ ǁ

   adha ǀ sma ǀ asya ǀ panayanti ǀ bhāsaḥ ǀ vṛthā ǀ yat ǀ takṣat ǀ anu-yāti ǀ pṛthvīm ǀ
   sadyaḥ ǀ yaḥ ǀ syandraḥ ǀ vi-sitaḥ ǀ dhavīyān ǀ ṛṇaḥ ǀ na ǀ tāyuḥ ǀ ati ǀ dhanva ǀ rāṭ ǁ

   6.12.5 Aṣṭaka 4.5.14.5Anuvāka 6.1.93Interpretations

6. Ṛk 6

   स त्वं नो॑ अर्व॒न्निदा॑या॒ विश्वे॑भिरग्ने अ॒ग्निभि॑रिधा॒नः ।
   वेषि॑ रा॒यो वि या॑सि दु॒च्छुना॒ मदे॑म श॒तहि॑माः सु॒वीराः॑ ॥

   स त्वं नो अर्वन् निदाया विश्वेभिर् अग्ने अग्निभिर् इधानः |
   वेषि रायो वि यासि दुच्छुना मदेम शतहिमाः सुवीराः ||

   sá tvám no arvannídāyā víśvebhiragne agníbhiridhānáḥ ǀ
   véṣi rāyó ví yāsi ducchúnā mádema śatáhimāḥ suvī́rāḥ ǁ

   sa tvaṃ no arvan nidāyā viśvebhir agne agnibhir idhānaḥ |
   veṣi rāyo vi yāsi ducchunā madema śatahimāḥ suvīrāḥ ||

   सः । त्वम् । नः॒ । अ॒र्व॒न् । निदा॑याः । विश्वे॑भिः । अ॒ग्ने॒ । अ॒ग्निऽभिः॑ । इ॒धा॒नः ।
   वेषि॑ । रा॒यः । वि । या॒सि॒ । दु॒च्छुनाः॑ । मदे॑म । श॒तऽहि॑माः । सु॒ऽवीराः॑ ॥

   सः । त्वम् । नः । अर्वन् । निदायाः । विश्वेभिः । अग्ने । अग्निऽभिः । इधानः ।
   वेषि । रायः । वि । यासि । दुच्छुनाः । मदेम । शतऽहिमाः । सुऽवीराः ॥

   sáḥ ǀ tvám ǀ naḥ ǀ arvan ǀ nídāyāḥ ǀ víśvebhiḥ ǀ agne ǀ agní-bhiḥ ǀ idhānáḥ ǀ
   véṣi ǀ rāyáḥ ǀ ví ǀ yāsi ǀ ducchúnāḥ ǀ mádema ǀ śatá-himāḥ ǀ su-vī́rāḥ ǁ

   saḥ ǀ tvam ǀ naḥ ǀ arvan ǀ nidāyāḥ ǀ viśvebhiḥ ǀ agne ǀ agni-bhiḥ ǀ idhānaḥ ǀ
   veṣi ǀ rāyaḥ ǀ vi ǀ yāsi ǀ ducchunāḥ ǀ madema ǀ śata-himāḥ ǀ su-vīrāḥ ǁ

   6.12.6 Aṣṭaka 4.5.14.6Anuvāka 6.1.94Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.