आयुर्वेददीपिकाĀyurvedadīpikā

ĀVDīp zu Ca, 1, Cik., 4, 5

341 of 400 · 12 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

असुखानुबन्धमिति रोगरूपम् असुखम् अनुबध्नातीत्यसुखानुबन्धम् ॥ (१।०)

asukhānubandhamiti rogarūpam asukham anubadhnātītyasukhānubandham ||

2.0२.०

मूलमिति कारणम् ॥ (२।०)

mūlamiti kāraṇam ||

3.0३.०

कृतः प्रजानामनुग्रह इति ग्रामे स्थित्वा आयुर्वेदोक्तारोग्यसाधनधर्मादिप्रकाशनेन प्रजानुग्रहः कृत एवेत्यर्थः ॥ (३।०)

kṛtaḥ prajānāmanugraha iti grāme sthitvā āyurvedoktārogyasādhanadharmādiprakāśanena prajānugrahaḥ kṛta evetyarthaḥ ||

4.0४.०

अयं शब्द उभाभ्यां कालशब्दाभ्यां योजनीयः ॥ (४।०)

ayaṃ śabda ubhābhyāṃ kālaśabdābhyāṃ yojanīyaḥ ||

5.0५.०

प्रजापतये ब्रह्मेति छेदः ॥ (५।०)

prajāpataye brahmeti chedaḥ ||

6.0६.०

प्रजानाम् अल्पादिकम् आयुर्मत्त्वेति योजना ॥ (६।०)

prajānām alpādikam āyurmattveti yojanā ||

7.0७.०

अल्पत्वात् आयुष इति शेषः ॥ (७।०)

alpatvāt āyuṣa iti śeṣaḥ ||

8.0८.०

अल्पस्तपःप्रभृतीनां संचयोऽस्मिन् अल्पे आयुषि तत् तथा ॥ (८।०)

alpastapaḥprabhṛtīnāṃ saṃcayo'smin alpe āyuṣi tat tathā ||

9.0९.०

प्रतिशब्दो मैत्र्यादिभिः प्रत्येकं सम्बध्यते ॥ (९।०)

pratiśabdo maitryādibhiḥ pratyekaṃ sambadhyate ||

10.0१०.०

अथशब्दश् चाधिकारे ॥ (१०।०)

athaśabdaś cādhikāre ||

11.0११.०

तेन मैत्रीकारुण्यादीन्यधिकृत्य यं ब्रह्मा प्रजापतयेऽदात् तमनुश्रोतुम् अर्हतेति योजना ॥ (११।०)

tena maitrīkāruṇyādīnyadhikṛtya yaṃ brahmā prajāpataye'dāt tamanuśrotum arhateti yojanā ||

12.0१२.०

यद्यपि च ऋषयो भरद्वाजद्वारा इन्द्रादधिगतायुर्वेदाः तथापि ग्राम्यवासकृतमनोग्लान्या न तथा स्फुटार्थो वर्तत इति शङ्कया पुनरिन्द्रस् तानुपदिशति ॥ (१२।०)

yadyapi ca ṛṣayo bharadvājadvārā indrādadhigatāyurvedāḥ tathāpi grāmyavāsakṛtamanoglānyā na tathā sphuṭārtho vartata iti śaṅkayā punarindras tānupadiśati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ĀVDīp zu Ca, 1, Cik., 4, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit