ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 82.2
Select a line for its word-by-word analysis.
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रमथवा इत्यादिप्रश्नस्योत्तरम् आदिर् इत्यादि ॥ (१।०)
kṣetrajñaḥ kṣetramathavā ityādipraśnasyottaram ādir ityādi ||
क्षेत्रपारंपर्यमिति क्षेत्रस्याव्यक्तवर्जितस्य महदादित्रयोविंशतिकस्य परम्परसंततेर् अनादित्वेनैव क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् इदं प्रथममिति व्यपदेशो नैव भवतीत्यर्थः ॥ (२।०)
kṣetrapāraṃparyamiti kṣetrasyāvyaktavarjitasya mahadāditrayoviṃśatikasya paramparasaṃtater anāditvenaiva kṣetrakṣetrajñayor idaṃ prathamamiti vyapadeśo naiva bhavatītyarthaḥ ||
ननु यदि क्षेत्रपरंपराप्यनादिस् तदा तस्यात्मवद् उच्छेदो न प्राप्नोति यदनादि तन्नित्यं भवति यथात्मेति दृष्टं ब्रूमः अनादित्वेऽपि यत् स्वरूपेनैवानादि तन्नोच्छिद्यते यथात्मा यत्तु उच्छित्तिधर्मकं बुद्ध्यादि तदुच्छिद्यत एव संतानस्तु परमार्थतः संतानिभ्यो ऽतिरिक्तो नास्त्येव यदनादिः स्यात् तेन संतानस्यानादित्वं भाक्तमेव ॥ (३।०)
nanu yadi kṣetraparaṃparāpyanādis tadā tasyātmavad ucchedo na prāpnoti yadanādi tannityaṃ bhavati yathātmeti dṛṣṭaṃ brūmaḥ anāditve'pi yat svarūpenaivānādi tannocchidyate yathātmā yattu ucchittidharmakaṃ buddhyādi taducchidyata eva saṃtānastu paramārthataḥ saṃtānibhyo 'tirikto nāstyeva yadanādiḥ syāt tena saṃtānasyānāditvaṃ bhāktameva ||
किंचैवंभूतस्य बुद्ध्यादिसंतानस्योच्छेदे मोक्षप्रतिपादक आगम एव प्रमाणत्वेन ज्ञेयः ॥ (४।०)
kiṃcaivaṃbhūtasya buddhyādisaṃtānasyocchede mokṣapratipādaka āgama eva pramāṇatvena jñeyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.