ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 132.2
Select a line for its word-by-word analysis.
परमार्थतस् त्वात्मेन्द्रियमनोबुद्ध्यर्थादृष्टान्येव तथायुक्तानि सुखदुःखकारणानीति दर्शयन्नाह नात्मेत्यादि ॥ (१।०)
paramārthatas tvātmendriyamanobuddhyarthādṛṣṭānyeva tathāyuktāni sukhaduḥkhakāraṇānīti darśayannāha nātmetyādi ||
तत्र आत्मानं विना न लोष्टादौ सुखदुःखे भवतः ॥ (४।०)
tatra ātmānaṃ vinā na loṣṭādau sukhaduḥkhe bhavataḥ ||
इन्द्रियार्थादीनां च सुखदुःखकारणत्वं स्पष्टमेव ॥ (५।०)
indriyārthādīnāṃ ca sukhaduḥkhakāraṇatvaṃ spaṣṭameva ||
कर्मापि च शुभं सुखकारणम् अशुभं च दुःखकारणम् ॥ (६।०)
karmāpi ca śubhaṃ sukhakāraṇam aśubhaṃ ca duḥkhakāraṇam ||
यद्यात्मादय एव कारणं तर्हि किमर्थं कालाद्ययोगातियोगादय इहोच्यन्त इत्याह यथेत्यादि ॥ (७।०)
yadyātmādaya eva kāraṇaṃ tarhi kimarthaṃ kālādyayogātiyogādaya ihocyanta ityāha yathetyādi ||
यद् बोद्धव्यं सुखदुःखं यथा बोद्धव्यं कार्यवशाद्भवति तत्तथैवोच्यते नान्यथा ॥ (८।०)
yad boddhavyaṃ sukhaduḥkhaṃ yathā boddhavyaṃ kāryavaśādbhavati tattathaivocyate nānyathā ||
तेन सात्म्यासात्म्येन्द्रियार्थजन्यत्वेन सुखदुःखे इह प्रतीयमाने चिकित्सायाम् उपयुक्ते भवतः नात्मादिजन्यत्वेनेह सुखदुःखे अभिधीयेते न ह्यात्मादयो दुःखहेतुतया प्रतिपन्ना अपीह हेयतया प्रतिपाद्यन्ते किंत्वसात्म्येन्द्रियार्थयोगादय एव दुःखहेतवस्त्यज्यन्ते सुखहेतवः सात्म्येन्द्रियार्थयोगादयस् तूपादीयन्त इति भावः ॥ (९।०)
tena sātmyāsātmyendriyārthajanyatvena sukhaduḥkhe iha pratīyamāne cikitsāyām upayukte bhavataḥ nātmādijanyatveneha sukhaduḥkhe abhidhīyete na hyātmādayo duḥkhahetutayā pratipannā apīha heyatayā pratipādyante kiṃtvasātmyendriyārthayogādaya eva duḥkhahetavastyajyante sukhahetavaḥ sātmyendriyārthayogādayas tūpādīyanta iti bhāvaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.