ĀVDīp zu Ca, Sū., 26, 43.2

68 of 400 · 9 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

तत्रेत्यादि ॥ (१।०)

tatretyādi ||

मधुर आदाव् उच्यते प्रशस्तायुष्यादिगुणतया प्रायः प्राणिप्रियतया च ॥ (२।०)

madhura ādāv ucyate praśastāyuṣyādiguṇatayā prāyaḥ prāṇipriyatayā ca ||

षडिन्द्रियाणि मनसा समम् ॥ (३।०)

ṣaḍindriyāṇi manasā samam ||

जीवनः अभिघातादिमूर्छितस्य जीवनः ॥ (४।०)

jīvanaḥ abhighātādimūrchitasya jīvanaḥ ||

आयुष्यस्तु आयुःप्रकर्षकारित्वेन ॥ (५।०)

āyuṣyastu āyuḥprakarṣakāritvena ||

क्षीणस्य संधानकरो धातुपोषकत्वेन किंवा क्षीणश्चासौ क्षतश्चेति तेन क्षीणक्षतस्य उरःक्षतं संदधाति ॥ (६।०)

kṣīṇasya saṃdhānakaro dhātupoṣakatvena kiṃvā kṣīṇaścāsau kṣataśceti tena kṣīṇakṣatasya uraḥkṣataṃ saṃdadhāti ||

षट्पदाद्यभीष्टत्वगुणकथनं प्रमेहरूपादिज्ञानोपयुक्तम् ॥ (७।०)

ṣaṭpadādyabhīṣṭatvaguṇakathanaṃ prameharūpādijñānopayuktam ||

यदुक्तं मूत्रे ऽभिधावन्ति पिपीलिकाश्च इति तथा रिष्टे वक्ष्यति यस्मिन् गृध्नन्ति मक्षिकाः इति अनेन च मधुरत्वं ज्ञायते ॥ (८।०)

yaduktaṃ mūtre 'bhidhāvanti pipīlikāśca iti tathā riṣṭe vakṣyati yasmin gṛdhnanti makṣikāḥ iti anena ca madhuratvaṃ jñāyate ||

अक्ष्यामयेनैवाभिष्यन्दे लब्धे विशेषोपादानार्थं पुनर्वचनं किंवा अभिष्यन्दो नासादिष्वपि ज्ञेयः ॥ (९।०)

akṣyāmayenaivābhiṣyande labdhe viśeṣopādānārthaṃ punarvacanaṃ kiṃvā abhiṣyando nāsādiṣvapi jñeyaḥ ||