आयुर्वेददीपिकाĀyurvedadīpikā

ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 62.2

230 of 400 · 13 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

किं तन्नित्यत्वमित्याह तदेवेत्यादि ॥ (१।०)

kiṃ tannityatvamityāha tadevetyādi ||

2.0२.०

भावादुत्पत्तिधर्मकात् ॥ (२।०)

bhāvādutpattidharmakāt ||

3.0३.०

तन्नित्यत्वं न कुतोऽपि भावाद्भवति नित्यं हि न कुतोऽपि भवति ॥ (३।०)

tannityatvaṃ na kuto'pi bhāvādbhavati nityaṃ hi na kuto'pi bhavati ||

4.0४.०

ततश्चात्मा भावं प्रति निरपेक्षत्वात् सर्वेभ्यो भावेभ्योऽप्यग्रे नित्यं सदेव ॥ (४।०)

tataścātmā bhāvaṃ prati nirapekṣatvāt sarvebhyo bhāvebhyo'pyagre nityaṃ sadeva ||

5.0५.०

तच्चैवंभूतं नित्यमव्यक्तं ज्ञेयम् ॥ (५।०)

taccaivaṃbhūtaṃ nityamavyaktaṃ jñeyam ||

6.0६.०

अचिन्त्यमित्यव्यक्तविशेषणम् ॥ (६।०)

acintyamityavyaktaviśeṣaṇam ||

7.0७.०

अव्यक्तं च मूलप्रकृतिः ॥ (७।०)

avyaktaṃ ca mūlaprakṛtiḥ ||

8.0८.०

व्यक्तम् अन्यथेति प्रकृतेरन्यतमकार्यं महदादिकमनित्यम् आकाशमपि विकाररूपतयानित्यमेव उदासीनपुरुषस्तु नित्य एवाव्यक्तशब्देनैव लक्षित इत्युक्तमेव ॥ (८।०)

vyaktam anyatheti prakṛteranyatamakāryaṃ mahadādikamanityam ākāśamapi vikārarūpatayānityameva udāsīnapuruṣastu nitya evāvyaktaśabdenaiva lakṣita ityuktameva ||

9.0९.०

अव्यक्तधर्मान्तरव्यापकान् पर्यायानाह अव्यक्तम् इत्यादि ॥ (९।०)

avyaktadharmāntaravyāpakān paryāyānāha avyaktam ityādi ||

10.0१०.०

पुनः प्रकारान्तरेण व्यक्ताव्यक्तार्थम् आह वक्ष्यत इत्यादि ॥ (१०।०)

punaḥ prakārāntareṇa vyaktāvyaktārtham āha vakṣyata ityādi ||

11.0११.०

अपरं द्वयमिति प्रकारान्तरकृतं व्यक्ताव्यक्तद्वयम् ॥ (११।०)

aparaṃ dvayamiti prakārāntarakṛtaṃ vyaktāvyaktadvayam ||

12.0१२.०

लिङ्गग्राह्यमिति अनुमानग्राह्यम् ॥ (१२।०)

liṅgagrāhyamiti anumānagrāhyam ||

13.0१३.०

अतीन्द्रियम् इत्यनेन चेन्द्रियग्रहणायोग्यं यत् केनापि शब्दादिलिङ्गेन गृह्यते न तदव्यक्तं किंतु यन्नित्यानुमेयं मनोऽहङ्कारादि तदेवाव्यक्तम् ॥ (१३।०)

atīndriyam ityanena cendriyagrahaṇāyogyaṃ yat kenāpi śabdādiliṅgena gṛhyate na tadavyaktaṃ kiṃtu yannityānumeyaṃ mano'haṅkārādi tadevāvyaktam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 62.2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit