ĀVDīp zu Ca, Vim., 1, 20.5

174 of 400 · 15 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

सात्म्यं नामेति ओकसात्म्यं नामेत्यर्थः ॥ (१।०)

sātmyaṃ nāmeti okasātmyaṃ nāmetyarthaḥ ||

ओकादिति अभ्यासात् ॥ (२।०)

okāditi abhyāsāt ||

उपशयार्थ इति उपशयशब्दाभिधेय इत्यर्थः ॥ (३।०)

upaśayārtha iti upaśayaśabdābhidheya ityarthaḥ ||

तदिति ओकसात्म्यम् ॥ (४।०)

taditi okasātmyam ||

त्रिविधमिति प्रवरावरमध्यभेदेन ॥ (५।०)

trividhamiti pravarāvaramadhyabhedena ||

सप्तविधं तु एकैकरसेन षट् संसृष्टरसोपयोगाच्चैकम् एवं सप्तविधम् ॥ (६।०)

saptavidhaṃ tu ekaikarasena ṣaṭ saṃsṛṣṭarasopayogāccaikam evaṃ saptavidham ||

संसृष्टशब्देन द्विरसादयः षड्रसपर्यन्ता गृह्यन्ते ॥ (७।०)

saṃsṛṣṭaśabdena dvirasādayaḥ ṣaḍrasaparyantā gṛhyante ||

प्रवरावरमध्यस्थम् इति द्विरसादिपञ्चरसपर्यन्तम् ॥ (८।०)

pravarāvaramadhyastham iti dvirasādipañcarasaparyantam ||

अवरमध्यमाभ्यां लक्षितः पुरुषः ॥ (९।०)

avaramadhyamābhyāṃ lakṣitaḥ puruṣaḥ ||

प्रवरमिति सर्वरसम् ॥ (१०।०)

pravaramiti sarvarasam ||

सात्म्यमुपपादयेत् अभ्यसेद् इत्यर्थः ॥ (११।०)

sātmyamupapādayet abhyased ityarthaḥ ||

क्रमेणेति यथोक्ताभ्यासक्रमेण ॥ (१२।०)

krameṇeti yathoktābhyāsakrameṇa ||

उपपादितसर्वरससात्म्येनापि चाहारः प्रशस्तप्रकृत्यादिसम्पन्न एव कर्तव्य इत्याह सर्वरसम् इत्यादि ॥ (१३।०)

upapāditasarvarasasātmyenāpi cāhāraḥ praśastaprakṛtyādisampanna eva kartavya ityāha sarvarasam ityādi ||

अभिसमीक्ष्येति हिताहितत्वेन विचार्य ॥ (१४।०)

abhisamīkṣyeti hitāhitatvena vicārya ||

हितमेवेति पदेन यदेव प्रकृत्यादिना हितं तद् एवानुरुध्येत सेवेतेत्यर्थः ॥ (१५।०)

hitameveti padena yadeva prakṛtyādinā hitaṃ tad evānurudhyeta sevetetyarthaḥ ||