ĀVDīp zu Ca, Cik., 22, 14.2

321 of 400 · 5 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

पित्तमित्यादिना पित्तजाम् आह ॥ (१।०)

pittamityādinā pittajām āha ||

शरीरसंख्याशरीरे पित्तमाप्यम् उक्तं यद् द्रवसरस्निग्धमन्दमृदुपिच्छिलं रसरुधिरवसाकफपित्तस्वेदादि तद् आप्यं रसो रसनं च इत्यनेन तथा तत्रैव यत् पित्तस्य यो या च शरीरे भाः तत् सर्वम् आग्नेयम् इत्यनेन द्वयात्मकत्वं पित्तस्य यद्यप्युक्तं तथाप्याग्नेयाकारत्वाद् बाहुल्यात् पित्तम् आग्नेयम् एवेति दर्शयन्नाह पित्तं मतम् आग्नेयम् इति द्वयात्मकत्वे ऽपि च पित्तस्याग्नेयांशप्राधान्याद् अन्यत्रापि सौम्याग्नेयवायव्यविकारभेदे पैत्तिकविकारा आग्नेयत्वेन गृहीता एव ॥ (२।०)

śarīrasaṃkhyāśarīre pittamāpyam uktaṃ yad dravasarasnigdhamandamṛdupicchilaṃ rasarudhiravasākaphapittasvedādi tad āpyaṃ raso rasanaṃ ca ityanena tathā tatraiva yat pittasya yo yā ca śarīre bhāḥ tat sarvam āgneyam ityanena dvayātmakatvaṃ pittasya yadyapyuktaṃ tathāpyāgneyākāratvād bāhulyāt pittam āgneyam eveti darśayannāha pittaṃ matam āgneyam iti dvayātmakatve 'pi ca pittasyāgneyāṃśaprādhānyād anyatrāpi saumyāgneyavāyavyavikārabhede paittikavikārā āgneyatvena gṛhītā eva ||

3.0३.०

संतप्तः स हीति अब्धातुः संतप्तः ॥ (३।०)

saṃtaptaḥ sa hīti abdhātuḥ saṃtaptaḥ ||

4.0४.०

संतप्तं हि इति पाठपक्षे पित्तमेव जनयेदिति योज्यम् ॥ (४।०)

saṃtaptaṃ hi iti pāṭhapakṣe pittameva janayediti yojyam ||

5.0५.०

यदाब्धातुर् जनयति तदा पित्तसंतप्त एव जनयतीति पित्तस्यैव कर्तृत्वम् ॥ (५।०)

yadābdhātur janayati tadā pittasaṃtapta eva janayatīti pittasyaiva kartṛtvam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.