ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 85.2
Select a line for its word-by-word analysis.
स्यात्कथं चाविकारस्य इत्यादिप्रश्नस्योत्तरं नैक इत्यादि ॥ (१।०)
syātkathaṃ cāvikārasya ityādipraśnasyottaraṃ naika ityādi ||
अविकारस्य परमात्मनो वेदनाकृतो विशेषो नास्त्येव यत्र तु वेदनाकृतो विशेषः स राशिरूपः परमात्मव्यतिरिक्त एवेति वाक्यार्थः ॥ (२।०)
avikārasya paramātmano vedanākṛto viśeṣo nāstyeva yatra tu vedanākṛto viśeṣaḥ sa rāśirūpaḥ paramātmavyatirikta eveti vākyārthaḥ ||
भूतानामधिष्ठाता आत्मा भूतात्मा अयं भूतात्मा एको भूतव्यतिरिक्तो न लक्षणैः प्राणापानादिभिरुक्तैर् उपलभ्यते ॥ (३।०)
bhūtānāmadhiṣṭhātā ātmā bhūtātmā ayaṃ bhūtātmā eko bhūtavyatirikto na lakṣaṇaiḥ prāṇāpānādibhiruktair upalabhyate ||
एकस्य भूतरहितस्य यदात्मनो विशेषो वेदनादिर् नोपलभ्यत एव तेनानुपलब्धिर् एवात्र प्रमाणमित्यर्थः ॥ (५।०)
ekasya bhūtarahitasya yadātmano viśeṣo vedanādir nopalabhyata eva tenānupalabdhir evātra pramāṇamityarthaḥ ||
नन्वेवमपि चतुर्विंशत्यन्तर्निविष्टस्य भूतात्मनोऽपि वेदनाकृतविशेषेण भवितव्यं यतः समुदायधर्मः समुदायिनामेव भवति यथा माषराशेर् गुरुत्वं प्रत्येकं माषाणामेव गौरवेण भवतीत्याह वेदनेत्यादि ॥ (७।०)
nanvevamapi caturviṃśatyantarniviṣṭasya bhūtātmano'pi vedanākṛtaviśeṣeṇa bhavitavyaṃ yataḥ samudāyadharmaḥ samudāyināmeva bhavati yathā māṣarāśer gurutvaṃ pratyekaṃ māṣāṇāmeva gauraveṇa bhavatītyāha vedanetyādi ||
यत्र बुद्ध्यादिसमूहे नियता व्यवस्थिता वेदना तत्रैव तत्कृतो दैन्यहर्षादिविशेषोऽपि नियतः तत्रैव बुद्ध्यादिराशौ वर्तते नात्मनीति भावः ॥ (९।०)
yatra buddhyādisamūhe niyatā vyavasthitā vedanā tatraiva tatkṛto dainyaharṣādiviśeṣo'pi niyataḥ tatraiva buddhyādirāśau vartate nātmanīti bhāvaḥ ||
बुद्ध्यादिगतेन गुणत्रयपरिणामरूपेण सुखदुःखादिना असुखदुःख एवात्मा तत्संबन्धात् सुखदुःखादिमान् भवति ॥ (१०।०)
buddhyādigatena guṇatrayapariṇāmarūpeṇa sukhaduḥkhādinā asukhaduḥkha evātmā tatsaṃbandhāt sukhaduḥkhādimān bhavati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.