ĀVDīp zu Ca, Sū., 20, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
आगन्तोरुक्तस्यापि त्रिशोथीये पुनरिह विशेषेण लक्षणाद्यभिधानार्थमभिधानम् । (१।१)
āgantoruktasyāpi triśothīye punariha viśeṣeṇa lakṣaṇādyabhidhānārthamabhidhānam |
मनःशरीरविशेषादिति आगन्तोरपि मनः शरीरं चाधिष्ठानम् एवं निजस्यापि आगन्तुग्रहणेन च मानसोऽपि कामादिर्गृह्यते । (१।३)
manaḥśarīraviśeṣāditi āgantorapi manaḥ śarīraṃ cādhiṣṭhānam evaṃ nijasyāpi āgantugrahaṇena ca mānaso'pi kāmādirgṛhyate |
एवं चतुर्विधत्वादि प्रतिपाद्य पुनः प्रकारान्तरेणापरिसंख्येयतां रोगाणामाह विकारा इत्यादि । (१।४)
evaṃ caturvidhatvādi pratipādya punaḥ prakārāntareṇāparisaṃkhyeyatāṃ rogāṇāmāha vikārā ityādi |
प्रकृतिः प्रत्यासन्नं कारणं वातादि अधिष्ठानं दूष्यं लिङ्गानि लक्षणानि आयतनानि बाह्यहेतवो दुष्टाहाराचाराः एषां विकल्परूपो विशेषो विकल्पविशेषः तेषामपरिसंख्येयत्वादिति । (१।६)
prakṛtiḥ pratyāsannaṃ kāraṇaṃ vātādi adhiṣṭhānaṃ dūṣyaṃ liṅgāni lakṣaṇāni āyatanāni bāhyahetavo duṣṭāhārācārāḥ eṣāṃ vikalparūpo viśeṣo vikalpaviśeṣaḥ teṣāmaparisaṃkhyeyatvāditi |
अत्र दोषाः संसर्गांशांशविकल्पादिभिरसंख्येयाः दूष्यास्तु शरीरावयवा अणुशः परस्परमेलकेन विभज्यमाना असंख्येयाः लिङ्गानि कृत्स्नविकारगतान्यसंख्येयान्येव आविष्कृतानि तु तन्त्रे कथितानि हेतवश्चावान्तरविशेषादसंख्येयाः प्रव्यक्ता एव । (१।७)
atra doṣāḥ saṃsargāṃśāṃśavikalpādibhirasaṃkhyeyāḥ dūṣyāstu śarīrāvayavā aṇuśaḥ parasparamelakena vibhajyamānā asaṃkhyeyāḥ liṅgāni kṛtsnavikāragatānyasaṃkhyeyānyeva āviṣkṛtāni tu tantre kathitāni hetavaścāvāntaraviśeṣādasaṃkhyeyāḥ pravyaktā eva |
केचित् पुनः एषां विकाराः इति पठन्ति स तु पाठो नानुमतस्तावत् यदि च स्यात्तदा देहमनःप्रत्यवमर्शकम् एषाम् इति पदं बहुवचनं तु मनःशरीरयोर्बहुत्वविवक्षया ॥ (१।८)
kecit punaḥ eṣāṃ vikārāḥ iti paṭhanti sa tu pāṭho nānumatastāvat yadi ca syāttadā dehamanaḥpratyavamarśakam eṣām iti padaṃ bahuvacanaṃ tu manaḥśarīrayorbahutvavivakṣayā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.