ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 81.2
Select a line for its word-by-word analysis.
न पश्यति विभुः कस्मात् इत्यादिप्रश्नस्योत्तरं वक्तुं प्रवृत्तो विभुत्वसाधकार्थगुणहेतुप्राप्त्या विभुत्वम् एव तावदात्मनः साधयति विभुत्वम् इत्यादि ॥ (१।०)
na paśyati vibhuḥ kasmāt ityādipraśnasyottaraṃ vaktuṃ pravṛtto vibhutvasādhakārthaguṇahetuprāptyā vibhutvam eva tāvadātmanaḥ sādhayati vibhutvam ityādi ||
एतदेव स्पष्टार्थं साक्षाद् ब्रूते यस्माद् इत्यादि ॥ (४।०)
etadeva spaṣṭārthaṃ sākṣād brūte yasmād ityādi ||
सर्वगतत्वं सर्वतोऽप्युपलभ्यमानत्वेन सर्वगताकाशादिपरिमाणस्याप्यस्ति तेन तद्व्यवच्छेदार्थं महान् इति पदं तेन सर्वत्रोपलभ्यमानं महापरिमाणयोगिद्रव्यं विभुरुच्यत इति फलति ॥ (५।०)
sarvagatatvaṃ sarvato'pyupalabhyamānatvena sarvagatākāśādiparimāṇasyāpyasti tena tadvyavacchedārthaṃ mahān iti padaṃ tena sarvatropalabhyamānaṃ mahāparimāṇayogidravyaṃ vibhurucyata iti phalati ||
विभुत्वं व्युत्पाद्य कुड्यतिरोहितज्ञानं नैकान्तेन भवतीति दर्शयन्नाह मनस इत्यादि ॥ (६।०)
vibhutvaṃ vyutpādya kuḍyatirohitajñānaṃ naikāntena bhavatīti darśayannāha manasa ityādi ||
अनेन योगिनः समाधिबलात् तिरोहितमपि पश्यतीति दर्शयति ॥ (८।०)
anena yoginaḥ samādhibalāt tirohitamapi paśyatīti darśayati ||
ये तु तिरोहितं न पश्यन्ति तत्राप्युपपत्तिमाह नित्येत्यादि ॥ (९।०)
ye tu tirohitaṃ na paśyanti tatrāpyupapattimāha nityetyādi ||
सर्वयोनिगतमप्यात्मानं मनसानुबन्धगतम् एकयोनाववस्थितं विद्याद् इति योज्यम् ॥ (१०।०)
sarvayonigatamapyātmānaṃ manasānubandhagatam ekayonāvavasthitaṃ vidyād iti yojyam ||
देहनिर्वर्तकेन कर्मणा अनुपात आत्मनि संबन्धो यस्य तेन मनसा देहकर्मानुपातिना ॥ (११।०)
dehanirvartakena karmaṇā anupāta ātmani saṃbandho yasya tena manasā dehakarmānupātinā ||
एतेन यद्यप्यात्मा कुड्यादिभिर् अतिरोहितस् तथापि यद् अस्योपलब्धिसाधनं मनस्तस्यैकस्मिन्नेव शरीरे व्यवस्थितस्य व्यवधानान्न पश्यत्ययं तिरस्कृतम् इत्युक्तं भवति ॥ (१२।०)
etena yadyapyātmā kuḍyādibhir atirohitas tathāpi yad asyopalabdhisādhanaṃ manastasyaikasminneva śarīre vyavasthitasya vyavadhānānna paśyatyayaṃ tiraskṛtam ityuktaṃ bhavati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.