ĀVDīp zu Ca, Śār., 1, 115.2
Select a line for its word-by-word analysis.
स्वाभाविकानपि कालपरिणामव्यज्यमानतया इह कालजे ऽवरोधयितुमाह कालस्येत्यादि ॥ (१।०)
svābhāvikānapi kālapariṇāmavyajyamānatayā iha kālaje 'varodhayitumāha kālasyetyādi ||
जरामृत्युरूपान् निमित्ताज्जाता जरामृत्युनिमित्तजाः मृत्युशब्देनेह युगानुरूपायुःपर्यवसानभवकालमृत्युर् ग्राह्यः किंवा जरामृत्य्वोर् यन्निमित्तं तस्माज्जाता जरामृत्युनिमित्तजाः जरामृत्युनिमित्तं च प्राणिनां साधारणदेहनिवर्तकभूतस्वभावोऽदृष्टं च ॥ (२।०)
jarāmṛtyurūpān nimittājjātā jarāmṛtyunimittajāḥ mṛtyuśabdeneha yugānurūpāyuḥparyavasānabhavakālamṛtyur grāhyaḥ kiṃvā jarāmṛtyvor yannimittaṃ tasmājjātā jarāmṛtyunimittajāḥ jarāmṛtyunimittaṃ ca prāṇināṃ sādhāraṇadehanivartakabhūtasvabhāvo'dṛṣṭaṃ ca ||
अथ स्वाभाविकानां का चिकित्सेत्याह स्वभाव इत्यादि ॥ (३।०)
atha svābhāvikānāṃ kā cikitsetyāha svabhāva ityādi ||
निष्प्रतिक्रिय इति साधारणचिकित्सया रसायनवर्ज्यया न प्रतिक्रियते रसायनेन तु प्रतिक्रियत एव तेन ॥ (४।०)
niṣpratikriya iti sādhāraṇacikitsayā rasāyanavarjyayā na pratikriyate rasāyanena tu pratikriyata eva tena ||
अस्य प्रयोगाच्च्यवनः सुवृद्धोऽभूत् पुनर्युवा इत्यादिरसायनप्रयोगेण समं न विरोधः किंवा स्वाभाविका जरादयो रसायनजनितप्रकर्षादुत्तरकालं पुनरवश्यं भवन्तीति निष्प्रतिक्रियत्वेनोक्ताः ॥ (५।०)
asya prayogāccyavanaḥ suvṛddho'bhūt punaryuvā ityādirasāyanaprayogeṇa samaṃ na virodhaḥ kiṃvā svābhāvikā jarādayo rasāyanajanitaprakarṣāduttarakālaṃ punaravaśyaṃ bhavantīti niṣpratikriyatvenoktāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.