ĀVDīp zu Ca, Sū., 20, 11.2
Select a line for its word-by-word analysis.
सामान्यजा इति वातादिभिः प्रत्येकं मिलितैश्च ये जन्यन्ते ॥ (१।०)
sāmānyajā iti vātādibhiḥ pratyekaṃ militaiśca ye janyante ||
नानात्मजा इति ये वातादिभिर् दोषान्तरासंपृक्तैर् जन्यन्ते ॥ (२।०)
nānātmajā iti ye vātādibhir doṣāntarāsaṃpṛktair janyante ||
पादभ्रंशः पादस्यारोपविषयदेशादन्यत्र पतनम् ॥ (४।०)
pādabhraṃśaḥ pādasyāropaviṣayadeśādanyatra patanam ||
सुप्तिः पादयोर्निष्क्रियत्वं स्पर्शाज्ञता वा ॥ (५।०)
suptiḥ pādayorniṣkriyatvaṃ sparśājñatā vā ||
ऊरुस्तम्भेन च ऊरुस्तम्भनमात्रं वातजन्यत्वेन गृह्यते ॥ (८।०)
ūrustambhena ca ūrustambhanamātraṃ vātajanyatvena gṛhyate ||
एवं च न गृध्रस्यादीनां सामान्यजत्वं यथोक्तांशस्य केवलवातजन्यत्वात् ॥ (११।०)
evaṃ ca na gṛdhrasyādīnāṃ sāmānyajatvaṃ yathoktāṃśasya kevalavātajanyatvāt ||
उच्चैःश्रुतिः तारस्वरमात्रश्रवणम् अल्पशब्दस्य तु सर्वथैवाश्रवणम् ॥ (१४।०)
uccaiḥśrutiḥ tārasvaramātraśravaṇam alpaśabdasya tu sarvathaivāśravaṇam ||
तिमिरं तु वातजमेव दोषान्तरसम्बन्धस्तत्रानुबन्धरूपः ॥ (१६।०)
timiraṃ tu vātajameva doṣāntarasambandhastatrānubandharūpaḥ ||
एकाङ्गरोगः सर्वाङ्गरोगश्चेति ज्वरादिषु उष्णत्वशीतत्वादीनां कदाचिद् एकाङ्गव्यापकत्वेनैकाङ्गरोगः तेषामेव कदाचित् सर्वाङ्गव्यापकत्वेन सर्वाङ्गरोगः दोषान्तरसम्बन्धेऽपि व्याध्यव्याप्ती वातकृते एव वायुना यत्र नीयन्ते तत्र वर्षन्ति मेघवत् इति वचनात् ॥ (१७।०)
ekāṅgarogaḥ sarvāṅgarogaśceti jvarādiṣu uṣṇatvaśītatvādīnāṃ kadācid ekāṅgavyāpakatvenaikāṅgarogaḥ teṣāmeva kadācit sarvāṅgavyāpakatvena sarvāṅgarogaḥ doṣāntarasambandhe'pi vyādhyavyāptī vātakṛte eva vāyunā yatra nīyante tatra varṣanti meghavat iti vacanāt ||
अत्र कस्यचिदङ्गस्य पादादेः शूलादयोऽभिहिता न हस्तादीनां तत्र येऽभिहितास्ते प्रधानभूताः प्रायोभावित्वेन अनुक्तास्तु वातविकाराणाम् अपरिसंख्येयत्वेन ग्राह्याः ॥ (१९।०)
atra kasyacidaṅgasya pādādeḥ śūlādayo'bhihitā na hastādīnāṃ tatra ye'bhihitāste pradhānabhūtāḥ prāyobhāvitvena anuktāstu vātavikārāṇām aparisaṃkhyeyatvena grāhyāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.