PABh zu PāśupSūtra, 1, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्र स्त्री नाम सेयं लोकप्रसिद्धा स्तनजघनकेशवती हावभावविलासयुक्ता पुरुषभावस्वभाविका दिव्या मानुषा अतिरतिरसा विषयमूर्तिर् इति कृत्वा प्रतिषिध्यते ॥ (३।०)
atra strī nāma seyaṃ lokaprasiddhā stanajaghanakeśavatī hāvabhāvavilāsayuktā puruṣabhāvasvabhāvikā divyā mānuṣā atiratirasā viṣayamūrtir iti kṛtvā pratiṣidhyate ||
अनुभाषणपूर्विका चास्याः प्राप्तिर् भविष्यतीत्यतः स्त्री नाभिभाषितव्येत्य् अर्थः ॥ (४।०)
anubhāṣaṇapūrvikā cāsyāḥ prāptir bhaviṣyatītyataḥ strī nābhibhāṣitavyety arthaḥ ||
शूद्रो नामायं लोकादिप्रसिद्धस् त्रिवर्णपरिचारकः ॥ (५।०)
śūdro nāmāyaṃ lokādiprasiddhas trivarṇaparicārakaḥ ||
तेनाक्रुष्टश् चाभिहतश् च वा क्रुद्धस् तद्वधार्थं प्रवर्तते अतो जातिज्ञानतपःश्रुतहानिर् भवति ॥ (९।०)
tenākruṣṭaś cābhihataś ca vā kruddhas tadvadhārthaṃ pravartate ato jātijñānatapaḥśrutahānir bhavati ||
सूचिते चावमानाद्यभावे ऽवमानाद्यभावात् सूचिवृद्धयोर् अभावः ॥ (१०।०)
sūcite cāvamānādyabhāve 'vamānādyabhāvāt sūcivṛddhayor abhāvaḥ ||
अकलुषसूत्रे चास्य दोषनिर्देशं करिष्यामः ॥ (११।०)
akaluṣasūtre cāsya doṣanirdeśaṃ kariṣyāmaḥ ||
प्रतिषेधे जातिग्रहणे चेतरप्रतिषेधे चेत्य् अर्थः ॥ (१५।०)
pratiṣedhe jātigrahaṇe cetarapratiṣedhe cety arthaḥ ||
यद् एतत् कर्मेन्द्रियं वाग् अनया वाण्या इति ॥ (१७।०)
yad etat karmendriyaṃ vāg anayā vāṇyā iti ||
अतः स्त्रीशूद्रं नाभिभाषितव्यम् इत्य् अर्थः ॥ (१८।०)
ataḥ strīśūdraṃ nābhibhāṣitavyam ity arthaḥ ||
आह नावेक्षेन् नाभिभाषेद् इत्य् उक्ते ऽथ किम् अनेन साधकेनान्धमूकवद् अवस्थातव्यम् इति ॥ (१९।०)
āha nāvekṣen nābhibhāṣed ity ukte 'tha kim anena sādhakenāndhamūkavad avasthātavyam iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.