पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 2, 12

57 of 168 · 28 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

इति ॥ (१।०)

iti ||

2.0२.०

अथवान्यो दूरस्थः सम्बन्धः ॥ (२।०)

athavānyo dūrasthaḥ sambandhaḥ ||

3.0३.०

यस्माद् उच्यते यस्य येनार्थसम्बन्धो दूरस्थस्यापि तेन तदर्थोत्पत्तिः समाना ॥ (३।०)

yasmād ucyate yasya yenārthasambandho dūrasthasyāpi tena tadarthotpattiḥ samānā ||

4.0४.०

आनन्तर्येऽपि असंबन्धो ग्रहणक्षयादिवन् न त्व् अत्र अमङ्गलादिभिः ॥ (४।०)

ānantarye'pi asaṃbandho grahaṇakṣayādivan na tv atra amaṅgalādibhiḥ ||

5.1५.१

कस्मात् ॥ (५।१)

kasmāt ||

6.0६.०

शेषाभावात् ॥ (६।०)

śeṣābhāvāt ||

7.0७.०

एवमिहापि दूरस्थः सम्बन्धः ॥ (७।०)

evamihāpi dūrasthaḥ sambandhaḥ ||

8.0८.०

कस्मात् ॥ (८।०)

kasmāt ||

9.0९.०

इह पुरस्तादुक्तम् अकलुषमतेः चरतः ततोऽस्य योगः प्रवर्तते ॥ (९।०)

iha purastāduktam akaluṣamateḥ carataḥ tato'sya yogaḥ pravartate ||

10.0१०.०

अत्र कलुषव्यतिरेकेण ये ऽन्ये योगव्याघातकरा हेतवः तान् वक्ष्यामः ॥ (१०।०)

atra kaluṣavyatirekeṇa ye 'nye yogavyāghātakarā hetavaḥ tān vakṣyāmaḥ ||

11.0११.०

यथा चैका चरितव्या योगप्रापिका इति व्याख्यास्यामः ॥ (११।०)

yathā caikā caritavyā yogaprāpikā iti vyākhyāsyāmaḥ ||

12.0१२.०

तथा चर्यान्तरेण तपसा योगप्राप्तिर्यथा भवति तद् बलं वक्ष्यामः ॥ (१२।०)

tathā caryāntareṇa tapasā yogaprāptiryathā bhavati tad balaṃ vakṣyāmaḥ ||

13.0१३.०

तद्बलप्राप्तौ चोपायं वक्ष्यामः ॥ (१३।०)

tadbalaprāptau copāyaṃ vakṣyāmaḥ ||

14.0१४.०

हर्षाप्रमादी इति ॥ (१४।०)

harṣāpramādī iti ||

15.0१५.०

अत्र हर्षो नाम दिव्येषु विषयेषु विधानजधर्मप्रकाशितेषु प्रीतितुष्टिप्रमोदाः ॥ (१५।०)

atra harṣo nāma divyeṣu viṣayeṣu vidhānajadharmaprakāśiteṣu prītituṣṭipramodāḥ ||

16.0१६.०

ते त्व् इह प्राप्त्यादिव विश्वामित्रादिस्वरूपा द्रष्टव्याः ॥ (१६।०)

te tv iha prāptyādiva viśvāmitrādisvarūpā draṣṭavyāḥ ||

17.0१७.०

कथंलक्षणा इति चेत् ॥ (१७।०)

kathaṃlakṣaṇā iti cet ||

18.0१८.०

तदुच्यते कार्यकरणविशुद्धिलक्षणाः तत्र कार्यविशुद्धिस् तावद् यदैतद् देवशरीरं ज्वलन्तं भासा दीप्यन्तं दिवि भुव्यन्तरिक्षे च रुक्मदण्डवद् उच्छ्रितमात्मानं पश्यति तदा दिवि अणिमा लघिमा महिमा इति त्रयः कार्यगुणा भवन्ति ॥ (१८।०)

taducyate kāryakaraṇaviśuddhilakṣaṇāḥ tatra kāryaviśuddhis tāvad yadaitad devaśarīraṃ jvalantaṃ bhāsā dīpyantaṃ divi bhuvyantarikṣe ca rukmadaṇḍavad ucchritamātmānaṃ paśyati tadā divi aṇimā laghimā mahimā iti trayaḥ kāryaguṇā bhavanti ||

19.0१९.०

अन्तरिक्षे च यस्माद्धर्मविशेषात् ॥ (१९।०)

antarikṣe ca yasmāddharmaviśeṣāt ||

20.0२०.०

तथा करणविशुद्धिरपि गरिमादिभिः बाह्यैरन्तः करणेन च दूरविषयग्राहकत्वालोचनसंकल्पाध्यवसायाभिमानादयो भवन्ति ॥ (२०।०)

tathā karaṇaviśuddhirapi garimādibhiḥ bāhyairantaḥ karaṇena ca dūraviṣayagrāhakatvālocanasaṃkalpādhyavasāyābhimānādayo bhavanti ||

21.0२१.०

कस्मात् ॥ (२१।०)

kasmāt ||

22.0२२.०

धर्मादिवचनात् ॥ (२२।०)

dharmādivacanāt ||

23.0२३.०

अपिच प्राप्तिः प्राकाम्यम् ईशित्वं वशित्वं च यत्र कामावसायित्वमिति पञ्च करणगुणा भवन्ति ॥ (२३।०)

apica prāptiḥ prākāmyam īśitvaṃ vaśitvaṃ ca yatra kāmāvasāyitvamiti pañca karaṇaguṇā bhavanti ||

24.0२४.०

इत्येवं यदन्येषाम् अणिमाद्यष्टगुणं चतुःषष्टिविकल्पं धर्मकार्यम् ऐश्वर्यं तदिह शास्त्रे हर्ष इति संज्ञितम् ॥ (२४।०)

ityevaṃ yadanyeṣām aṇimādyaṣṭaguṇaṃ catuḥṣaṣṭivikalpaṃ dharmakāryam aiśvaryaṃ tadiha śāstre harṣa iti saṃjñitam ||

25.0२५.०

तेषु मदम् अकुर्वन् हर्षाप्रमादी भवति ॥ (२५।०)

teṣu madam akurvan harṣāpramādī bhavati ||

26.0२६.०

धर्मविद्याबलेनेत्य् अर्थः ॥ (२६।०)

dharmavidyābalenety arthaḥ ||

27.0२७.०

आह कुत्रस्थस्य ते हर्षा अभिव्यज्यन्ते कीदृशस्य वा ॥ (२७।०)

āha kutrasthasya te harṣā abhivyajyante kīdṛśasya vā ||

28.0२८.०

तदुच्यते ॥ (२८।०)

taducyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 2, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit