PABh zu PāśupSūtra, 4, 9
Select a line for its word-by-word analysis.
पूज्यत्वाद् ऊर्ध्वगमनादीनां कार्याणाम् उच्छ्रितत्वात् त्रयाणामपि वर्णानामुपदेशेन गुरुत्वाद् यज्ञकर्तृत्वात् त्रैलोक्यस्थितिहेतोः ब्राह्मणोऽहमिति प्रथमो मानो जात्युत्कर्षात् ॥ (५।०)
pūjyatvād ūrdhvagamanādīnāṃ kāryāṇām ucchritatvāt trayāṇāmapi varṇānāmupadeśena gurutvād yajñakartṛtvāt trailokyasthitihetoḥ brāhmaṇo'hamiti prathamo māno jātyutkarṣāt ||
तथा ब्राह्मणानामपि गृहस्थादीनां पूज्यत्वात् तत्कृतमानश्च ॥ (६।०)
tathā brāhmaṇānāmapi gṛhasthādīnāṃ pūjyatvāt tatkṛtamānaśca ||
एतच् च मानद्वयमव्यक्तलिङ्गवचनात् प्रतिषिद्धम् ॥ (७।०)
etac ca mānadvayamavyaktaliṅgavacanāt pratiṣiddham ||
तथा वित्तं बन्धुर्यशः कर्म विद्या भवति पञ्चमी । (८।१)
tathā vittaṃ bandhuryaśaḥ karma vidyā bhavati pañcamī |
एतानि चैकवासःप्रेताचरणगूढव्रतोपदेशिना सूत्रतः प्रतिषिद्धानीत्यतो मानो न कर्तव्यः ॥ (९।०)
etāni caikavāsaḥpretācaraṇagūḍhavratopadeśinā sūtrataḥ pratiṣiddhānītyato māno na kartavyaḥ ||
हिशब्दो ऽयमुत्तमोत्कर्षापेक्षो द्रष्टव्यः ॥ (१२।०)
hiśabdo 'yamuttamotkarṣāpekṣo draṣṭavyaḥ ||
यन्त्राणि अग्निष्टोमादीनि मासोपवासादीनि च गृहस्थादीनां शुद्धिवृद्धिकराणि ॥ (१३।०)
yantrāṇi agniṣṭomādīni māsopavāsādīni ca gṛhasthādīnāṃ śuddhivṛddhikarāṇi ||
यस्माद् अयन्त्रा लौकिका अमर्यादावस्था भवन्तीत्यतो यन्त्राणाम् ॥ (१६।०)
yasmād ayantrā laukikā amaryādāvasthā bhavantītyato yantrāṇām ||
आह बहुवचनप्रयोगात् संदेहः अथ कियतां यन्त्राणाम् ॥ (१८।०)
āha bahuvacanaprayogāt saṃdehaḥ atha kiyatāṃ yantrāṇām ||
अत्रोत्तम इति श्रेष्ठत्वे परमविशुद्धित्यागादानभावादिषु ॥ (२५।०)
atrottama iti śreṣṭhatve paramaviśuddhityāgādānabhāvādiṣu ||
वरेण्यः सत्तमो मुख्यो वरिष्ठः शोभनोऽथवा । (२६।२)
vareṇyaḥ sattamo mukhyo variṣṭhaḥ śobhano'thavā |
उत्तमश्चापरार्धश्च स्वर्थः श्रेष्ठार्थवाचकाः ॥ (२६।३)
uttamaścāparārdhaśca svarthaḥ śreṣṭhārthavācakāḥ ||
आह असन्मानः सर्वयन्त्राणामुत्तम इति क्व सिद्धम् ॥ (२९।०)
āha asanmānaḥ sarvayantrāṇāmuttama iti kva siddham ||
अत्र स्मृत इत्युक्तपर्यायः महेश्वरेणोक्तं प्रोक्तं कथितं वर्णितमित्यर्थः ॥ (३२।०)
atra smṛta ityuktaparyāyaḥ maheśvareṇoktaṃ proktaṃ kathitaṃ varṇitamityarthaḥ ||
नहि प्रत्यक्षदर्शिनां वचनानि विसंवदन्तीत्यर्थः ॥ (३५।०)
nahi pratyakṣadarśināṃ vacanāni visaṃvadantītyarthaḥ ||
आह अस्मिन् क्रमे उत्तमत्वेन व्याख्यायमानं क आद्यः शोधकः ॥ (३६।०)
āha asmin krame uttamatvena vyākhyāyamānaṃ ka ādyaḥ śodhakaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.