पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 2, 13

58 of 168 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र चर्यायां चर्यायाम् इति वीप्सा ॥ (१।०)

atra caryāyāṃ caryāyām iti vīpsā ||

2.0२.०

आह अनिर्देशादिह वीप्सा एकवचनद्विवचनबहुवचनेषु भवति ॥ (२।०)

āha anirdeśādiha vīpsā ekavacanadvivacanabahuvacaneṣu bhavati ||

3.0३.०

तत्रैकवचने तावद् भवति ॥ (३।०)

tatraikavacane tāvad bhavati ||

4.1४.१

यस्मादुक्तम् । (४।१)

yasmāduktam |

4.2४.२

अद्य ते रुधिरं तीव्रं पिबामि पुरुषाधम । (४।२)

adya te rudhiraṃ tīvraṃ pibāmi puruṣādhama |

4.3४.३

वदेदानीं सुसंरब्धः पुनर्गौरिति गौर् इति ॥ (४।३)

vadedānīṃ susaṃrabdhaḥ punargauriti gaur iti ||

5.0५.०

इति ॥ (५।०)

iti ||

6.1६.१

तथा द्विवचनेऽपि भवति । (६।१)

tathā dvivacane'pi bhavati |

6.2६.२

उभौ ध्वजौ वातमलौ शुशुभाते रथे रथे । (६।२)

ubhau dhvajau vātamalau śuśubhāte rathe rathe |

6.3६.३

संरब्धौ परमक्रुद्धौ युधि घ्नन्तौ परस्परम् ॥ (६।३)

saṃrabdhau paramakruddhau yudhi ghnantau parasparam ||

7.0७.०

तथा बहुवचनेऽपि भवति ॥ (७।०)

tathā bahuvacane'pi bhavati ||

8.1८.१

यस्मादुक्तम् । (८।१)

yasmāduktam |

8.2८.२

पुरुषे पुरुषे बुद्धिः सा सा भवति निश्चिता । (८।२)

puruṣe puruṣe buddhiḥ sā sā bhavati niścitā |

8.3८.३

तुष्यन्ति च पृथक् सर्वे ते मनुष्यास्तथा तथा ॥ (८।३)

tuṣyanti ca pṛthak sarve te manuṣyāstathā tathā ||

9.0९.०

इत्यतः संशयः ॥ (९।०)

ityataḥ saṃśayaḥ ||

10.0१०.०

अतः किमेका चरिः उत चरिद्वयम् उत चरिबहुत्वमिति ॥ (१०।०)

ataḥ kimekā cariḥ uta caridvayam uta caribahutvamiti ||

11.0११.०

उच्यते एका चरिः क्रियाबहुत्वेऽपि भवति ॥ (११।०)

ucyate ekā cariḥ kriyābahutve'pi bhavati ||

12.0१२.०

यथायतने लोके च ॥ (१२।०)

yathāyatane loke ca ||

13.0१३.०

तत्रायतने स्नानहसिताद्याः लोके च क्राथनस्पन्दनाद्याः विधिक्रियाः इत्येवं चरिक्रियातत्त्वं दृष्ट्वा वीप्सार्थेनाभिहितं चर्यायां चर्यायां क्रियायामित्यर्थः ॥ (१३।०)

tatrāyatane snānahasitādyāḥ loke ca krāthanaspandanādyāḥ vidhikriyāḥ ityevaṃ carikriyātattvaṃ dṛṣṭvā vīpsārthenābhihitaṃ caryāyāṃ caryāyāṃ kriyāyāmityarthaḥ ||

14.0१४.०

तस्मात् सकृदुच्चारिता वीप्सा बहुवचनेऽपि भवति ॥ (१४।०)

tasmāt sakṛduccāritā vīpsā bahuvacane'pi bhavati ||

15.0१५.०

वृक्षबलिवत् ॥ (१५।०)

vṛkṣabalivat ||

16.0१६.०

किंच माहात्म्यमिति चर्योत्तरसम्बन्धात् कथ्यते एका चरिः क्रियाबहुत्वे भवति ॥ (१६।०)

kiṃca māhātmyamiti caryottarasambandhāt kathyate ekā cariḥ kriyābahutve bhavati ||

17.1१७.१

कार्यकरणविशुद्धिलक्षणा हर्षा इत्युक्तम् ॥ (१७।१)

kāryakaraṇaviśuddhilakṣaṇā harṣā ityuktam ||

18.0१८.०

न च विभा कार्यकरणैश्वर्याभिनिवेशः शक्यते कर्तुमित्यतोऽवगम्यते कार्यकरणवतश्चरतो महिमानोऽभिव्यज्यन्त इत्यर्थः ॥ (१८।०)

na ca vibhā kāryakaraṇaiśvaryābhiniveśaḥ śakyate kartumityato'vagamyate kāryakaraṇavataścarato mahimāno'bhivyajyanta ityarthaḥ ||

19.0१९.०

आह अप्रमत्तस्याचरतः का कार्यनिष्पत्तिः ॥ (१९।०)

āha apramattasyācarataḥ kā kāryaniṣpattiḥ ||

20.0२०.०

तदुच्यते ॥ (२०।०)

taducyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 2, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit