पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 5, 38

160 of 168 · 27 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र धर्माधर्मयोर् वृत्त्योरुपरमे अवसितप्रयोजनत्वात् पक्वफलवत् सर्पकञ्चुकवद् गतप्रायेषु कार्यकरणेषु रुद्रे स्थितचित्तो निष्कल एक इत्यभिधीयते ॥ (१।०)

atra dharmādharmayor vṛttyoruparame avasitaprayojanatvāt pakvaphalavat sarpakañcukavad gataprāyeṣu kāryakaraṇeṣu rudre sthitacitto niṣkala eka ityabhidhīyate ||

2.0२.०

तथा योगव्यासङ्गकरे ऽधर्मे निवृत्ते दोषादिविश्लिष्टो निस्तीर्णकान्तारवद् अवस्थितो रुद्रे स्थितचित्तः क्षेमी इत्यभिधीयते ॥ (२।०)

tathā yogavyāsaṅgakare 'dharme nivṛtte doṣādiviśliṣṭo nistīrṇakāntāravad avasthito rudre sthitacittaḥ kṣemī ityabhidhīyate ||

3.0३.०

तथा सूक्ष्मस्थूलसबाह्याभ्यन्तरसलक्षणविलक्षणासु क्रियासु विनिवृत्तासु रुद्रे स्थितचित्तो निष्क्रियः सन् इत्यभिधीयते ॥ (३।०)

tathā sūkṣmasthūlasabāhyābhyantarasalakṣaṇavilakṣaṇāsu kriyāsu vinivṛttāsu rudre sthitacitto niṣkriyaḥ san ityabhidhīyate ||

4.0४.०

आह अथ निष्क्रियोऽयमिति कथमवगम्यते ॥ (४।०)

āha atha niṣkriyo'yamiti kathamavagamyate ||

5.0५.०

किं चात्र युक्तस्य लक्षणत्रयमेव ॥ (५।०)

kiṃ cātra yuktasya lakṣaṇatrayameva ||

6.0६.०

उच्यते न ॥ (६।०)

ucyate na ||

7.0७.०

यस्मादाह वीतशोकः ॥ (७।०)

yasmādāha vītaśokaḥ ||

8.0८.०

अत्र शोकश्चिन्तेत्यनर्थान्तरम् ॥ (८।०)

atra śokaścintetyanarthāntaram ||

9.2९.२

सा च चिन्ता द्विविधा भवति ॥ (९।२)

sā ca cintā dvividhā bhavati ||

10.0१०.०

कुशला चाकुशला च ॥ (१०।०)

kuśalā cākuśalā ca ||

11.0११.०

तत्र कुशला नाम अध्ययनध्यानस्मरणाद्या ॥ (११।०)

tatra kuśalā nāma adhyayanadhyānasmaraṇādyā ||

12.0१२.०

अकुशला नाम अनध्ययनाध्यानास्मरणाद्या ॥ (१२।०)

akuśalā nāma anadhyayanādhyānāsmaraṇādyā ||

13.0१३.०

एवं जपयन्त्रणधारणादींश्च करिष्यामि न करिष्यामीत्येवम् अनेकविधायामपि चिन्तायां विनिवृत्तायां व्यपगतशोको वीतशोक इत्यभिधीयते ॥ (१३।०)

evaṃ japayantraṇadhāraṇādīṃśca kariṣyāmi na kariṣyāmītyevam anekavidhāyāmapi cintāyāṃ vinivṛttāyāṃ vyapagataśoko vītaśoka ityabhidhīyate ||

14.0१४.०

एवमत्र योगपदार्थः समाप्तः ॥ (१४।०)

evamatra yogapadārthaḥ samāptaḥ ||

15.0१५.०

कस्मात् ॥ (१५।०)

kasmāt ||

16.0१६.०

अर्थानां निर्वचनत्वात् ॥ (१६।०)

arthānāṃ nirvacanatvāt ||

17.0१७.०

यस्माद् अस्याध्यायस्यादाव् उद्दिष्टा ये पदार्थास्ते दोषच्छेदासङ्गस्थित्यादिषु व्याख्याताः ॥ (१७।०)

yasmād asyādhyāyasyādāv uddiṣṭā ye padārthāste doṣacchedāsaṅgasthityādiṣu vyākhyātāḥ ||

18.0१८.०

एवमनेन युक्तेन ब्रह्मादयो देवा विशेषिता भवन्ति ॥ (१८।०)

evamanena yuktena brahmādayo devā viśeṣitā bhavanti ||

19.0१९.०

तदसङ्गादिवचनात् ॥ (१९।०)

tadasaṅgādivacanāt ||

20.0२०.०

आह अथ सांख्ययोगमुक्ताः किं न विशेषिताः ॥ (२०।०)

āha atha sāṃkhyayogamuktāḥ kiṃ na viśeṣitāḥ ||

21.0२१.०

उच्यते विशेषिताः ॥ (२१।०)

ucyate viśeṣitāḥ ||

22.0२२.०

कथम् ॥ (२२।०)

katham ||

23.0२३.०

तज्ज्ञानातिशयात् ॥ (२३।०)

tajjñānātiśayāt ||

24.0२४.०

कथम् ॥ (२४।०)

katham ||

25.0२५.०

सांख्ययोगमुक्ताः कैवल्यगताः स्वात्मपरात्मज्ञानरहिताः संमूर्छितवत् स्थिताः ॥ (२५।०)

sāṃkhyayogamuktāḥ kaivalyagatāḥ svātmaparātmajñānarahitāḥ saṃmūrchitavat sthitāḥ ||

26.0२६.०

अस्य तु ज्ञानमस्ति ॥ (२६।०)

asya tu jñānamasti ||

27.0२७.०

यस्मादाह ॥ (२७।०)

yasmādāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 5, 38

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit