पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 1, 8

9 of 168 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अथ त्रिषु स्नानकालेषु सद्योजातादिसंस्कृतेन भस्मना जपता स्नात्वा जपतैवायतनम् अभिगन्तव्यम् ॥ (१।०)

atha triṣu snānakāleṣu sadyojātādisaṃskṛtena bhasmanā japatā snātvā japataivāyatanam abhigantavyam ||

2.0२.०

अभिगम्य च यत् पूर्वं जपति तत् प्रत्याहारार्थं जप्यम् ॐ ॐ ॐ ॥ (२।०)

abhigamya ca yat pūrvaṃ japati tat pratyāhārārthaṃ japyam oṃ oṃ oṃ ||

3.0३.०

हसितादीनि तु कृत्वा यत् पश्चाज् जपति तन्नियमार्थं जप्यम् ॥ (३।०)

hasitādīni tu kṛtvā yat paścāj japati tanniyamārthaṃ japyam ||

4.0४.०

तद् अत्र हसितं नाम यद् एतत् कण्ठौष्ठपुटविस्फूर्जनम् अट्टहासः क्रियते तद्धसितम् ॥ (४।०)

tad atra hasitaṃ nāma yad etat kaṇṭhauṣṭhapuṭavisphūrjanam aṭṭahāsaḥ kriyate taddhasitam ||

5.0५.०

गीतम् अपि गान्धर्वशास्त्रसमयानभिष्वङ्गेण यत्र भगवतो महेश्वरस्य सभायां गौणद्रव्यजकर्मजानि नामानि चिन्त्यन्ते तत् ॥ (५।०)

gītam api gāndharvaśāstrasamayānabhiṣvaṅgeṇa yatra bhagavato maheśvarasya sabhāyāṃ gauṇadravyajakarmajāni nāmāni cintyante tat ||

6.0६.०

संस्कृतं प्राकृतं परकृतम् आत्मकृतं वा यद् गीयते तद् गेयम् ॥ (६।०)

saṃskṛtaṃ prākṛtaṃ parakṛtam ātmakṛtaṃ vā yad gīyate tad geyam ||

7.0७.०

नृत्तम् अपि नाट्यशास्त्रसमयानभिष्वङ्गेण हस्तपादादीनाम् उत्क्षेपणम् अवक्षेपणम् आकुञ्चनं प्रसारणं चलनम् अनवस्थानम् ॥ (७।०)

nṛttam api nāṭyaśāstrasamayānabhiṣvaṅgeṇa hastapādādīnām utkṣepaṇam avakṣepaṇam ākuñcanaṃ prasāraṇaṃ calanam anavasthānam ||

8.0८.०

निगमकाले नियमार्थं गेयसहकृतं नृत्तं प्रयोक्तव्यम् ॥ (८।०)

nigamakāle niyamārthaṃ geyasahakṛtaṃ nṛttaṃ prayoktavyam ||

9.0९.०

डुंडुंकारो नाम य एष जिह्वाग्रतालुसंयोगान् निष्पद्यते पुण्यो वृषनादसदृशः सः ॥ (९।०)

ḍuṃḍuṃkāro nāma ya eṣa jihvāgratālusaṃyogān niṣpadyate puṇyo vṛṣanādasadṛśaḥ saḥ ||

10.0१०.०

डुंडुंकरणं डुंडुंकारः ॥ (१०।०)

ḍuṃḍuṃkaraṇaṃ ḍuṃḍuṃkāraḥ ||

11.0११.०

कारशब्दो डुंडुंकारस्योपहाराङ्गावधारणार्थः ॥ (११।०)

kāraśabdo ḍuṃḍuṃkārasyopahārāṅgāvadhāraṇārthaḥ ||

12.0१२.०

नम इति ॥ (१२।०)

nama iti ||

13.0१३.०

नाप्य् ओष्ठीयं कर्तव्यं नोपांशु ॥ (१३।०)

nāpy oṣṭhīyaṃ kartavyaṃ nopāṃśu ||

14.0१४.०

मानसं तु नमस्करणं नमस्कारः ॥ (१४।०)

mānasaṃ tu namaskaraṇaṃ namaskāraḥ ||

15.0१५.०

कारशब्दो वाचिकोपांशुप्रतिषेधार्थं मानसोपहाराङ्गावधारणार्थं चेत्य् अर्थः ॥ (१५।०)

kāraśabdo vācikopāṃśupratiṣedhārthaṃ mānasopahārāṅgāvadhāraṇārthaṃ cety arthaḥ ||

16.0१६.०

जप्यं नाम सद्योजातादिष्व् अक्षरपङ्क्त्यां मनसा भावस्य संचारविचारः ॥ (१६।०)

japyaṃ nāma sadyojātādiṣv akṣarapaṅktyāṃ manasā bhāvasya saṃcāravicāraḥ ||

17.0१७.०

तज् जप्यम् ॥ (१७।०)

taj japyam ||

18.0१८.०

उपेति विशेषणे क्रियोपसंहारे समस्तत्वे च ॥ (१८।०)

upeti viśeṣaṇe kriyopasaṃhāre samastatve ca ||

19.0१९.०

उपहरणाद् उपहारो व्रतं नियम इत्य् अर्थः ॥ (१९।०)

upaharaṇād upahāro vrataṃ niyama ity arthaḥ ||

20.0२०.०

उपह्रियते निवेद्यते नियोगमात्रकर्तृत्वात् साधकेनेत्य् उपहारः ॥ (२०।०)

upahriyate nivedyate niyogamātrakartṛtvāt sādhakenety upahāraḥ ||

21.0२१.०

उपतिष्ठेत् ॥ (२१।०)

upatiṣṭhet ||

22.0२२.०

अत्रोपेत्य् अभ्युपगमे ॥ (२२।०)

atropety abhyupagame ||

23.0२३.०

अभ्युपगतेन विधिस्थेन प्रणतविनतेनेत्य् अर्थः ॥ (२३।०)

abhyupagatena vidhisthena praṇatavinatenety arthaḥ ||

24.0२४.०

तिष्ठेद् इत्य् ऐकाग्र्यं प्रत्याहाराभावस्थितिम् एवाधिकुरुते ॥ (२४।०)

tiṣṭhed ity aikāgryaṃ pratyāhārābhāvasthitim evādhikurute ||

25.0२५.०

सर्वकरणानां वृत्तौ प्रत्याहारं कृत्वा कायिकवाचिकमानसिकाभिः क्रियाभिर् उपहारं कृत्वा भृत्यवद् उपहारेण स्थेयम् ॥ (२५।०)

sarvakaraṇānāṃ vṛttau pratyāhāraṃ kṛtvā kāyikavācikamānasikābhiḥ kriyābhir upahāraṃ kṛtvā bhṛtyavad upahāreṇa stheyam ||

26.0२६.०

अपसव्यं च प्रदक्षिणम् उपरिष्टाद् वक्ष्यामः ॥ (२६।०)

apasavyaṃ ca pradakṣiṇam upariṣṭād vakṣyāmaḥ ||

27.0२७.०

आह कस्य निर्माल्यं धार्यम् ॥ (२७।०)

āha kasya nirmālyaṃ dhāryam ||

28.0२८.०

कस्य वा आयतने वस्तव्यम् ॥ (२८।०)

kasya vā āyatane vastavyam ||

29.0२९.०

क्व चोपस्थेयम् इति ॥ (२९।०)

kva copastheyam iti ||

30.0३०.०

तद् उच्यते ॥ (३०।०)

tad ucyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 1, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit