पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 5, 28

150 of 168 · 16 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्रानाद्यज्ञानद्यतिना ऋषित्वविप्रत्वसंज्ञकेन महता ऐश्वर्येण महेश्वर इति सिद्धम् इह तु यदायं वाग्विशुद्धो निष्कलस्तदा किं समानपुरुषवद् अनीश्वर इत्यस्य संशयस्य संव्युदासार्थम् उच्यते महेश्वर इति ॥ (१।०)

atrānādyajñānadyatinā ṛṣitvavipratvasaṃjñakena mahatā aiśvaryeṇa maheśvara iti siddham iha tu yadāyaṃ vāgviśuddho niṣkalastadā kiṃ samānapuruṣavad anīśvara ityasya saṃśayasya saṃvyudāsārtham ucyate maheśvara iti ||

2.0२.०

यस्माद् अस्यैश्वर्यं निष्कलस्यापि स्वगुणसद्भावः सतत्त्वं तत्त्वधर्मः ॥ (२।०)

yasmād asyaiśvaryaṃ niṣkalasyāpi svaguṇasadbhāvaḥ satattvaṃ tattvadharmaḥ ||

3.0३.०

तदकृतकत्वं पुरुषचैतन्यवत् ॥ (३।०)

tadakṛtakatvaṃ puruṣacaitanyavat ||

4.0४.०

अतस् तदाप्ययं महानेवेश्वरो महेश्वरः ॥ (४।०)

atas tadāpyayaṃ mahāneveśvaro maheśvaraḥ ||

5.0५.०

तस्मादकृतक एव महच्छब्द इत्यतो महेश्वर इति ॥ (५।०)

tasmādakṛtaka eva mahacchabda ityato maheśvara iti ||

6.0६.०

एवम्ॐकारमिति ध्येयमुक्तम् ॥ (६।०)

evamoṃkāramiti dhyeyamuktam ||

7.0७.०

ध्येयगुणीकरणमुक्तम् ऋषिर् विप्रो महानेष इति ॥ (७।०)

dhyeyaguṇīkaraṇamuktam ṛṣir vipro mahāneṣa iti ||

8.0८.०

ध्येयावधारणमुक्तं वाग्विशुद्धो निष्कल इति ॥ (८।०)

dhyeyāvadhāraṇamuktaṃ vāgviśuddho niṣkala iti ||

9.0९.०

ध्येयशक्तिप्रशंसा चोक्ता महेश्वर इति ॥ (९।०)

dhyeyaśaktipraśaṃsā coktā maheśvara iti ||

10.0१०.०

एवं यस्माद् इन्द्रियजये वर्तते अतो वसत्यर्थवृत्तिबलक्रियालाभादयश्च व्याख्याता इति ॥ (१०।०)

evaṃ yasmād indriyajaye vartate ato vasatyarthavṛttibalakriyālābhādayaśca vyākhyātā iti ||

11.0११.०

अतोऽत्र युक्तं वक्तुम् ॥ (११।०)

ato'tra yuktaṃ vaktum ||

12.0१२.०

शून्यागारगुहाप्रकरणं परिसमाप्तमिति ॥ (१२।०)

śūnyāgāraguhāprakaraṇaṃ parisamāptamiti ||

13.0१३.०

आह शून्यागारगुहायां यदा जितानीन्द्रियाणि देवनित्यता च प्राप्ता भवति तदा किं तदेव भैक्ष्यं वृत्तिमास्थाय तत्रैवानेन दुःखान्तप्राप्तेः स्थेयम् ॥ (१३।०)

āha śūnyāgāraguhāyāṃ yadā jitānīndriyāṇi devanityatā ca prāptā bhavati tadā kiṃ tadeva bhaikṣyaṃ vṛttimāsthāya tatraivānena duḥkhāntaprāpteḥ stheyam ||

14.0१४.०

आहोस्विद् दृष्टोऽस्यापि वसत्यर्थो वृत्तिर्बलक्रियालाभाश्चेति ॥ (१४।०)

āhosvid dṛṣṭo'syāpi vasatyartho vṛttirbalakriyālābhāśceti ||

15.0१५.०

उच्यते दृष्टः ॥ (१५।०)

ucyate dṛṣṭaḥ ||

16.0१६.०

यस्मादाह ॥ (१६।०)

yasmādāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 5, 28

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit