पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 3, 15

87 of 168 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र शृङ्गारणमिति भावप्रसादमधिकुरुते ॥ (१।०)

atra śṛṅgāraṇamiti bhāvaprasādamadhikurute ||

2.0२.०

कथम् ॥ (२।०)

katham ||

3.0३.०

स्त्रीजनसमूहस्यानुपरोधे नातिदूरे नातिसंनिकर्षे अधिदृष्टिनिपाते स्थित्वैकां रूपयौवनसम्पन्नां स्त्रियम् अधिकृत्यालोचनसंकल्पाध्यवसायाभिमानादयः प्रयोक्तव्याः ॥ (३।०)

strījanasamūhasyānuparodhe nātidūre nātisaṃnikarṣe adhidṛṣṭinipāte sthitvaikāṃ rūpayauvanasampannāṃ striyam adhikṛtyālocanasaṃkalpādhyavasāyābhimānādayaḥ prayoktavyāḥ ||

4.0४.०

अयुक्ता चेच्छावलोके हि सति केशसंयमनादीनि कामलिङ्गानि प्रयोक्तव्यानि ॥ (४।०)

ayuktā cecchāvaloke hi sati keśasaṃyamanādīni kāmaliṅgāni prayoktavyāni ||

5.0५.०

ततः स्त्रीपुंनपुंसकादयो वक्तारो वदन्त्यब्रह्मचारी काम्ययमिति ॥ (५।०)

tataḥ strīpuṃnapuṃsakādayo vaktāro vadantyabrahmacārī kāmyayamiti ||

6.0६.०

अनेनानृताभियोगेनास्य यत् तेषां सुकृतं तदागच्छति अस्यापि यत् पापं तत् तेषां गच्छत्येव ॥ (६।०)

anenānṛtābhiyogenāsya yat teṣāṃ sukṛtaṃ tadāgacchati asyāpi yat pāpaṃ tat teṣāṃ gacchatyeva ||

7.0७.०

शृङ्गारणम् इति क्रिया ॥ (७।०)

śṛṅgāraṇam iti kriyā ||

8.0८.०

इत इत्यभियजने आज्ञायां नियोगे च वाशब्दः क्राथनस्पन्दनमण्टनशृङ्गारणादिक्रियान्तराणां विकल्पे ॥ (८।०)

ita ityabhiyajane ājñāyāṃ niyoge ca vāśabdaḥ krāthanaspandanamaṇṭanaśṛṅgāraṇādikriyāntarāṇāṃ vikalpe ||

9.0९.०

क्रियान्यत्वाच् चापुनरुक्तोऽयं वाशब्दो द्रष्टव्यः ॥ (९।०)

kriyānyatvāc cāpunarukto'yaṃ vāśabdo draṣṭavyaḥ ||

10.0१०.०

आह क्राथनादिक्रियाचतुष्कं यस्य नास्ति तस्य सामान्यत्वात् ॥ (१०।०)

āha krāthanādikriyācatuṣkaṃ yasya nāsti tasya sāmānyatvāt ||

11.1११.१

उक्तं हि । (११।१)

uktaṃ hi |

11.2११.२

ये हि वै दीक्षितं यजमानं पृष्ठतोऽपवदन्ति ते तस्य पाप्मानमभिव्रजन्ति ॥ (११।२)

ye hi vai dīkṣitaṃ yajamānaṃ pṛṣṭhato'pavadanti te tasya pāpmānamabhivrajanti ||

12.0१२.०

पृष्ठतः पदमग्रतः पार्श्वतश्च योज्यम् ॥ (१२।०)

pṛṣṭhataḥ padamagrataḥ pārśvataśca yojyam ||

13.0१३.०

तस्मात् क्राथेत वा स्पन्देत वा मण्टेत वा शृङ्गारेत वा ॥ (१३।०)

tasmāt krātheta vā spandeta vā maṇṭeta vā śṛṅgāreta vā ||

14.0१४.०

कस्मात् ॥ (१४।०)

kasmāt ||

15.0१५.०

अतियजनादिविशेषितत्वात् ॥ (१५।०)

atiyajanādiviśeṣitatvāt ||

16.0१६.०

कस्मात् ॥ (१६।०)

kasmāt ||

17.0१७.०

सर्वज्ञवचनाद् अर्थाविसंवादित्वाच् च लोकापरिग्रहाभावः ॥ (१७।०)

sarvajñavacanād arthāvisaṃvāditvāc ca lokāparigrahābhāvaḥ ||

18.0१८.०

आह क्रियाचतुष्कमेवात्र कर्तव्यमिति ॥ (१८।०)

āha kriyācatuṣkamevātra kartavyamiti ||

19.0१९.०

उच्यते न ॥ (१९।०)

ucyate na ||

20.0२०.०

यस्मादाह ॥ (२०।०)

yasmādāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 3, 15

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit