पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya
PABh zu PāśupSūtra, 4, 10
108 of 168 · 37 verses
Select a line for its word-by-word analysis.
1.0१.०अत्र देवतानां राजा इन्द्रः ॥ (१।०)
atra devatānāṃ rājā indraḥ ||
2.0२.०कथं गम्यते असुरेष्वाचरणवचनात् ॥ (२।०)
kathaṃ gamyate asureṣvācaraṇavacanāt ||
3.0३.०ब्राह्मणश्चायमिन्द्रः श्रेष्ठः ॥ (३।०)
brāhmaṇaścāyamindraḥ śreṣṭhaḥ ||
4.0४.०सूत्रे ब्राह्मणग्रहणात् शूद्रप्रतिषेधाच् च ॥ (४।०)
sūtre brāhmaṇagrahaṇāt śūdrapratiṣedhāc ca ||
5.0५.०इदि परमैश्वर्ये धातुः तस्येन्द्रः ॥ (५।०)
idi paramaiśvarye dhātuḥ tasyendraḥ ||
6.0६.०इन्द्र उत्कृष्टः श्रेष्ठः देवगन्धर्वयक्षराक्षसपितृपिशाचादीनां श्रेष्ठो न तु ब्रह्मादीनाम् ॥ (६।०)
indra utkṛṣṭaḥ śreṣṭhaḥ devagandharvayakṣarākṣasapitṛpiśācādīnāṃ śreṣṭho na tu brahmādīnām ||
7.1७.१किं तु स्वर्गिणां मध्ये ऐश्वर्येण विद्यया आज्ञया चेत्य् अतः श्रेष्ठत्वाद् इन्द्रः ॥ (७।१)
kiṃ tu svargiṇāṃ madhye aiśvaryeṇa vidyayā ājñayā cety ataḥ śreṣṭhatvād indraḥ ||
9.0९.०अन्यैरपि देवश्रेष्ठैरिदं विधानमाचीर्णम् ॥ (९।०)
anyairapi devaśreṣṭhairidaṃ vidhānamācīrṇam ||
10.0१०.०कुतस्तर्हि युष्मदादिभिर् मनुष्यमात्रैः ॥ (१०।०)
kutastarhi yuṣmadādibhir manuṣyamātraiḥ ||
11.0११.०तस्मात् संभाव्योऽयमर्थः ॥ (११।०)
tasmāt saṃbhāvyo'yamarthaḥ ||
14.0१४.०अत्राग्र इति पूर्वकालमधिकुरुते ॥ (१४।०)
atrāgra iti pūrvakālamadhikurute ||
15.0१५.०कुशिकेशानसम्बन्धात् प्राक् ॥ (१५।०)
kuśikeśānasambandhāt prāk ||
16.0१६.०प्रथमम् अमरैश्चीर्णम् ॥ (१६।०)
prathamam amaraiścīrṇam ||
17.0१७.०कृतत्रेताद्वापरादिषु युगेष्वित्यर्थः ॥ (१७।०)
kṛtatretādvāparādiṣu yugeṣvityarthaḥ ||
20.0२०.०अत्रासुरा नाम सुरेतराः स्तेययुक्ताः ॥ (२०।०)
atrāsurā nāma suretarāḥ steyayuktāḥ ||
21.0२१.०प्राणापहरणाद् वा असुराः प्रजापतिपुत्रा विज्ञेयाः ॥ (२१।०)
prāṇāpaharaṇād vā asurāḥ prajāpatiputrā vijñeyāḥ ||
22.0२२.०असुरेष्विति सामीपिकं संनिधानम् ॥ (२२।०)
asureṣviti sāmīpikaṃ saṃnidhānam ||
23.0२३.०असुरसमीपे असुराभ्याशे असुराणामध्यक्ष इत्यर्थः ॥ (२३।०)
asurasamīpe asurābhyāśe asurāṇāmadhyakṣa ityarthaḥ ||
26.0२६.०अत्र पशुपतिनोक्तपरिग्रहाधिकारेषु वर्तत इति पाशुपतम् ॥ (२६।०)
atra paśupatinoktaparigrahādhikāreṣu vartata iti pāśupatam ||
27.0२७.०पशुपतिर्वास्मिन् चिन्त्यत इति पाशुपतम् ॥ (२७।०)
paśupatirvāsmin cintyata iti pāśupatam ||
28.0२८.०पशुपतिप्रापकत्वाद् वा पाशुपतम् ॥ (२८।०)
paśupatiprāpakatvād vā pāśupatam ||
29.0२९.०पाशुपतमिति समस्तस्य सम्पूर्णस्य विधानस्यैतद् ग्रहणम् ॥ (२९।०)
pāśupatamiti samastasya sampūrṇasya vidhānasyaitad grahaṇam ||
31.0३१.०व्यक्तलिङ्गपूर्वकत्वाद् अव्यक्तादिक्रमस्य ॥ (३१।०)
vyaktaliṅgapūrvakatvād avyaktādikramasya ||
32.0३२.०तस्मात् कृत्स्नमिदमेव विधानमाचीर्णमिन्द्रेण दुःखान्तार्थिना शुद्धिवृद्ध्यर्थम् ॥ (३२।०)
tasmāt kṛtsnamidameva vidhānamācīrṇamindreṇa duḥkhāntārthinā śuddhivṛddhyartham ||
33.0३३.०धर्मबाहुल्यात् सुराणां भुव्याचीर्णम् ॥ (३३।०)
dharmabāhulyāt surāṇāṃ bhuvyācīrṇam ||
34.0३४.०अचरद् इत्यतीतः कालः ॥ (३४।०)
acarad ityatītaḥ kālaḥ ||
35.0३५.०अतीते काले चीर्णवान् इत्यर्थः ॥ (३५।०)
atīte kāle cīrṇavān ityarthaḥ ||
36.0३६.०आह इन्द्रेणासुरेष्वाचरता किं फलं प्राप्तम् ॥ (३६।०)
āha indreṇāsureṣvācaratā kiṃ phalaṃ prāptam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.