पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 4, 10

108 of 168 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र देवतानां राजा इन्द्रः ॥ (१।०)

atra devatānāṃ rājā indraḥ ||

2.0२.०

कथं गम्यते असुरेष्वाचरणवचनात् ॥ (२।०)

kathaṃ gamyate asureṣvācaraṇavacanāt ||

3.0३.०

ब्राह्मणश्चायमिन्द्रः श्रेष्ठः ॥ (३।०)

brāhmaṇaścāyamindraḥ śreṣṭhaḥ ||

4.0४.०

सूत्रे ब्राह्मणग्रहणात् शूद्रप्रतिषेधाच् च ॥ (४।०)

sūtre brāhmaṇagrahaṇāt śūdrapratiṣedhāc ca ||

5.0५.०

इदि परमैश्वर्ये धातुः तस्येन्द्रः ॥ (५।०)

idi paramaiśvarye dhātuḥ tasyendraḥ ||

6.0६.०

इन्द्र उत्कृष्टः श्रेष्ठः देवगन्धर्वयक्षराक्षसपितृपिशाचादीनां श्रेष्ठो न तु ब्रह्मादीनाम् ॥ (६।०)

indra utkṛṣṭaḥ śreṣṭhaḥ devagandharvayakṣarākṣasapitṛpiśācādīnāṃ śreṣṭho na tu brahmādīnām ||

7.1७.१

किं तु स्वर्गिणां मध्ये ऐश्वर्येण विद्यया आज्ञया चेत्य् अतः श्रेष्ठत्वाद् इन्द्रः ॥ (७।१)

kiṃ tu svargiṇāṃ madhye aiśvaryeṇa vidyayā ājñayā cety ataḥ śreṣṭhatvād indraḥ ||

8.0८.०

वाशब्दः सम्भावने ॥ (८।०)

vāśabdaḥ sambhāvane ||

9.0९.०

अन्यैरपि देवश्रेष्ठैरिदं विधानमाचीर्णम् ॥ (९।०)

anyairapi devaśreṣṭhairidaṃ vidhānamācīrṇam ||

10.0१०.०

कुतस्तर्हि युष्मदादिभिर् मनुष्यमात्रैः ॥ (१०।०)

kutastarhi yuṣmadādibhir manuṣyamātraiḥ ||

11.0११.०

तस्मात् संभाव्योऽयमर्थः ॥ (११।०)

tasmāt saṃbhāvyo'yamarthaḥ ||

12.0१२.०

आह कदा चीर्णमिति ॥ (१२।०)

āha kadā cīrṇamiti ||

13.0१३.०

उच्यते ऽग्रे ॥ (१३।०)

ucyate 'gre ||

14.0१४.०

अत्राग्र इति पूर्वकालमधिकुरुते ॥ (१४।०)

atrāgra iti pūrvakālamadhikurute ||

15.0१५.०

कुशिकेशानसम्बन्धात् प्राक् ॥ (१५।०)

kuśikeśānasambandhāt prāk ||

16.0१६.०

प्रथमम् अमरैश्चीर्णम् ॥ (१६।०)

prathamam amaraiścīrṇam ||

17.0१७.०

कृतत्रेताद्वापरादिषु युगेष्वित्यर्थः ॥ (१७।०)

kṛtatretādvāparādiṣu yugeṣvityarthaḥ ||

18.0१८.०

आह केष्वाचीर्णमिति ॥ (१८।०)

āha keṣvācīrṇamiti ||

19.0१९.०

उच्यते असुरेषु ॥ (१९।०)

ucyate asureṣu ||

20.0२०.०

अत्रासुरा नाम सुरेतराः स्तेययुक्ताः ॥ (२०।०)

atrāsurā nāma suretarāḥ steyayuktāḥ ||

21.0२१.०

प्राणापहरणाद् वा असुराः प्रजापतिपुत्रा विज्ञेयाः ॥ (२१।०)

prāṇāpaharaṇād vā asurāḥ prajāpatiputrā vijñeyāḥ ||

22.0२२.०

असुरेष्विति सामीपिकं संनिधानम् ॥ (२२।०)

asureṣviti sāmīpikaṃ saṃnidhānam ||

23.0२३.०

असुरसमीपे असुराभ्याशे असुराणामध्यक्ष इत्यर्थः ॥ (२३।०)

asurasamīpe asurābhyāśe asurāṇāmadhyakṣa ityarthaḥ ||

24.0२४.०

आह किं तदिति ॥ (२४।०)

āha kiṃ taditi ||

25.0२५.०

उच्यते पाशुपतम् ॥ (२५।०)

ucyate pāśupatam ||

26.0२६.०

अत्र पशुपतिनोक्तपरिग्रहाधिकारेषु वर्तत इति पाशुपतम् ॥ (२६।०)

atra paśupatinoktaparigrahādhikāreṣu vartata iti pāśupatam ||

27.0२७.०

पशुपतिर्वास्मिन् चिन्त्यत इति पाशुपतम् ॥ (२७।०)

paśupatirvāsmin cintyata iti pāśupatam ||

28.0२८.०

पशुपतिप्रापकत्वाद् वा पाशुपतम् ॥ (२८।०)

paśupatiprāpakatvād vā pāśupatam ||

29.0२९.०

पाशुपतमिति समस्तस्य सम्पूर्णस्य विधानस्यैतद् ग्रहणम् ॥ (२९।०)

pāśupatamiti samastasya sampūrṇasya vidhānasyaitad grahaṇam ||

30.0३०.०

कस्मात् ॥ (३०।०)

kasmāt ||

31.0३१.०

व्यक्तलिङ्गपूर्वकत्वाद् अव्यक्तादिक्रमस्य ॥ (३१।०)

vyaktaliṅgapūrvakatvād avyaktādikramasya ||

32.0३२.०

तस्मात् कृत्स्नमिदमेव विधानमाचीर्णमिन्द्रेण दुःखान्तार्थिना शुद्धिवृद्ध्यर्थम् ॥ (३२।०)

tasmāt kṛtsnamidameva vidhānamācīrṇamindreṇa duḥkhāntārthinā śuddhivṛddhyartham ||

33.0३३.०

धर्मबाहुल्यात् सुराणां भुव्याचीर्णम् ॥ (३३।०)

dharmabāhulyāt surāṇāṃ bhuvyācīrṇam ||

34.0३४.०

अचरद् इत्यतीतः कालः ॥ (३४।०)

acarad ityatītaḥ kālaḥ ||

35.0३५.०

अतीते काले चीर्णवान् इत्यर्थः ॥ (३५।०)

atīte kāle cīrṇavān ityarthaḥ ||

36.0३६.०

आह इन्द्रेणासुरेष्वाचरता किं फलं प्राप्तम् ॥ (३६।०)

āha indreṇāsureṣvācaratā kiṃ phalaṃ prāptam ||

37.0३७.०

तदुच्यते ॥ (३७।०)

taducyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 4, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit