पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 1, 3

4 of 168 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र भस्म तद् एव ॥ (१।०)

atra bhasma tad eva ||

2.0२.०

निरुक्तम् अस्य पूर्वोक्तम् ॥ (२।०)

niruktam asya pūrvoktam ||

3.0३.०

भस्मनि इत्य् औपश्लेषिकं संनिधानम् ॥ (३।०)

bhasmani ity aupaśleṣikaṃ saṃnidhānam ||

4.0४.०

शय इत्य् उपशमस्य विश्रामस्याख्या ॥ (४।०)

śaya ity upaśamasya viśrāmasyākhyā ||

5.0५.०

इत इत्य् एतद् आज्ञायां नियोगे च ॥ (५।०)

ita ity etad ājñāyāṃ niyoge ca ||

6.1६.१

भस्मन्य् एव रात्रौ स्वप्तव्यं नान्यत्रेत्य् अर्थः ॥ (६।१)

bhasmany eva rātrau svaptavyaṃ nānyatrety arthaḥ ||

7.1७.१

उक्तं हि । (७।१)

uktaṃ hi |

7.2७.२

यथा मृगा मृत्युभयस्य भीता उद्विग्नवासा न लभन्ति निद्राम् । (७।२)

yathā mṛgā mṛtyubhayasya bhītā udvignavāsā na labhanti nidrām |

7.3७.३

एवं यतिर् ध्यानपरो महात्मा संसारभीतो न लभेत निद्राम् ॥ (७।३)

evaṃ yatir dhyānaparo mahātmā saṃsārabhīto na labheta nidrām ||

8.0८.०

किं च विशेषार्थित्वात् ॥ (८।०)

kiṃ ca viśeṣārthitvāt ||

9.0९.०

विशेषार्थी चायं ब्राह्मणः ॥ (९।०)

viśeṣārthī cāyaṃ brāhmaṇaḥ ||

10.1१०.१

उक्तं हि । (१०।१)

uktaṃ hi |

10.2१०.२

न विशेषार्थिनां निद्रा चिरं नेत्रेषु तिष्ठति । (१०।२)

na viśeṣārthināṃ nidrā ciraṃ netreṣu tiṣṭhati |

10.3१०.३

हयानाम् इव जात्यानाम् अर्धरात्रार्धशायिनाम् ॥ (१०।३)

hayānām iva jātyānām ardharātrārdhaśāyinām ||

11.0११.०

तस्मात् परिवृष्टे भूप्रदेशे दिवा परिग्रहं कृत्वा भस्मास्तीर्याध्ययनाध्यापनध्यानाभिनिविष्टेन प्रवचनचिन्तनाभिनिवेशैश् च श्रान्तेन बाहूपधानेन सद्योजातादिसंस्कृते भस्मनि रात्रौ स्वप्तव्यम् इत्य् अर्थः ॥ (११।०)

tasmāt parivṛṣṭe bhūpradeśe divā parigrahaṃ kṛtvā bhasmāstīryādhyayanādhyāpanadhyānābhiniviṣṭena pravacanacintanābhiniveśaiś ca śrāntena bāhūpadhānena sadyojātādisaṃskṛte bhasmani rātrau svaptavyam ity arthaḥ ||

12.0१२.०

किमर्थम् इति चेत् ॥ (१२।०)

kimartham iti cet ||

13.0१३.०

उच्यते तपोऽर्थं भूप्रदेशे शौचार्थं विश्रामार्थं वा ॥ (१३।०)

ucyate tapo'rthaṃ bhūpradeśe śaucārthaṃ viśrāmārthaṃ vā ||

14.0१४.०

समविषमनिम्नोन्नतायां भूमौ यामं यामद्वयं वा स्वप्तव्यम् इत्य् अर्थः ॥ (१४।०)

samaviṣamanimnonnatāyāṃ bhūmau yāmaṃ yāmadvayaṃ vā svaptavyam ity arthaḥ ||

15.0१५.०

आह किं स्नानं शयनं च भस्मना प्रयोजनद्वयम् एवात्र कर्तव्यम् उतान्यद् अपि ॥ (१५।०)

āha kiṃ snānaṃ śayanaṃ ca bhasmanā prayojanadvayam evātra kartavyam utānyad api ||

16.0१६.०

सवनान्तस्थस्यास्याशौचकं प्राप्तस्य निर्घातकं किम् इति ॥ (१६।०)

savanāntasthasyāsyāśaucakaṃ prāptasya nirghātakaṃ kim iti ||

17.0१७.०

तद् उच्यते ॥ (१७।०)

tad ucyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 1, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit