पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 5, 17

139 of 168 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र आण् आपः आपः ॥ (१।०)

atra āṇ āpaḥ āpaḥ ||

2.0२.०

आङ् इति अत्र संवृतपरिपूतादिमर्यादाम् अधिकुरुते कृतान्नोत्सृष्टवद् अपदान्तरितत्वात् ॥ (२।०)

āṅ iti atra saṃvṛtaparipūtādimaryādām adhikurute kṛtānnotsṛṣṭavad apadāntaritatvāt ||

3.0३.०

द्वितीयास्थाने प्रथमा द्रष्टव्या ॥ (३।०)

dvitīyāsthāne prathamā draṣṭavyā ||

4.0४.०

आपोऽत्र लोकादिप्रसिद्धाः ॥ (४।०)

āpo'tra lokādiprasiddhāḥ ||

5.0५.०

तृणादिव्यावृत्तम् उदकमित्यर्थः ॥ (५।०)

tṛṇādivyāvṛttam udakamityarthaḥ ||

6.0६.०

वा विभागे ॥ (६।०)

vā vibhāge ||

7.0७.०

अन्यद् भैक्ष्यम् अन्या आप इति ॥ (७।०)

anyad bhaikṣyam anyā āpa iti ||

8.0८.०

अपिशब्दः सम्भावने ॥ (८।०)

apiśabdaḥ sambhāvane ||

9.0९.०

अप्य् अपः पीत्वा स्थेयं न तु शास्त्रव्यपेतेन क्रमेण वृत्त्यर्जनं कर्तव्यमित्यर्थः ॥ (९।०)

apy apaḥ pītvā stheyaṃ na tu śāstravyapetena krameṇa vṛttyarjanaṃ kartavyamityarthaḥ ||

10.0१०.०

यथा इतिशब्दः समानार्थे ॥ (१०।०)

yathā itiśabdaḥ samānārthe ||

11.0११.०

यथा भैक्ष्योपदेशं कृत्वा योगकर्मण्युद्यमः कर्तव्य इति व्याख्यातं तथा अपः पीत्वेति ॥ (११।०)

yathā bhaikṣyopadeśaṃ kṛtvā yogakarmaṇyudyamaḥ kartavya iti vyākhyātaṃ tathā apaḥ pītveti ||

12.0१२.०

कालोऽत्र द्विविधः अलाभकालः अपर्याप्तिकालश्च ॥ (१२।०)

kālo'tra dvividhaḥ alābhakālaḥ aparyāptikālaśca ||

13.0१३.०

तत्र यदा ग्रामं नगरं वा कृत्स्नमटित्वा न किंचिदासादयति सः अलाभकालः अपर्याप्तिकालो नाम यदा भिक्षां भिक्षाद्वयं वा आसादयति तदा अपः पीत्वापि स्थेयम् ॥ (१३।०)

tatra yadā grāmaṃ nagaraṃ vā kṛtsnamaṭitvā na kiṃcidāsādayati saḥ alābhakālaḥ aparyāptikālo nāma yadā bhikṣāṃ bhikṣādvayaṃ vā āsādayati tadā apaḥ pītvāpi stheyam ||

14.0१४.०

आह एवं स्थितेन किमनेन कर्तव्यम् ॥ (१४।०)

āha evaṃ sthitena kimanena kartavyam ||

15.0१५.०

तदुच्यते उपयोक्तव्यम् ॥ (१५।०)

taducyate upayoktavyam ||

16.0१६.०

यस्मादाह अश्नीयादनुपूर्वशः इति ॥ (१६।०)

yasmādāha aśnīyādanupūrvaśaḥ iti ||

17.0१७.०

अश्नीयादिति योगक्रियानुपरोधेनाहारलाघवमर्यादाम् अधिकुरुते ॥ (१७।०)

aśnīyāditi yogakriyānuparodhenāhāralāghavamaryādām adhikurute ||

18.0१८.०

अश भोजने ॥ (१८।०)

aśa bhojane ||

19.0१९.०

अश्नीयादनुपूर्वशः ॥ (१९।०)

aśnīyādanupūrvaśaḥ ||

20.0२०.०

अनु पृष्ठकर्मक्रियायाम् ॥ (२०।०)

anu pṛṣṭhakarmakriyāyām ||

21.0२१.०

अनुपूर्वश इति अतिक्रान्तापेक्षणे प्रकारवचने च ॥ (२१।०)

anupūrvaśa iti atikrāntāpekṣaṇe prakāravacane ca ||

22.0२२.०

यथापूर्वं ग्रामादि प्रविश्य भैक्ष्यार्जनं कृत्वालाभकाले अपर्याप्तिकाले वा तदनु पश्चाद् अपः पीत्वा स्थेयमिति कृत्वा भगवता एतदुक्तम् अश्नीयादनुपूर्वश इति ॥ (२२।०)

yathāpūrvaṃ grāmādi praviśya bhaikṣyārjanaṃ kṛtvālābhakāle aparyāptikāle vā tadanu paścād apaḥ pītvā stheyamiti kṛtvā bhagavatā etaduktam aśnīyādanupūrvaśa iti ||

23.0२३.०

अत्र श्लोको निर्वचनः ॥ (२३।०)

atra śloko nirvacanaḥ ||

24.0२४.०

आह शून्यागारगुहावस्थस्येन्द्रियजयेन वर्ततोऽस्य बलं किं चिन्त्यते किमकलुषत्वमेव ॥ (२४।०)

āha śūnyāgāraguhāvasthasyendriyajayena vartato'sya balaṃ kiṃ cintyate kimakaluṣatvameva ||

25.0२५.०

तदुच्यते न ॥ (२५।०)

taducyate na ||

26.0२६.०

यस्मादाह ॥ (२६।०)

yasmādāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 5, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit