पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 5, 25

147 of 168 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

तत्र हृदि इत्यात्मपर्यायः ॥ (१।०)

tatra hṛdi ityātmaparyāyaḥ ||

2.0२.०

कस्मात् ॥ (२।०)

kasmāt ||

3.0३.०

पूर्वोत्तरसामर्थ्यात् ॥ (३।०)

pūrvottarasāmarthyāt ||

4.0४.०

यो ऽर्थो यत्र मिलति स तत्र स्थापयितव्यः स एवार्थो धारयितव्यः ॥ (४।०)

yo 'rtho yatra milati sa tatra sthāpayitavyaḥ sa evārtho dhārayitavyaḥ ||

5.1५.१

किंच वेदप्रामाण्यादुक्तम् । (५।१)

kiṃca vedaprāmāṇyāduktam |

5.2५.२

अङ्गादङ्गात् सम्भवसि हृदयाद् अधिजायसे । (५।२)

aṅgādaṅgāt sambhavasi hṛdayād adhijāyase |

5.3५.३

आत्मा वै पुत्रनामासि स जीव शरदः शतम् ॥ (५।३)

ātmā vai putranāmāsi sa jīva śaradaḥ śatam ||

6.1६.१

अन्यत्रापि आत्मा विजायते पुत्र आत्मा वै आत्मनः पिता । (६।१)

anyatrāpi ātmā vijāyate putra ātmā vai ātmanaḥ pitā |

6.2६.२

आत्मप्रजो भविष्यामि परमं हृदयं हि सः ॥ (६।२)

ātmaprajo bhaviṣyāmi paramaṃ hṛdayaṃ hi saḥ ||

7.0७.०

अतो हृदयमात्मेत्युक्तम् ॥ (७।०)

ato hṛdayamātmetyuktam ||

8.0८.०

प्रकुरुते भावं बुद्धिरध्यवसायिताम् ॥ (८।०)

prakurute bhāvaṃ buddhiradhyavasāyitām ||

9.0९.०

हृदयं प्रियाप्रिये वेत्ति त्रिविधा करणस्थितिः ॥ (९।०)

hṛdayaṃ priyāpriye vetti trividhā karaṇasthitiḥ ||

10.0१०.०

तथा लोकेऽपि सन्ति वक्तारो हृदयं ते ज्ञास्यति ॥ (१०।०)

tathā loke'pi santi vaktāro hṛdayaṃ te jñāsyati ||

11.0११.०

किमुक्तं भवति ॥ (११।०)

kimuktaṃ bhavati ||

12.0१२.०

आत्मा ते ज्ञास्यतीति ॥ (१२।०)

ātmā te jñāsyatīti ||

13.0१३.०

अतोऽवगम्यते हृदीत्यात्मपर्यायः ॥ (१३।०)

ato'vagamyate hṛdītyātmaparyāyaḥ ||

14.0१४.०

हृदीति औपश्लेषिकं संनिधानम् ॥ (१४।०)

hṛdīti aupaśleṣikaṃ saṃnidhānam ||

15.0१५.०

अत्र तु ॐकारो धार्यो नात्मा किंतु य एवात्मन्यात्मभावः ॥ (१५।०)

atra tu oṃkāro dhāryo nātmā kiṃtu ya evātmanyātmabhāvaḥ ||

16.0१६.०

तस्य्ॐकारात् प्रच्युतस्य विषयेभ्यो वृत्तिविकारमात्रेण गतस्य प्रत्यानयनं प्रत्याहारः ॥ (१६।०)

tasyoṃkārāt pracyutasya viṣayebhyo vṛttivikāramātreṇa gatasya pratyānayanaṃ pratyāhāraḥ ||

17.0१७.०

प्रत्याहृत्य हृदि धारणा कर्तव्या ॥ (१७।०)

pratyāhṛtya hṛdi dhāraṇā kartavyā ||

18.0१८.०

धार्यं च्ॐकारानुचिन्तनम् ॥ (१८।०)

dhāryaṃ coṃkārānucintanam ||

19.0१९.०

तत्रैव सुदीर्घकालम् अवस्थानमध्ययनम् ॥ (१९।०)

tatraiva sudīrghakālam avasthānamadhyayanam ||

20.0२०.०

तद्धारणाहितं परं ध्यानम् ॥ (२०।०)

taddhāraṇāhitaṃ paraṃ dhyānam ||

21.0२१.०

निष्ठायोगस्तु स्थापयित्वेति वक्ष्यामः ॥ (२१।०)

niṣṭhāyogastu sthāpayitveti vakṣyāmaḥ ||

22.0२२.०

कुर्वीत इति ॥ (२२।०)

kurvīta iti ||

23.0२३.०

डुकृञ् करणे ॥ (२३।०)

ḍukṛñ karaṇe ||

24.0२४.०

तस्य सप्तम्यन्ते कुर्वीतेति भवति ॥ (२४।०)

tasya saptamyante kurvīteti bhavati ||

25.0२५.०

हृदि धारणा कर्तव्या ॥ (२५।०)

hṛdi dhāraṇā kartavyā ||

26.0२६.०

ईत इत्याज्ञायां नियोगे च ॥ (२६।०)

īta ityājñāyāṃ niyoge ca ||

27.0२७.०

पादजानुकटिनासिकादिस्थानेषु धारणाकर्तव्यताप्रतिषेधार्थो नियोगः ॥ (२७।०)

pādajānukaṭināsikādisthāneṣu dhāraṇākartavyatāpratiṣedhārtho niyogaḥ ||

28.0२८.०

हृदि धार्या नान्यत्रेत्यर्थः ॥ (२८।०)

hṛdi dhāryā nānyatretyarthaḥ ||

29.0२९.०

आह ॐकारः किं परप विष्णुरुमा कुमारश्च चतस्रो ऽर्धमात्रा वा ॥ (२९।०)

āha oṃkāraḥ kiṃ parapa viṣṇurumā kumāraśca catasro 'rdhamātrā vā ||

30.0३०.०

उत समानपुरुष इति ॥ (३०।०)

uta samānapuruṣa iti ||

31.0३१.०

उच्यते न ॥ (३१।०)

ucyate na ||

32.0३२.०

यस्मादाह ॥ (३२।०)

yasmādāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 5, 25

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit