अत्र शिव इत्येतदपि भगवतो नाम ॥ (१।०)

शिवः कस्मात् ॥ (२।०)

परिपूर्णपरितृप्तत्वाच्छिवः ॥ (३।०)

तस्मात् सदाशिवोपदेशान् नित्यो दुःखान्तः ॥ (४।०)

कारणाधिकारनिवृत्तिः ॥ (५।०)

तदर्थं नित्यो दुःखान्त इति सिद्धम् ॥ (६।०)

एवमेते पञ्च पदार्थाः कार्यकारणयोगविधिदुःखान्ताः समासविस्तरविभागविशेषोपसंहारनिगमनतश् च व्याख्याताः ॥ (७।०)

उक्तं हि ॥ (८।०)

आदौ यद् भवति समासोक्तं मध्ये तस्य विस्तरतश् च विभागतश् चोपनयनिगमनेन सतामप्येष निश्चयः ॥ (९।०)

इति ॥ (१०।०)

अत्र तावत् पतिरिति कारणपदार्थस्योपदेशः समासेन ॥ (११।०)

विस्तरस्तु वामो देवो ज्येष्ठो रुद्रः कामः शंकरः कालः कलविकरणो बलविकरणोऽघोरो घोरतरः सर्वः शर्व तत्पुरुषो महादेव ॐकार ऋषिर् विप्रो महानीश ईशान ईश्वरो ऽधिपतिर्ब्रह्मा शिव इत्येवमाद्यो विस्तरः ॥ (१२।०)

विभागोऽपि अन्यत् पतित्वम् अन्यद् अजातत्वम् अन्यद् भवोद्भवत्वमित्याद्यो विभागः ॥ (१३।०)

विशेषः अन्येषां प्रधानादीनि अस्माकं तद्व्यतिरिक्तो भगवानीश्वरः ॥ (१४।०)

कारणाधिकारे यस्मादाह ईश्वरः सर्वभूतानामिति ॥ (१५।०)

एष उपसंहारः सार्वकामिक इत्याचक्षते ॥ (१६।०)

निगमनम् ईश ईशान ईश्वरोऽधिपतिर्ब्रह्मा शिव इति ॥ (१७।०)

तथा पशुरिति कार्यपदार्थस्योद्देशः ॥ (१८।०)

तस्य विस्तरो विद्या कला पशवः ॥ (१९।०)

उत्पाद्या अनुग्राह्यास् तिरोभाव्यकाल्प्यविकार्यम् अस्पदस्य बोध्यधिष्ठेयत्वे चेत्येवम् आद्यः सूत्रविद्याधर्मार्थकामैर् भेदैर् दुःखान्तः विद्या ॥ (२०।०)

कला द्विविधाः ॥ (२१।०)

कार्याख्याः करणाख्याश् च ॥ (२२।०)

तत्र कार्याख्याः पृथिव्याद्याः ॥ (२३।०)

करणाख्या बुद्ध्याद्याः ॥ (२४।०)

पशवश् च त्रिविधाः ॥ (२५।०)

देवा मनुष्यास् तिर्यञ्चः ॥ (२६।०)

तत्र देवा अष्टविधा ब्रह्माद्याः ॥ (२७।०)

मानुष्यं चानेकविधं ब्राह्मणाद्यम् ॥ (२८।०)

तिर्यग्योनि च पञ्चविधं पशुमृगाद्यम् ॥ (२९।०)

पशवः साञ्जना निरञ्जनाश् च ॥ (३०।०)

एवमाद्यो विस्तरः ॥ (३१।०)

विभागोऽपि अन्या विद्या अन्याः कलाः अन्ये च पशव इत्येवमाद्यो विभागः ॥ (३२।०)

विशेषः अन्येषां प्रधानादीनि कारणानि तानीह शास्त्रे कार्यत्वेन व्याख्यातानि ॥ (३३।०)

तत्र प्रधानं कारणम् अन्येषां तदिह शास्त्रे पश्यनात् पाशकत्वात् कार्यत्वेन व्याख्यातम् ॥ (३४।०)

तथा पुरुषः कारणमन्यत्र इह शास्त्रे पशुत्वात् कार्यत्वेन व्याख्यातः ॥ (३५।१)

तथा कर्ममध्यत्वात् कालः स्वभावः उपसंहारवत् ॥ (३६।०)

भूतानि विकार्यत्वात् कार्यत्वेन व्याख्यातानि ॥ (३७।०)

इत्येष विशेषः ॥ (३८।०)

उपसंहारः सार्वकामिक इत्यर्थः ॥ (३९।०)

निगमनं विद्याकलाभूतानि ब्रह्मेति ॥ (४०।०)

तथा योगमिति योगपदार्थस्योद्देशः ॥ (४१।०)

तस्यैवं चरतः योगः प्रवर्तते उभयथा यष्टव्यः अत्यागतिं गमयते नान्यभक्तिस्तु शंकरे एवं देवनित्यतानित्ययुक्तता अध्ययनं ध्यानं स्मरणं नित्यसायुज्यमिति विस्तरः विभागः क्रियालक्षणं क्रियोपरमलक्षणं दूरदर्शनश्रवणमननविज्ञानानि गणपतिः भूयिष्ठं सम्प्रवर्तते सिद्धः गच्छेद् दुःखानामन्तम् इत्येवमाद्यो विभागः ॥ (४२।०)

ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिश्च ॥ (४३।०)

तत्र ज्ञानशक्तिः श्रवणाद्या ॥ (४४।०)

क्रियाशक्तिः मनोजवित्वाद्या ॥ (४५।०)

इत्येवमाद्यो विभागः ॥ (४६।०)

विशेषः अन्येषां कैवल्यम् इह तु विशेषो विकरणमिति ॥ (४७।०)

प्रतिकरण इति कैवल्यधर्मातिशक्तिर् निष्कलम् ऐश्वर्यमित्येष विशेषः ॥ (४८।०)

उपसंहारः इत्य् एभिर् गुणैर्युक्त इति ॥ (४९।०)

अतो यावन्ति वाक्यविशेषाणि संनिकृष्टविप्रकृष्टानि निर्वचनानि तानि च सर्वनिर्वचनानीति कृत्वा युक्तमुक्तम् ॥ (५०।०)

एवमत्र श्रीभगवत्कौण्डिन्यविरचिते श्रीमद्योगपाशुपतशास्त्रसूत्रव्याख्याने पञ्चार्थभाष्ये पञ्चमोऽध्यायः सह ब्रह्मणा ग्रन्थतो ऽर्थतश्च परिसमाप्त इति ॥ (५१।०)

शुभम् ॥ (५२।०)