पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 1, 2

3 of 168 · 29 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र भस्म वामद्रव्यं यद् अग्नीन्धनसंयोगान् निष्पन्नम् ॥ (१।०)

atra bhasma vāmadravyaṃ yad agnīndhanasaṃyogān niṣpannam ||

2.0२.०

तत् परकृतं पार्थिवं भुक्तं दीप्तिमत् ॥ (२।०)

tat parakṛtaṃ pārthivaṃ bhuktaṃ dīptimat ||

3.0३.०

ग्रामादिभ्यो भैक्ष्यवद् भस्मार्जनं कर्तव्यम् ॥ (३।०)

grāmādibhyo bhaikṣyavad bhasmārjanaṃ kartavyam ||

4.0४.०

स्नानशयनानुस्नानकृत्यबन्धुत्वान् निष्परिग्रहत्वाद् अहिंसकत्वाद् उत्कृष्टम् एव शुचि प्रभूतं ग्राह्यं साधनत्वात् ॥ (४।०)

snānaśayanānusnānakṛtyabandhutvān niṣparigrahatvād ahiṃsakatvād utkṛṣṭam eva śuci prabhūtaṃ grāhyaṃ sādhanatvāt ||

5.0५.०

अलाभे स्वल्पम् अपि ग्राह्यम् ॥ (५।०)

alābhe svalpam api grāhyam ||

6.0६.०

आधारो ऽप्य् अलाबुचर्मवस्त्रादिर् अत्र प्रसिद्धः ॥ (६।०)

ādhāro 'py alābucarmavastrādir atra prasiddhaḥ ||

7.0७.०

आह किं तेन भस्मना कर्तव्यम् ॥ (७।०)

āha kiṃ tena bhasmanā kartavyam ||

8.0८.०

तद् उच्यते भस्मनेति तृतीया करणार्थे कर्तुः क्रियाम् आदिशति यथा वाश्या तक्षणं बुद्ध्या पिधानम् ॥ (८।०)

tad ucyate bhasmaneti tṛtīyā karaṇārthe kartuḥ kriyām ādiśati yathā vāśyā takṣaṇaṃ buddhyā pidhānam ||

9.0९.०

आह अथ कस्मिन् काले सा क्रिया कर्तव्येति ॥ (९।०)

āha atha kasmin kāle sā kriyā kartavyeti ||

10.0१०.०

त्रिषवणम् इति ॥ (१०।०)

triṣavaṇam iti ||

11.0११.०

द्विगुः समासः ॥ (११।०)

dviguḥ samāsaḥ ||

12.0१२.०

त्रीणीति संख्या ॥ (१२।०)

trīṇīti saṃkhyā ||

13.0१३.०

सवनम् इति कालनिर्देशः ॥ (१३।०)

savanam iti kālanirdeśaḥ ||

14.0१४.०

पूर्वसंध्या मध्याह्नसंध्या अपरसंध्येति संध्यात्रयम् ॥ (१४।०)

pūrvasaṃdhyā madhyāhnasaṃdhyā aparasaṃdhyeti saṃdhyātrayam ||

15.0१५.०

त्रिषवणं त्रिसंध्यं त्रिकालम् इत्य् अर्थः ॥ (१५।०)

triṣavaṇaṃ trisaṃdhyaṃ trikālam ity arthaḥ ||

16.0१६.०

आह त्रिषवणं किम् अनेन कर्तव्यम् ॥ (१६।०)

āha triṣavaṇaṃ kim anena kartavyam ||

17.0१७.०

तद् उच्यते स्नायीत ॥ (१७।०)

tad ucyate snāyīta ||

18.0१८.०

अत्र स्नानं शौचकार्येण शरीरेष्व् आगन्तुकानां स्नेहत्वग्लेपमलगन्धादीनां भस्मनापकर्षणं कर्तव्यम् ॥ (१८।०)

atra snānaṃ śaucakāryeṇa śarīreṣv āgantukānāṃ snehatvaglepamalagandhādīnāṃ bhasmanāpakarṣaṇaṃ kartavyam ||

19.0१९.०

स्नानं तु भस्मद्रव्यगात्रसंयोजनम् ॥ (१९।०)

snānaṃ tu bhasmadravyagātrasaṃyojanam ||

20.0२०.०

परमार्थतस् तु स्नानादि पुण्यफलसंयोगधर्मात्मवचनाद् आत्मशौचम् एवैतत् ॥ (२०।०)

paramārthatas tu snānādi puṇyaphalasaṃyogadharmātmavacanād ātmaśaucam evaitat ||

21.0२१.०

केवलं स्नानाद्यकलुषापहतपाप्मादिवचनात् कार्यकरणव्यपदेशेनात्मशौचं व्याख्यायते ॥ (२१।०)

kevalaṃ snānādyakaluṣāpahatapāpmādivacanāt kāryakaraṇavyapadeśenātmaśaucaṃ vyākhyāyate ||

22.0२२.०

इत इत्य् एतद् आज्ञायां नियोगे च ॥ (२२।०)

ita ity etad ājñāyāṃ niyoge ca ||

23.0२३.०

नियोगत्वान् निगतं नियतत्वान् निगम इत्य् अर्थः ॥ (२३।०)

niyogatvān nigataṃ niyatatvān nigama ity arthaḥ ||

24.0२४.०

कस्मात् ॥ (२४।०)

kasmāt ||

25.0२५.०

प्रतितन्त्रसिद्धत्वाद् अहिंसकत्वान् निःश्रेयसहेतुत्वाच् च ॥ (२५।०)

pratitantrasiddhatvād ahiṃsakatvān niḥśreyasahetutvāc ca ||

26.0२६.०

भस्मना स्नेयं न चाद्भिर् विपरीतत्वाद् इत्य् अर्थः ॥ (२६।०)

bhasmanā sneyaṃ na cādbhir viparītatvād ity arthaḥ ||

27.0२७.०

किं स्नानम् एवैवं भस्मना कर्तव्यम् ॥ (२७।०)

kiṃ snānam evaivaṃ bhasmanā kartavyam ||

28.0२८.०

उच्यते ॥ (२८।०)

ucyate ||

29.0२९.०

यस्माद् आह ॥ (२९।०)

yasmād āha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 1, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit