Sign in

पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 1, 20

21 of 168 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

अत्र ततः इति चर्यापदेशे ॥ (१।०)

atra tataḥ iti caryāpadeśe ||

ततः चर्याभिनिवेशाद् अनन्तरं तज्जन्यधर्माद् इत्य् अर्थः ॥ (२।०)

tataḥ caryābhiniveśād anantaraṃ tajjanyadharmād ity arthaḥ ||

अस्य इति साधकापदेशे ॥ (३।०)

asya iti sādhakāpadeśe ||

यो ऽयम् अकलुषमतिश् चरति तस्येत्य् अर्थः ॥ (४।०)

yo 'yam akaluṣamatiś carati tasyety arthaḥ ||

आह किं भवतीति ॥ (५।०)

āha kiṃ bhavatīti ||

तद् उच्यते योगः प्रवर्तते ॥ (६।०)

tad ucyate yogaḥ pravartate ||

अध्ययनध्यानादिलक्षणः क्रियायोगश् चरतः प्रवर्तत इत्य् अर्थः ॥ (७।०)

adhyayanadhyānādilakṣaṇaḥ kriyāyogaś carataḥ pravartata ity arthaḥ ||

अत्रात्मेश्वरसंयोगो योगः प्रत्येतव्यः ॥ (८।०)

atrātmeśvarasaṃyogo yogaḥ pratyetavyaḥ ||

प्र इति आदिकर्मणि आरम्भे भवति ॥ (९।०)

pra iti ādikarmaṇi ārambhe bhavati ||

यदा अकलुषमतिश् चरति तदा प्रवर्तत इत्य् अर्थात् ॥ (१०।०)

yadā akaluṣamatiś carati tadā pravartata ity arthāt ||

तत्र यतः प्रवर्तते ॥ (११।०)

tatra yataḥ pravartate ||

विषयेभ्यः ॥ (१२।०)

viṣayebhyaḥ ||

प्रत्याहृतचित्तस्य यत् प्रवर्तते तद्योगः ॥ (१३।०)

pratyāhṛtacittasya yat pravartate tadyogaḥ ||

यथा प्रवर्तते ॥ (१४।०)

yathā pravartate ||

क्रमशः ॥ (१५।०)

kramaśaḥ ||

येन प्रवर्तते ॥ (१६।०)

yena pravartate ||

तपसा प्रवर्तते ॥ (१७।०)

tapasā pravartate ||

यस्य प्रवर्तते ॥ (१८।०)

yasya pravartate ||

आत्मनः साधकस्य ॥ (१९।०)

ātmanaḥ sādhakasya ||

यस्मिन् प्रवर्तते ॥ (२०।०)

yasmin pravartate ||

यो ऽयम् आत्मन्य् आत्मभावः स महेश्वरे प्रवर्तत इत्य् अर्थः ॥ (२१।०)

yo 'yam ātmany ātmabhāvaḥ sa maheśvare pravartata ity arthaḥ ||

एवं यस्माद् द्रव्यावस्थानकालदेशक्रियाप्रयोगोच्चावचप्रयोजनयमनियमवृत्तिवसत्यर्थप्राणायामप्रत्याहारनिमित्तप्रतिषेधसंशयनिर्घातनशौचनियोगफलोपायाश् च व्याख्याताः अतो ऽत्रायतनप्रकरणं समाप्तम् ॥ (२२।०)

evaṃ yasmād dravyāvasthānakāladeśakriyāprayogoccāvacaprayojanayamaniyamavṛttivasatyarthaprāṇāyāmapratyāhāranimittapratiṣedhasaṃśayanirghātanaśaucaniyogaphalopāyāś ca vyākhyātāḥ ato 'trāyatanaprakaraṇaṃ samāptam ||

अत्राह किं प्रयोजननिष्ठं तन्त्रम् ॥ (२३।०)

atrāha kiṃ prayojananiṣṭhaṃ tantram ||

उच्यते न ॥ (२४।०)

ucyate na ||

योगनिष्ठम् ॥ (२५।०)

yoganiṣṭham ||

यस्माद् आह युक्तोत्तरे सत्य् अपि पदार्थवैलक्षण्ये रङ्गपताकादिवच्छिष्यप्रलोभनार्थम् इदम् आरभ्यते ॥ (२६।०)

yasmād āha yuktottare saty api padārthavailakṣaṇye raṅgapatākādivacchiṣyapralobhanārtham idam ārabhyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit