PABh zu PāśupSūtra, 3, 12
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्र यदा प्राप्तज्ञानः क्षीणकलुषश्च कृताभ्यनुज्ञः तदा आचार्यसकाशान् निष्क्रम्यागत्य प्रत्यगारं नगरं वा प्रविश्य यत्र लौकिकानां समूहस्तत्र तेषां नातिदूरे नातिसंनिकर्षे यत्र च तेषां नोपरोधो दृष्टिनिपातश्च भवति तत्र हस्त्यश्वरथपदातीनां पन्थानं वर्जयित्वोपविश्य निद्रालिङ्गशिरश्चलितजृम्भिकादीनि प्रयोक्तव्यानि ॥ (१।०)
atra yadā prāptajñānaḥ kṣīṇakaluṣaśca kṛtābhyanujñaḥ tadā ācāryasakāśān niṣkramyāgatya pratyagāraṃ nagaraṃ vā praviśya yatra laukikānāṃ samūhastatra teṣāṃ nātidūre nātisaṃnikarṣe yatra ca teṣāṃ noparodho dṛṣṭinipātaśca bhavati tatra hastyaśvarathapadātīnāṃ panthānaṃ varjayitvopaviśya nidrāliṅgaśiraścalitajṛmbhikādīni prayoktavyāni ||
ततः प्राणरेचनस्य वायोः कण्ठदेशे पुरुपुरुशब्दः कर्तव्यः ॥ (३।०)
tataḥ prāṇarecanasya vāyoḥ kaṇṭhadeśe purupuruśabdaḥ kartavyaḥ ||
ततस्ते मनसा वा वाचा वा निद्राविष्टोऽयमिति लौकिकाः प्रपद्यन्ते परिभवन्ति च ॥ (४।१)
tataste manasā vā vācā vā nidrāviṣṭo'yamiti laukikāḥ prapadyante paribhavanti ca ||
अनेनानृताभियोगेनास्य यत् तेषां सुकृतं तदागच्छति ॥ (५।०)
anenānṛtābhiyogenāsya yat teṣāṃ sukṛtaṃ tadāgacchati ||
वाशब्दः क्राथनस्पन्दनादिविभागे द्रष्टव्यः ॥ (९।०)
vāśabdaḥ krāthanaspandanādivibhāge draṣṭavyaḥ ||
आह अविभक्ताभिधानादेव क्राथनस्पन्दनादीनां विभागसिद्धिः हसितादिवत् ॥ (१०।०)
āha avibhaktābhidhānādeva krāthanaspandanādīnāṃ vibhāgasiddhiḥ hasitādivat ||
उच्यते पृथगभिधाने सत्यपि हसितगीतनृत्यवत् संदेहः ॥ (१२।०)
ucyate pṛthagabhidhāne satyapi hasitagītanṛtyavat saṃdehaḥ ||
पृथगभिधाने सत्यपि हसितगीतयोः पृथक् पृथक् प्रयोगः ॥ (१३।०)
pṛthagabhidhāne satyapi hasitagītayoḥ pṛthak pṛthak prayogaḥ ||
तस्मात् पृथगभिधानमनुरतो वा विभागे भवतान्यदोषः ॥ (१६।०)
tasmāt pṛthagabhidhānamanurato vā vibhāge bhavatānyadoṣaḥ ||
ततः क्राथनक्रिययावमानादिषु निष्पन्नेषु क्राथनादि संसृष्टं समुत्सृज्य शीघ्रमुत्थातव्यम् ॥ (१७।०)
tataḥ krāthanakriyayāvamānādiṣu niṣpanneṣu krāthanādi saṃsṛṣṭaṃ samutsṛjya śīghramutthātavyam ||
यथा लौकिकानां सम्प्रत्ययो भवति किमप्यनेन स्वप्नान्तरे भयं दृष्टमिति ॥ (१८।०)
yathā laukikānāṃ sampratyayo bhavati kimapyanena svapnāntare bhayaṃ dṛṣṭamiti ||
अत उत्थाय शिरःपाण्यादीनामन्यतमं स्पन्दितव्यम् ॥ (१९।०)
ata utthāya śiraḥpāṇyādīnāmanyatamaṃ spanditavyam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.