PABh zu PāśupSūtra, 4, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
विद्या पूर्वोक्ता स्वपरान्यप्रकाशिका प्रदीपवत् ॥ (४।०)
vidyā pūrvoktā svaparānyaprakāśikā pradīpavat ||
तदुच्यते तपआनन्त्याय प्रकाशते इत्येष पाठः ॥ (७।०)
taducyate tapaānantyāya prakāśate ityeṣa pāṭhaḥ ||
अथवा कुरवोन्महितवत् तपोऽनन्त्याय प्रकाशत इत्येष वा पाठः ॥ (८।०)
athavā kuravonmahitavat tapo'nantyāya prakāśata ityeṣa vā pāṭhaḥ ||
आह किं परिमितेष्वर्थेष्वानन्त्यशब्दः उतापरिमितेषु किं वा परिमितापरिमितेष्विति ॥ (१३।०)
āha kiṃ parimiteṣvartheṣvānantyaśabdaḥ utāparimiteṣu kiṃ vā parimitāparimiteṣviti ||
उच्यते परिमितापरिमितेष्वर्थेषु आनन्त्यशब्दः ॥ (१४।०)
ucyate parimitāparimiteṣvartheṣu ānantyaśabdaḥ ||
तत्र तावद् ईश्वरस्यैकैकशः परिमितेषु तेष्वेव विभुत्वाद् अपरिमितेषु तथा परिमितापरिमितेष्वर्थेषु अभिव्यक्तास्य शक्तिः ॥ (१५।०)
tatra tāvad īśvarasyaikaikaśaḥ parimiteṣu teṣveva vibhutvād aparimiteṣu tathā parimitāparimiteṣvartheṣu abhivyaktāsya śaktiḥ ||
तस्य कुशलाकुशलेषु भावेष्व् आनन्त्यशब्दः ॥ (१६।०)
tasya kuśalākuśaleṣu bhāveṣv ānantyaśabdaḥ ||
यस्मादुक्तं न चैतास्तनवः केवलं मम इति ॥ (१७।०)
yasmāduktaṃ na caitāstanavaḥ kevalaṃ mama iti ||
तथा रुद्रः समुद्रो हि अनन्तो भास्करो नभः । (१८।१)
tathā rudraḥ samudro hi ananto bhāskaro nabhaḥ |
आत्मा ब्रह्म च वाक् चैव न शक्यं भेददर्शनम् ॥ (१८।२)
ātmā brahma ca vāk caiva na śakyaṃ bhedadarśanam ||
अनात्मविद्भिरध्यस्तां पङ्क्तिं योजनमायताम् । (१९।१)
anātmavidbhiradhyastāṃ paṅktiṃ yojanamāyatām |
वेदवित् पुनते पार्थ नियुक्तः पङ्क्तिमूर्धनि ॥ (१९।२)
vedavit punate pārtha niyuktaḥ paṅktimūrdhani ||
तथा च वेदवित् पङ्क्तिमात्मवित् पुनते द्विजः । (२०।१)
tathā ca vedavit paṅktimātmavit punate dvijaḥ |
आनन्त्यं पुनते विद्वान् नाभात्वं यो न पश्यति ॥ (२०।२)
ānantyaṃ punate vidvān nābhātvaṃ yo na paśyati ||
आनन्त्याय इति चतुर्थी तस्मात् तप एतत् न तु विद्या कार्या ॥ (२१।०)
ānantyāya iti caturthī tasmāt tapa etat na tu vidyā kāryā ||
प्रकाशो नाम भावप्रकाश्यम् न तु प्रदीपवत् ॥ (२२।०)
prakāśo nāma bhāvaprakāśyam na tu pradīpavat ||
योगाधिकृतस्य प्रदीपस्थानीतयमानैजस्थानीयम् आवारकम् अभिभूय प्रकाशते ॥ (२४।०)
yogādhikṛtasya pradīpasthānītayamānaijasthānīyam āvārakam abhibhūya prakāśate ||
चक्षुःस्थानीयया विद्यया कुशलविवेकादिकार्यं माहात्म्यातिगतिप्रकाशप्रवृत्तिस्मृतिसायुज्यस्थित्यादिप्रकाशनं तपःकार्यमित्यर्थः एवं च गुप्ते ब्राह्मणे तप आनन्त्याय प्रकाशत इत्यर्थः ॥ (२५।०)
cakṣuḥsthānīyayā vidyayā kuśalavivekādikāryaṃ māhātmyātigatiprakāśapravṛttismṛtisāyujyasthityādiprakāśanaṃ tapaḥkāryamityarthaḥ evaṃ ca gupte brāhmaṇe tapa ānantyāya prakāśata ityarthaḥ ||
आह स्वभावगुप्तत्वाद् अतीन्द्रियात्मगती विद्या गोप्येति ॥ (२६।०)
āha svabhāvaguptatvād atīndriyātmagatī vidyā gopyeti ||
तदुच्यते अव्यक्तप्रेताद्यवस्थानैर् लिङ्गैर्गोप्या इत्यर्थः ॥ (२७।०)
taducyate avyaktapretādyavasthānair liṅgairgopyā ityarthaḥ ||
आह कानि पुनस्तानि विद्यालिङ्गानि यैर् गुप्तैर् विद्या गुप्ता भवति ॥ (२८।०)
āha kāni punastāni vidyāliṅgāni yair guptair vidyā guptā bhavati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.