पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 4, 7.1

105 of 168 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र कृतग्रहणादकृतानां बीजकाण्डफलादीनां प्रतिषेधः ॥ (१।०)

atra kṛtagrahaṇādakṛtānāṃ bījakāṇḍaphalādīnāṃ pratiṣedhaḥ ||

2.0२.०

कृतं भिन्नोद्भिन्नाद्यं तद् भैक्षम् उत्सृष्टं यथालब्धं विधिना प्राप्तमुपयोज्यम् ॥ (२।०)

kṛtaṃ bhinnodbhinnādyaṃ tad bhaikṣam utsṛṣṭaṃ yathālabdhaṃ vidhinā prāptamupayojyam ||

3.0३.०

अत्र कृतग्रहणादकृतप्रतिषेधः अकृतप्रतिषेधाच् च कृत्स्ना हिंसा तन्त्रे प्रतिषिद्धा द्रष्टव्या ॥ (३।०)

atra kṛtagrahaṇādakṛtapratiṣedhaḥ akṛtapratiṣedhāc ca kṛtsnā hiṃsā tantre pratiṣiddhā draṣṭavyā ||

4.0४.०

आह किं तत् कृतं नाम बुद्धिघटाद्यम् ॥ (४।०)

āha kiṃ tat kṛtaṃ nāma buddhighaṭādyam ||

5.0५.०

तदुच्यते न ॥ (५।०)

taducyate na ||

6.0६.०

यस्मादाह अन्नम् ॥ (६।०)

yasmādāha annam ||

7.0७.०

तत्रान्नवचनाद् अनन्नप्रतिषेधः ॥ (७।०)

tatrānnavacanād anannapratiṣedhaḥ ||

8.0८.०

तच् च द्वियोनि इन्द्राभिषिक्तम् इन्द्रियाभिषिक्तं च तत्रेन्द्राभिषिक्तं व्रीहियवाद्यम् ॥ (८।०)

tac ca dviyoni indrābhiṣiktam indriyābhiṣiktaṃ ca tatrendrābhiṣiktaṃ vrīhiyavādyam ||

9.1९.१

इन्द्रियाभिषिक्तं तु मांसम् ॥ (९।१)

indriyābhiṣiktaṃ tu māṃsam ||

10.0१०.०

तत् पञ्चविधम् भक्ष्यं भोज्यं लेह्यं पेयं चोष्यमिति ॥ (१०।०)

tat pañcavidham bhakṣyaṃ bhojyaṃ lehyaṃ peyaṃ coṣyamiti ||

11.0११.०

तथा षड्रसं मधुराम्ललवणतिक्तकटुकषायम् इति ॥ (११।०)

tathā ṣaḍrasaṃ madhurāmlalavaṇatiktakaṭukaṣāyam iti ||

12.0१२.०

आह तस्य कृतान्नस्यार्जनं कुतः कर्तव्यम् ॥ (१२।०)

āha tasya kṛtānnasyārjanaṃ kutaḥ kartavyam ||

13.0१३.०

तदुच्यते उत्सृष्टम् ॥ (१३।०)

taducyate utsṛṣṭam ||

14.0१४.०

अत्रोत्सृष्टग्रहणाद् भैक्षयथालब्धप्रतिषेधः ॥ (१४।०)

atrotsṛṣṭagrahaṇād bhaikṣayathālabdhapratiṣedhaḥ ||

15.0१५.०

किं कारणम् ॥ (१५।०)

kiṃ kāraṇam ||

16.0१६.०

सूनादिदोषपरिहारार्थत्वान्नस्तेयप्रतिग्रहादिदोषात् ॥ (१६।०)

sūnādidoṣaparihārārthatvānnasteyapratigrahādidoṣāt ||

17.0१७.०

तच् च त्रिविधमुत्सृष्टम् ॥ (१७।०)

tac ca trividhamutsṛṣṭam ||

18.0१८.०

तद् यथा निसृष्टं विसृष्टम् अतिसृष्टमिति ॥ (१८।०)

tad yathā nisṛṣṭaṃ visṛṣṭam atisṛṣṭamiti ||

19.0१९.०

तत्र सनिमित्तं परित्यक्तमन्नं पानं वा तन् निसृष्टम् ॥ (१९।०)

tatra sanimittaṃ parityaktamannaṃ pānaṃ vā tan nisṛṣṭam ||

20.0२०.०

गोब्राह्मणादिनिमित्तं त्यक्तं विसृष्टम् ॥ (२०।०)

gobrāhmaṇādinimittaṃ tyaktaṃ visṛṣṭam ||

21.0२१.०

अतिसृष्टम् अन्यतः परित्यक्तम् ॥ (२१।०)

atisṛṣṭam anyataḥ parityaktam ||

22.0२२.०

दयार्थम् आनृशंसार्थं वा यदि कश्चिद् दद्यात् तदपि ग्राह्यमेव ॥ (२२।०)

dayārtham ānṛśaṃsārthaṃ vā yadi kaścid dadyāt tadapi grāhyameva ||

23.0२३.०

आह अनेन साधकेन किं कर्तव्यमिति ॥ (२३।०)

āha anena sādhakena kiṃ kartavyamiti ||

24.0२४.०

उच्यते उपयोक्तव्यम् ॥ (२४।०)

ucyate upayoktavyam ||

25.0२५.०

यस्मादाह उपाददीत अत्रोपेत्य् अभ्युपगमे ॥ (२५।०)

yasmādāha upādadīta atropety abhyupagame ||

26.0२६.०

अत्यन्तासन्मानसयन्त्रस्थेनेत्यर्थः ॥ (२६।०)

atyantāsanmānasayantrasthenetyarthaḥ ||

27.0२७.०

आददीत इत्युपयोगे ग्रहणे च विवक्षितसूत्रग्रहणे त्वावद् भवति ॥ (२७।०)

ādadīta ityupayoge grahaṇe ca vivakṣitasūtragrahaṇe tvāvad bhavati ||

28.1२८.१

तदुक्तम् । (२८।१)

taduktam |

28.2२८.२

संचित्वा नरमेवैनं कामानामवितृप्तिकम् । (२८।२)

saṃcitvā naramevainaṃ kāmānāmavitṛptikam |

28.3२८.३

व्याघ्रः पशुमिवादाय मृत्युरादाय गच्छति ॥ (२८।३)

vyāghraḥ paśumivādāya mṛtyurādāya gacchati ||

29.0२९.०

इति ॥ (२९।०)

iti ||

30.0३०.०

उपयोगेऽपि नाथकणादवत्सम् ॥ (३०।०)

upayoge'pi nāthakaṇādavatsam ||

31.0३१.०

तस्मादुपयोक्तव्यमिति ॥ (३१।०)

tasmādupayoktavyamiti ||

32.0३२.०

ईत इत्याज्ञायां नियोगे च ॥ (३२।०)

īta ityājñāyāṃ niyoge ca ||

33.0३३.०

तदुत्सृष्टं विधिप्राप्तमुपयोक्तव्यम् ॥ (३३।०)

tadutsṛṣṭaṃ vidhiprāptamupayoktavyam ||

34.0३४.०

अन्यथा हि विधिव्यपेतेन क्रमेण वृत्त्यर्जनं न कर्तव्यमित्यर्थः ॥ (३४।०)

anyathā hi vidhivyapetena krameṇa vṛttyarjanaṃ na kartavyamityarthaḥ ||

35.0३५.०

आह व्रतादीनि गोपयित्वा सम्यक्साधनप्रयोगे उत्सृष्टोपयोगे च वर्ततः के वार्था निष्पद्यन्ते ॥ (३५।०)

āha vratādīni gopayitvā samyaksādhanaprayoge utsṛṣṭopayoge ca vartataḥ ke vārthā niṣpadyante ||

36.0३६.०

असन्मानप्रकरणस्य वा परिसमाप्तिः किमस्ति नेति ॥ (३६।०)

asanmānaprakaraṇasya vā parisamāptiḥ kimasti neti ||

37.0३७.०

उच्यते अस्ति ॥ (३७।०)

ucyate asti ||

38.0३८.०

यस्मादाह ॥ (३८।०)

yasmādāha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 4, 7.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit