अत्र काल इत्येष महेश्वरपर्यायः कस्मात् पूर्वोत्तरसूत्रसामर्थ्यात् ॥ (१।०)

कालयते यस्मात् क्षेत्रसाधिनिष्ठानि स्थानानि कलादिशरीरेन्द्रियविषयादिभ्यो वियोगेनेति ततः कालः ॥ (२।०)

उक्तं हि ॥ (३।०)

ब्रह्मादिभूर्जपर्यन्तं जगद् एतच् चराचरम् । (४।१)

यतः कलयते रुद्रः कालरूपी ततः स्मृतः ॥ (४।२)

काल्यान् कलयते यस्मात् कलाभ्यः कालपर्ययात् । (५।१)

कलनात् कालनाच् चापि काल इत्यभिधीयते ॥ (५।२)

एवं कालो हि भगवान् ॥ (६।०)

काल्याः क्षेत्रज्ञाः ॥ (७।०)

स्थानानि तु ब्रह्मेन्द्रदेवपित्रादिवचनाद् ब्राह्मं प्राजापत्यं सौम्यम् ऐन्द्रं गान्धर्वं याक्षं राक्षसं पैशाचमिति ॥ (८।०)

तथा ब्राह्मणशूद्रगोमृगसर्वभूतकृतान्नादिवचनात् तथा मानुषपशुमृगपक्षिसरीसृपस्थावरादीनां ग्रहणम् ॥ (९।०)

तथा योगेश्वरा देवेष्वन्तर्भूताः ॥ (१०।०)

कस्मात् ॥ (११।०)

धर्मबाहुल्यात् ॥ (१२।०)

तथा नारकास् तिर्यक्ष्व् अन्तर्भूताः ॥ (१३।०)

कस्मात् ॥ (१४।०)

अधर्मबाहुल्यात् ॥ (१५।०)

एवं स्थानतश्चतुर्दशकः संसार इत्युपचर्यते ॥ (१६।०)

एतेषु कलादिवचनान् महेश्वरो निमित्तम् ॥ (१७।०)

कस्मात् ॥ (१८।०)

पूर्वोत्तरशरीरेषु भोगलोपाभिव्यक्तिमात्रत्वात् ॥ (१९।०)

आदिमान् संसारो द्रष्टव्यः ॥ (२०।०)

तत्फलभोक्तृत्वात् कार्यकरणयोर् अनादित्वाद् अनादिर् अकृताभ्यागमाद् इत्येतद् भगवत्यभ्यधिकत्वं शेषेषु च पुरुषेषु न्यूनत्वं ज्ञात्वा युक्तं वक्तुं कालाय नमः ॥ (२१।०)

अत्रापि कालाय इति चतुर्थी ॥ (२२।०)

नम इत्यात्मप्रदाने पूजायां च ॥ (२३।०)

सम्भावनान्यत्वाच् चापुनरुक्तोऽयं नमस्कारो द्रष्टव्यः ॥ (२४।०)

आह अथ स्थानशरीरेन्द्रियविषयादीनां किमेष भगवान् प्रभुः कर्ता भवति नेति ॥ (२५।०)

उच्यते प्रभुः कर्तैव ॥ (२६।०)

यस्मादाह ॥ (२७।०)