पञ्चार्थभाष्यPañcārthabhāṣya

PABh zu PāśupSūtra, 4, 8

106 of 168 · 19 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

अत्र उन्मत्तः स एव ॥ (१।०)

atra unmattaḥ sa eva ||

2.0२.०

निरुक्तमस्य पूर्वोक्तम् मूढ इति ॥ (२।०)

niruktamasya pūrvoktam mūḍha iti ||

3.0३.०

मुहु अपरिज्ञाने ॥ (३।०)

muhu aparijñāne ||

4.0४.०

अव्यक्तोऽयं प्रेतोऽयम् उन्मत्तोऽयं मूढोऽयं मूर्खोऽयमिति वक्तारो वदन्तीत्यर्थः ॥ (४।०)

avyakto'yaṃ preto'yam unmatto'yaṃ mūḍho'yaṃ mūrkho'yamiti vaktāro vadantītyarthaḥ ||

5.0५.०

इतिशब्दोऽर्थानां निर्वचनत्वात् प्रकरणपरिसमाप्त्यर्थः ॥ (५।०)

itiśabdo'rthānāṃ nirvacanatvāt prakaraṇaparisamāptyarthaḥ ||

6.0६.०

एवं यस्माद् अवस्थानकालदेशक्रियाप्रयोगप्रयोजनगोपनवसत्यर्थकृत्स्नतपांसि च व्याख्यातानि ॥ (६।०)

evaṃ yasmād avasthānakāladeśakriyāprayogaprayojanagopanavasatyarthakṛtsnatapāṃsi ca vyākhyātāni ||

7.0७.०

एवम् इत्यतिक्रान्तापेक्षणे ॥ (७।०)

evam ityatikrāntāpekṣaṇe ||

8.0८.०

मन्यते इत्यवधारणे ॥ (८।०)

manyate ityavadhāraṇe ||

9.0९.०

इतरे इति गृहस्थब्रह्मचारिवानप्रस्थभिक्षुपाषण्डिनां ब्रह्मचर्याधिकृतानां ग्रहणम् ॥ (९।०)

itare iti gṛhasthabrahmacārivānaprasthabhikṣupāṣaṇḍināṃ brahmacaryādhikṛtānāṃ grahaṇam ||

10.0१०.०

जना इति ॥ (१०।०)

janā iti ||

11.0११.०

जनी प्रादुर्भावे ॥ (११।०)

janī prādurbhāve ||

12.1१२.१

जना इति वर्णाश्रमिणां जनानाम् अधिकृतानां ग्रहणम् उक्तं हि । (१२।१)

janā iti varṇāśramiṇāṃ janānām adhikṛtānāṃ grahaṇam uktaṃ hi |

12.2१२.२

जनेन हि जनो जातः जनं जनयसे जन । (१२।२)

janena hi jano jātaḥ janaṃ janayase jana |

12.3१२.३

जनं शोचसि नात्मानं मात्मानं शोच मा जनम् ॥ (१२।३)

janaṃ śocasi nātmānaṃ mātmānaṃ śoca mā janam ||

13.0१३.०

इत्येवं वक्तारो वदन्तीत्यर्थः ॥ (१३।०)

ityevaṃ vaktāro vadantītyarthaḥ ||

14.0१४.०

अत्रेदम् आधिकारिकम् असन्मानचरिप्रकरणं समाप्तम् ॥ (१४।०)

atredam ādhikārikam asanmānacariprakaraṇaṃ samāptam ||

15.0१५.०

आह व्रतादीनि गोपयित्वा सम्यक्साधनप्रयोगे उत्सृष्टोपयोगे च ततः को गुणः यं गुणं ज्ञात्वा अव्यक्तप्रेतोन्मत्ताद्या वादा निष्पाद्या इति ॥ (१५।०)

āha vratādīni gopayitvā samyaksādhanaprayoge utsṛṣṭopayoge ca tataḥ ko guṇaḥ yaṃ guṇaṃ jñātvā avyaktapretonmattādyā vādā niṣpādyā iti ||

16.0१६.०

तदुच्यते तं गुणं ज्ञात्वा वक्ष्यामः ॥ (१६।०)

taducyate taṃ guṇaṃ jñātvā vakṣyāmaḥ ||

17.0१७.०

अपि च अव्यक्तप्रेतोन्मत्ताद्यं ब्राह्मणकर्मविरुद्धं क्रमं दृष्ट्वा यावदयं शिष्यः एनमर्थं न ब्रवीति तत्तस्य हृदिस्थम् अशङ्कितम् उपलभ्योत्तरं ब्रूम इति कृत्वा भगवानिदं सूत्रमुवाच ॥ (१७।०)

api ca avyaktapretonmattādyaṃ brāhmaṇakarmaviruddhaṃ kramaṃ dṛṣṭvā yāvadayaṃ śiṣyaḥ enamarthaṃ na bravīti tattasya hṛdistham aśaṅkitam upalabhyottaraṃ brūma iti kṛtvā bhagavānidaṃ sūtramuvāca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

PABh zu PāśupSūtra, 4, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit