अत्र प्राणो नाम य एष मुखनासिकाभ्यां निःसरति वायुर् एष प्राणः ॥ (१।०)

तस्य आयामो निग्रहो निरोधः स प्राणायामः ॥ (२।०)

स च पुरुषवृत्तिर् द्रष्टव्यः ॥ (३।०)

कस्मात् ॥ (४।०)

ज्ञानेच्छाप्रयत्नपूर्वकत्वात् प्राणायामस्य च ॥ (५।०)

एकोद्धातो द्विर् उद्धातो वा ॥ (६।०)

तथा विंशतिमात्रश् चतुर्विंशतिमात्रस् त्रिंशन्मात्रो वा ॥ (७।०)

मात्रा त्व् अक्षिनिमेषकालः ॥ (८।०)

स यथाशक्ति यथाबलं कर्तव्यः ॥ (९।०)

तस्माद् उपस्पृश्य पद्मकस्वस्तिकोपस्थाञ्जलिकार्धचन्द्रपीठकदण्डायतसर्वतोभद्रादीनाम् अन्यतमेनासनबन्धेन प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा उपविश्यैतान्य् अङ्गानि कृत्वा ग्रीवाम् उन्नाम्य पूरणपूर्वको वा रेचकपूर्वको वा तावत् कर्तव्यो यावन् निगृहीता वायवो ध्यानीभूतश् च भवति ॥ (१०।०)

तत्र ध्यानीभूतो नाम यदा दन्तिवद् अन्तःशरीरं पूर्णं भवति ॥ (११।०)

निगृहीतानां तु लक्षणं यदा कूर्मवद् अन्तःशरीरे उच्छ्वासप्रत्युच्छ्वासा वर्तन्ते स्वच्छेन्द्रियश् च भवति तदा मन्तव्या निगृहीता वायव इति ॥ (१२।०)

ततः शनैः शनैर् मोक्तव्या नासिकया यथोत्पलपत्त्रम् अपि नासापुटस्थं न कम्पयति ॥ (१३।०)

तद् अत्र प्रश्नाक्रान्तौ क्रमेणाक्रमितव्यः अन्तर्भावे ऽन्तरे वायवो भावयितव्याः ॥ (१४।०)

अन प्राणने ॥ (१५।०)

आङ् इति आसनबन्धनिभृतनिगृहीतकलुषक्षपणविसर्गादिमर्यादाम् अधिकुरुते ॥ (१६।०)

यम् उ बन्धने ॥ (१७।०)

बन्धयितव्याः ॥ (१८।०)

डुकृञ् करणे द्रष्टव्यः ॥ (१९।०)

त्वा इति कर्मनिष्ठायाम् ॥ (२०।०)

विच्छेदवद् इत्य् अर्थः ॥ (२१।०)

आह अथ कृते प्राणायामे यदि कलुषं न क्षीणं स्यात् ततो ऽनेन किं कर्तव्यम् ॥ (२२।०)

तद् उच्यते जप्यम् ॥ (२३।०)

यस्माद् आह ॥ (२४।०)