Ṛgveda · Maṇḍala 5

Sūkta 48

Viśvedevās · Pratibhānu Ātreya · 5 ṛks

Link
Devatā देवता
Viśvedevās
Ṛṣi ऋषि
Pratibhānu Ātreya
Chandas छन्दस्
Jagatī
Metres by ṛk

1st set of styles nicṛjjagatī (2, 4, 5); svarāṭtriṣṭup (1, 3)

2nd set of styles jagatī

  1. Ṛk 1

    कदु॑ प्रि॒याय॒ धाम्ने॑ मनामहे॒ स्वक्ष॑त्राय॒ स्वय॑शसे म॒हे व॒यं ।
    आ॒मे॒न्यस्य॒ रज॑सो॒ यद॒भ्र आँ अ॒पो वृ॑णा॒ना वि॑त॒नोति॑ मा॒यिनी॑ ॥

    कद् उ प्रियाय धाम्ने मनामहे स्वक्षत्राय स्वयशसे महे वयम् |
    आमेन्यस्य रजसो यद् अभ्र आं अपो वृणाना वितनोति मायिनी ||

    kádu priyā́ya dhā́mne manāmahe svákṣatrāya sváyaśase mahé vayám ǀ
    āmenyásya rájaso yádabhrá ā́m̐ apó vṛṇānā́ vitanóti māyínī ǁ

    kad u priyāya dhāmne manāmahe svakṣatrāya svayaśase mahe vayam |
    āmenyasya rajaso yad abhra āṃ apo vṛṇānā vitanoti māyinī ||

    कत् । ऊं॒ इति॑ । प्रि॒याय॑ । धाम्ने॑ । म॒ना॒म॒हे॒ । स्वऽक्ष॑त्राय । स्वऽय॑शसे । म॒हे । व॒यम् ।
    आ॒ऽमे॒न्यस्य॑ । रज॑सः । यत् । अ॒भ्रे । आ । अ॒पः । वृ॒णा॒ना । वि॒ऽत॒नोति॑ । मा॒यिनी॑ ॥

    कत् । ऊं इति । प्रियाय । धाम्ने । मनामहे । स्वऽक्षत्राय । स्वऽयशसे । महे । वयम् ।
    आऽमेन्यस्य । रजसः । यत् । अभ्रे । आ । अपः । वृणाना । विऽतनोति । मायिनी ॥

    kát ǀ ūṃ íti ǀ priyā́ya ǀ dhā́mne ǀ manāmahe ǀ svá-kṣatrāya ǀ svá-yaśase ǀ mahé ǀ vayám ǀ
    ā-menyásya ǀ rájasaḥ ǀ yát ǀ abhré ǀ ā́ ǀ apáḥ ǀ vṛṇānā́ ǀ vi-tanóti ǀ māyínī ǁ

    kat ǀ ūṃ iti ǀ priyāya ǀ dhāmne ǀ manāmahe ǀ sva-kṣatrāya ǀ sva-yaśase ǀ mahe ǀ vayam ǀ
    ā-menyasya ǀ rajasaḥ ǀ yat ǀ abhre ǀ ā ǀ apaḥ ǀ vṛṇānā ǀ vi-tanoti ǀ māyinī ǁ

    5.48.1 Aṣṭaka 4.3.2.1Anuvāka 5.4.27

  2. Ṛk 2

    ता अ॑त्नत व॒युनं॑ वी॒रव॑क्षणं समा॒न्या वृ॒तया॒ विश्व॒मा रजः॑ ।
    अपो॒ अपा॑ची॒रप॑रा॒ अपे॑जते॒ प्र पूर्वा॑भिस्तिरते देव॒युर्जनः॑ ॥

    ता अत्नत वयुनं वीरवक्षणं समान्या वृतया विश्वम् आ रजः |
    अपो अपाचीर् अपरा अपेजते प्र पूर्वाभिस् तिरते देवयुर् जनः ||

    tā́ atnata vayúnam vīrávakṣaṇam samānyā́ vṛtáyā víśvamā́ rájaḥ ǀ
    ápo ápācīráparā ápejate prá pū́rvābhistirate devayúrjánaḥ ǁ

    tā atnata vayunaṃ vīravakṣaṇaṃ samānyā vṛtayā viśvam ā rajaḥ |
    apo apācīr aparā apejate pra pūrvābhis tirate devayur janaḥ ||

    ताः । अ॒त्न॒त॒ । व॒युन॑म् । वी॒रऽव॑क्षणम् । स॒मा॒न्या । वृ॒तया॑ । विश्व॑म् । आ । रजः॑ ।
    अपो॒ इति॑ । अपा॑चीः । अप॑राः । अप॑ । ई॒ज॒ते॒ । प्र । पूर्वा॑भिः । ति॒र॒ते॒ । दे॒व॒ऽयुः । जनः॑ ॥

    ताः । अत्नत । वयुनम् । वीरऽवक्षणम् । समान्या । वृतया । विश्वम् । आ । रजः ।
    अपो इति । अपाचीः । अपराः । अप । ईजते । प्र । पूर्वाभिः । तिरते । देवऽयुः । जनः ॥

    tā́ḥ ǀ atnata ǀ vayúnam ǀ vīrá-vakṣaṇam ǀ samānyā́ ǀ vṛtáyā ǀ víśvam ǀ ā́ ǀ rájaḥ ǀ
    ápo íti ǀ ápācīḥ ǀ áparāḥ ǀ ápa ǀ ījate ǀ prá ǀ pū́rvābhiḥ ǀ tirate ǀ deva-yúḥ ǀ jánaḥ ǁ

    tāḥ ǀ atnata ǀ vayunam ǀ vīra-vakṣaṇam ǀ samānyā ǀ vṛtayā ǀ viśvam ǀ ā ǀ rajaḥ ǀ
    apo iti ǀ apācīḥ ǀ aparāḥ ǀ apa ǀ ījate ǀ pra ǀ pūrvābhiḥ ǀ tirate ǀ deva-yuḥ ǀ janaḥ ǁ

    5.48.2 Aṣṭaka 4.3.2.2Anuvāka 5.4.28

  3. Ṛk 3

    आ ग्राव॑भिरह॒न्ये॑भिर॒क्तुभि॒र्वरि॑ष्ठं॒ वज्र॒मा जि॑घर्ति मा॒यिनि॑ ।
    श॒तं वा॒ यस्य॑ प्र॒चर॒न्त्स्वे दमे॑ संव॒र्तयं॑तो॒ वि च॑ वर्तय॒न्नहा॑ ॥

    आ ग्रावभिर् अहन्येभिर् अक्तुभिर् वरिष्ठं वज्रम् आ जिघर्ति मायिनि |
    शतं वा यस्य प्रचरन् स्वे दमे संवर्तयन्तो वि च वर्तयन्न् अहा ||

    ā́ grā́vabhirahanyebhiraktúbhirváriṣṭham vájramā́ jigharti māyíni ǀ
    śatám vā yásya pracárantsvé dáme saṃvartáyanto ví ca vartayannáhā ǁ

    ā grāvabhir ahanyebhir aktubhir variṣṭhaṃ vajram ā jigharti māyini |
    śataṃ vā yasya pracaran sve dame saṃvartayanto vi ca vartayann ahā ||

    आ । ग्राव॑ऽभिः । अ॒ह॒न्ये॑भिः । अ॒क्तुऽभिः॑ । वरि॑ष्ठम् । वज्र॑म् । आ । जि॒घ॒र्ति॒ । मा॒यिनि॑ ।
    श॒तम् । वा॒ । यस्य॑ । प्र॒ऽचर॑न् । स्वे । दमे॑ । स॒म्ऽव॒र्तय॑न्तः । वि । च॒ । व॒र्त॒य॒न् । अहा॑ ॥

    आ । ग्रावऽभिः । अहन्येभिः । अक्तुऽभिः । वरिष्ठम् । वज्रम् । आ । जिघर्ति । मायिनि ।
    शतम् । वा । यस्य । प्रऽचरन् । स्वे । दमे । सम्ऽवर्तयन्तः । वि । च । वर्तयन् । अहा ॥

    ā́ ǀ grā́va-bhiḥ ǀ ahanyébhiḥ ǀ aktú-bhiḥ ǀ váriṣṭham ǀ vájram ǀ ā́ ǀ jigharti ǀ māyíni ǀ
    śatám ǀ vā ǀ yásya ǀ pra-cáran ǀ své ǀ dáme ǀ sam-vartáyantaḥ ǀ ví ǀ ca ǀ vartayan ǀ áhā ǁ

    ā ǀ grāva-bhiḥ ǀ ahanyebhiḥ ǀ aktu-bhiḥ ǀ variṣṭham ǀ vajram ǀ ā ǀ jigharti ǀ māyini ǀ
    śatam ǀ vā ǀ yasya ǀ pra-caran ǀ sve ǀ dame ǀ sam-vartayantaḥ ǀ vi ǀ ca ǀ vartayan ǀ ahā ǁ

    5.48.3 Aṣṭaka 4.3.2.3Anuvāka 5.4.29

  4. Ṛk 4

    ताम॑स्य री॒तिं प॑र॒शोरि॑व॒ प्रत्यनी॑कमख्यं भु॒जे अ॑स्य॒ वर्प॑सः ।
    सचा॒ यदि॑ पितु॒मंत॑मिव॒ क्षयं॒ रत्नं॒ दधा॑ति॒ भर॑हूतये वि॒शे ॥

    ताम् अस्य रीतिम् परशोर् इव प्रत्य् अनीकम् अख्यम् भुजे अस्य वर्पसः |
    सचा यदि पितुमन्तम् इव क्षयं रत्नं दधाति भरहूतये विशे ||

    tā́masya rītím paraśóriva prátyánīkamakhyam bhujé asya várpasaḥ ǀ
    sácā yádi pitumántamiva kṣáyam rátnam dádhāti bhárahūtaye viśé ǁ

    tām asya rītim paraśor iva praty anīkam akhyam bhuje asya varpasaḥ |
    sacā yadi pitumantam iva kṣayaṃ ratnaṃ dadhāti bharahūtaye viśe ||

    ताम् । अ॒स्य॒ । री॒तिम् । प॒र॒शोःऽइ॑व । प्रति॑ । अनी॑कम् । अ॒ख्य॒म् । भु॒जे । अ॒स्य॒ । वर्प॑सः ।
    सचा॑ । यदि॑ । पि॒तु॒मन्त॑म्ऽइव । क्षय॑म् । रत्न॑म् । दधा॑ति । भर॑ऽहूतये । वि॒शे ॥

    ताम् । अस्य । रीतिम् । परशोःऽइव । प्रति । अनीकम् । अख्यम् । भुजे । अस्य । वर्पसः ।
    सचा । यदि । पितुमन्तम्ऽइव । क्षयम् । रत्नम् । दधाति । भरऽहूतये । विशे ॥

    tā́m ǀ asya ǀ rītím ǀ paraśóḥ-iva ǀ práti ǀ ánīkam ǀ akhyam ǀ bhujé ǀ asya ǀ várpasaḥ ǀ
    sácā ǀ yádi ǀ pitumántam-iva ǀ kṣáyam ǀ rátnam ǀ dádhāti ǀ bhára-hūtaye ǀ viśé ǁ

    tām ǀ asya ǀ rītim ǀ paraśoḥ-iva ǀ prati ǀ anīkam ǀ akhyam ǀ bhuje ǀ asya ǀ varpasaḥ ǀ
    sacā ǀ yadi ǀ pitumantam-iva ǀ kṣayam ǀ ratnam ǀ dadhāti ǀ bhara-hūtaye ǀ viśe ǁ

    5.48.4 Aṣṭaka 4.3.2.4Anuvāka 5.4.30

  5. Ṛk 5

    स जि॒ह्वया॒ चतु॑रनीक ऋंजते॒ चारु॒ वसा॑नो॒ वरु॑णो॒ यत॑न्न॒रिं ।
    न तस्य॑ विद्म पुरुष॒त्वता॑ व॒यं यतो॒ भगः॑ सवि॒ता दाति॒ वार्यं॑ ॥

    स जिह्वया चतुरनीक ऋञ्जते चारु वसानो वरुणो यतन्न् अरिम् |
    न तस्य विद्म पुरुषत्वता वयं यतो भगः सविता दाति वार्यम् ||

    sá jihváyā cáturanīka ṛñjate cā́ru vásāno váruṇo yátannarím ǀ
    ná tásya vidma puruṣatvátā vayám yáto bhágaḥ savitā́ dā́ti vā́ryam ǁ

    sa jihvayā caturanīka ṛñjate cāru vasāno varuṇo yatann arim |
    na tasya vidma puruṣatvatā vayaṃ yato bhagaḥ savitā dāti vāryam ||

    सः । जि॒ह्वया॑ । चतुः॑ऽअनीकः । ऋ॒ञ्ज॒ते॒ । चारु॑ । वसा॑नः । वरु॑णः । यत॑न् । अ॒रिम् ।
    न । तस्य॑ । वि॒द्म॒ । पु॒रु॒ष॒त्वता॑ । व॒यम् । यतः॑ । भगः॑ । स॒वि॒ता । दाति॑ । वार्य॑म् ॥

    सः । जिह्वया । चतुःऽअनीकः । ऋञ्जते । चारु । वसानः । वरुणः । यतन् । अरिम् ।
    न । तस्य । विद्म । पुरुषत्वता । वयम् । यतः । भगः । सविता । दाति । वार्यम् ॥

    sáḥ ǀ jihváyā ǀ cátuḥ-anīkaḥ ǀ ṛñjate ǀ cā́ru ǀ vásānaḥ ǀ váruṇaḥ ǀ yátan ǀ arím ǀ
    ná ǀ tásya ǀ vidma ǀ puruṣatvátā ǀ vayám ǀ yátaḥ ǀ bhágaḥ ǀ savitā́ ǀ dā́ti ǀ vā́ryam ǁ

    saḥ ǀ jihvayā ǀ catuḥ-anīkaḥ ǀ ṛñjate ǀ cāru ǀ vasānaḥ ǀ varuṇaḥ ǀ yatan ǀ arim ǀ
    na ǀ tasya ǀ vidma ǀ puruṣatvatā ǀ vayam ǀ yataḥ ǀ bhagaḥ ǀ savitā ǀ dāti ǀ vāryam ǁ

    5.48.5 Aṣṭaka 4.3.2.5Anuvāka 5.4.31

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 5.48 · Viśvedevās

Interpretations

Ralph T. H. Griffith

Ṛk 1

WHAT may we meditate for the beloved Power, mighty in native strength and glorious in itself, Which as a magic energy seeking waters spreads even to theimmeasurable middle region's cloud?

Ṛk 2

O'er all the region with their uniform advance these have spread out the lore that giveth heroes strength. Back, with their course reversed, the others pass away: the pious lengthens life with those that are before.

Ṛk 3

With pressing-stones and with the bright beams of the day he hurls his broadest bolt against the Guileful One. Even he whose hundred wander in his own abode, driving the days afar and bringing them again.

Ṛk 4

I, to enjoy the beauty of his form, behold that rapid rush of his as ’twere an axe's edge, What time he gives the man who calls on him in fight wealth like a dwelling-house filled full with store of food.