Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Sutambhara Ātreya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   प्राग्नये॑ बृह॒ते य॒ज्ञिया॑य ऋ॒तस्य॒ वृष्णे॒ असु॑राय॒ मन्म॑ ।
   घृ॒तं न य॒ज्ञ आ॒स्ये॒३॒॑ सुपू॑तं॒ गिरं॑ भरे वृष॒भाय॑ प्रती॒चीं ॥

   प्राग्नये बृहते यज्ञियाय ऋतस्य वृष्णे असुराय मन्म |
   घृतं न यज्ञ आस्ये सुपूतं गिरम् भरे वृषभाय प्रतीचीम् ||

   prā́gnáye bṛhaté yajñíyāya ṛtásya vṛ́ṣṇe ásurāya mánma ǀ
   ghṛtám ná yajñá āsye súpūtam gíram bhare vṛṣabhā́ya pratīcī́m ǁ

   prāgnaye bṛhate yajñiyāya ṛtasya vṛṣṇe asurāya manma |
   ghṛtaṃ na yajña āsye supūtaṃ giram bhare vṛṣabhāya pratīcīm ||

   प्र । अ॒ग्नये॑ । बृ॒ह॒ते । य॒ज्ञिया॑य । ऋ॒तस्य॑ । वृष्णे॑ । असु॑राय । मन्म॑ ।
   घृ॒तम् । न । य॒ज्ञे । आ॒स्ये॑ । सुऽपू॑तम् । गिर॑म् । भ॒रे॒ । वृ॒ष॒भाय॑ । प्र॒ती॒चीम् ॥

   प्र । अग्नये । बृहते । यज्ञियाय । ऋतस्य । वृष्णे । असुराय । मन्म ।
   घृतम् । न । यज्ञे । आस्ये । सुऽपूतम् । गिरम् । भरे । वृषभाय । प्रतीचीम् ॥

   prá ǀ agnáye ǀ bṛhaté ǀ yajñíyāya ǀ ṛtásya ǀ vṛ́ṣṇe ǀ ásurāya ǀ mánma ǀ
   ghṛtám ǀ ná ǀ yajñé ǀ āsyé ǀ sú-pūtam ǀ gíram ǀ bhare ǀ vṛṣabhā́ya ǀ pratīcī́m ǁ

   pra ǀ agnaye ǀ bṛhate ǀ yajñiyāya ǀ ṛtasya ǀ vṛṣṇe ǀ asurāya ǀ manma ǀ
   ghṛtam ǀ na ǀ yajñe ǀ āsye ǀ su-pūtam ǀ giram ǀ bhare ǀ vṛṣabhāya ǀ pratīcīm ǁ

   5.12.1 Aṣṭaka 4.1.4.1Anuvāka 5.1.106Interpretations

2. Ṛk 2

   ऋ॒तं चि॑कित्व ऋ॒तमिच्चि॑किद्ध्यृ॒तस्य॒ धारा॒ अनु॑ तृंधि पू॒र्वीः ।
   नाहं या॒तुं सह॑सा॒ न द्व॒येन॑ ऋ॒तं स॑पाम्यरु॒षस्य॒ वृष्णः॑ ॥

   ऋतं चिकित्व ऋतम् इच् चिकिद्ध्य् ऋतस्य धारा अनु तृन्धि पूर्वीः |
   नाहं यातुं सहसा न द्वयेन ऋतं सपाम्य् अरुषस्य वृष्णः ||

   ṛtám cikitva ṛtámíccikiddhyṛtásya dhā́rā ánu tṛndhi pūrvī́ḥ ǀ
   nā́hám yātúm sáhasā ná dvayéna ṛtám sapāmyaruṣásya vṛ́ṣṇaḥ ǁ

   ṛtaṃ cikitva ṛtam ic cikiddhy ṛtasya dhārā anu tṛndhi pūrvīḥ |
   nāhaṃ yātuṃ sahasā na dvayena ṛtaṃ sapāmy aruṣasya vṛṣṇaḥ ||

   ऋ॒तम् । चि॒कि॒त्वः॒ । ऋ॒तम् । इत् । चि॒कि॒द्धि॒ । ऋ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अनु॑ । तृ॒न्धि॒ । पू॒र्वीः ।
   न । अ॒हम् । या॒तुम् । सह॑सा । न । द्व॒येन॑ । ऋ॒तम् । स॒पा॒मि॒ । अ॒रु॒षस्य॑ । वृष्णः॑ ॥

   ऋतम् । चिकित्वः । ऋतम् । इत् । चिकिद्धि । ऋतस्य । धाराः । अनु । तृन्धि । पूर्वीः ।
   न । अहम् । यातुम् । सहसा । न । द्वयेन । ऋतम् । सपामि । अरुषस्य । वृष्णः ॥

   ṛtám ǀ cikitvaḥ ǀ ṛtám ǀ ít ǀ cikiddhi ǀ ṛtásya ǀ dhā́rāḥ ǀ ánu ǀ tṛndhi ǀ pūrvī́ḥ ǀ
   ná ǀ ahám ǀ yātúm ǀ sáhasā ǀ ná ǀ dvayéna ǀ ṛtám ǀ sapāmi ǀ aruṣásya ǀ vṛ́ṣṇaḥ ǁ

   ṛtam ǀ cikitvaḥ ǀ ṛtam ǀ it ǀ cikiddhi ǀ ṛtasya ǀ dhārāḥ ǀ anu ǀ tṛndhi ǀ pūrvīḥ ǀ
   na ǀ aham ǀ yātum ǀ sahasā ǀ na ǀ dvayena ǀ ṛtam ǀ sapāmi ǀ aruṣasya ǀ vṛṣṇaḥ ǁ

   5.12.2 Aṣṭaka 4.1.4.2Anuvāka 5.1.107Interpretations

3. Ṛk 3

   कया॑ नो अग्न ऋ॒तय॑न्नृ॒तेन॒ भुवो॒ नवे॑दा उ॒चथ॑स्य॒ नव्यः॑ ।
   वेदा॑ मे दे॒व ऋ॑तु॒पा ऋ॑तू॒नां नाहं पतिं॑ सनि॒तुर॒स्य रा॒यः ॥

   कया नो अग्न ऋतयन्न् ऋतेन भुवो नवेदा उचथस्य नव्यः |
   वेदा मे देव ऋतुपा ऋतूनां नाहम् पतिं सनितुर् अस्य रायः ||

   káyā no agna ṛtáyannṛténa bhúvo návedā ucáthasya návyaḥ ǀ
   védā me devá ṛtupā́ ṛtūnā́m nā́hám pátim sanitúrasyá rāyáḥ ǁ

   kayā no agna ṛtayann ṛtena bhuvo navedā ucathasya navyaḥ |
   vedā me deva ṛtupā ṛtūnāṃ nāham patiṃ sanitur asya rāyaḥ ||

   कया॑ । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । ऋ॒तय॑न् । ऋ॒तेन॑ । भुवः॑ । नवे॑दाः । उ॒चथ॑स्य । नव्यः॑ ।
   वेद॑ । मे॒ । दे॒वः । ऋ॒तु॒ऽपाः । ऋ॒तू॒नाम् । न । अ॒हम् । पति॑म् । स॒नि॒तुः । अ॒स्य । रा॒यः ॥

   कया । नः । अग्ने । ऋतयन् । ऋतेन । भुवः । नवेदाः । उचथस्य । नव्यः ।
   वेद । मे । देवः । ऋतुऽपाः । ऋतूनाम् । न । अहम् । पतिम् । सनितुः । अस्य । रायः ॥

   káyā ǀ naḥ ǀ agne ǀ ṛtáyan ǀ ṛténa ǀ bhúvaḥ ǀ návedāḥ ǀ ucáthasya ǀ návyaḥ ǀ
   véda ǀ me ǀ deváḥ ǀ ṛtu-pā́ḥ ǀ ṛtūnā́m ǀ ná ǀ ahám ǀ pátim ǀ sanitúḥ ǀ asyá ǀ rāyáḥ ǁ

   kayā ǀ naḥ ǀ agne ǀ ṛtayan ǀ ṛtena ǀ bhuvaḥ ǀ navedāḥ ǀ ucathasya ǀ navyaḥ ǀ
   veda ǀ me ǀ devaḥ ǀ ṛtu-pāḥ ǀ ṛtūnām ǀ na ǀ aham ǀ patim ǀ sanituḥ ǀ asya ǀ rāyaḥ ǁ

   5.12.3 Aṣṭaka 4.1.4.3Anuvāka 5.1.108Interpretations

4. Ṛk 4

   के ते॑ अग्ने रि॒पवे॒ बंध॑नासः॒ के पा॒यवः॑ सनिषंत द्यु॒मंतः॑ ।
   के धा॒सिम॑ग्ने॒ अनृ॑तस्य पांति॒ क आस॑तो॒ वच॑सः संति गो॒पाः ॥

   के ते अग्ने रिपवे बन्धनासः के पायवः सनिषन्त द्युमन्तः |
   के धासिम् अग्ने अनृतस्य पान्ति क आसतो वचसः सन्ति गोपाः ||

   ké te agne ripáve bándhanāsaḥ ké pāyávaḥ saniṣanta dyumántaḥ ǀ
   ké dhāsímagne ánṛtasya pānti ká ā́sato vácasaḥ santi gopā́ḥ ǁ

   ke te agne ripave bandhanāsaḥ ke pāyavaḥ saniṣanta dyumantaḥ |
   ke dhāsim agne anṛtasya pānti ka āsato vacasaḥ santi gopāḥ ||

   के । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । रि॒पवे॑ । बन्ध॑नासः । के । पा॒यवः॑ । स॒नि॒ष॒न्त॒ । द्यु॒ऽमन्तः॑ ।
   के । धा॒सिम् । अ॒ग्ने॒ । अनृ॑तस्य । पा॒न्ति॒ । के । अस॑तः । वच॑सः । स॒न्ति॒ । गो॒पाः ॥

   के । ते । अग्ने । रिपवे । बन्धनासः । के । पायवः । सनिषन्त । द्युऽमन्तः ।
   के । धासिम् । अग्ने । अनृतस्य । पान्ति । के । असतः । वचसः । सन्ति । गोपाः ॥

   ké ǀ te ǀ agne ǀ ripáve ǀ bándhanāsaḥ ǀ ké ǀ pāyávaḥ ǀ saniṣanta ǀ dyu-mántaḥ ǀ
   ké ǀ dhāsím ǀ agne ǀ ánṛtasya ǀ pānti ǀ ké ǀ ásataḥ ǀ vácasaḥ ǀ santi ǀ gopā́ḥ ǁ

   ke ǀ te ǀ agne ǀ ripave ǀ bandhanāsaḥ ǀ ke ǀ pāyavaḥ ǀ saniṣanta ǀ dyu-mantaḥ ǀ
   ke ǀ dhāsim ǀ agne ǀ anṛtasya ǀ pānti ǀ ke ǀ asataḥ ǀ vacasaḥ ǀ santi ǀ gopāḥ ǁ

   5.12.4 Aṣṭaka 4.1.4.4Anuvāka 5.1.109Interpretations

5. Ṛk 5

   सखा॑यस्ते॒ विषु॑णा अग्न ए॒ते शि॒वासः॒ संतो॒ अशि॑वा अभूवन् ।
   अधू॑र्षत स्व॒यमे॒ते वचो॑भिर्ऋजूय॒ते वृ॑जि॒नानि॑ ब्रु॒वंतः॑ ॥

   सखायस् ते विषुणा अग्न एते शिवासः सन्तो अशिवा अभूवन् |
   अधूर्षत स्वयम् एते वचोभिर् ऋजूयते वृजिनानि ब्रुवन्तः ||

   sákhāyaste víṣuṇā agna eté śivā́saḥ sánto áśivā abhūvan ǀ
   ádhūrṣata svayámeté vácobhirṛjūyaté vṛjinā́ni bruvántaḥ ǁ

   sakhāyas te viṣuṇā agna ete śivāsaḥ santo aśivā abhūvan |
   adhūrṣata svayam ete vacobhir ṛjūyate vṛjināni bruvantaḥ ||

   सखा॑यः । ते॒ । विषु॑णाः । अ॒ग्ने॒ । ए॒ते । शि॒वासः॑ । सन्तः॑ । अशि॑वाः । अ॒भू॒व॒न् ।
   अधू॑र्षत । स्व॒यम् । ए॒ते । वचः॑ऽभिः । ऋ॒जु॒ऽय॒ते । वृ॒जि॒नानि॑ । ब्रु॒वन्तः॑ ॥

   सखायः । ते । विषुणाः । अग्ने । एते । शिवासः । सन्तः । अशिवाः । अभूवन् ।
   अधूर्षत । स्वयम् । एते । वचःऽभिः । ऋजुऽयते । वृजिनानि । ब्रुवन्तः ॥

   sákhāyaḥ ǀ te ǀ víṣuṇāḥ ǀ agne ǀ eté ǀ śivā́saḥ ǀ sántaḥ ǀ áśivāḥ ǀ abhūvan ǀ
   ádhūrṣata ǀ svayám ǀ eté ǀ vácaḥ-bhiḥ ǀ ṛju-yaté ǀ vṛjinā́ni ǀ bruvántaḥ ǁ

   sakhāyaḥ ǀ te ǀ viṣuṇāḥ ǀ agne ǀ ete ǀ śivāsaḥ ǀ santaḥ ǀ aśivāḥ ǀ abhūvan ǀ
   adhūrṣata ǀ svayam ǀ ete ǀ vacaḥ-bhiḥ ǀ ṛju-yate ǀ vṛjināni ǀ bruvantaḥ ǁ

   5.12.5 Aṣṭaka 4.1.4.5Anuvāka 5.1.110Interpretations

6. Ṛk 6

   यस्ते॑ अग्ने॒ नम॑सा य॒ज्ञमीट्ट॑ ऋ॒तं स पा॑त्यरु॒षस्य॒ वृष्णः॑ ।
   तस्य॒ क्षयः॑ पृ॒थुरा सा॒धुरे॑तु प्र॒सर्स्रा॑णस्य॒ नहु॑षस्य॒ शेषः॑ ॥

   यस् ते अग्ने नमसा यज्ञम् ईट्ट ऋतं स पात्य् अरुषस्य वृष्णः |
   तस्य क्षयः पृथुर् आ साधुर् एतु प्रसर्स्राणस्य नहुषस्य शेषः ||

   yáste agne námasā yajñámī́ṭṭa ṛtám sá pātyaruṣásya vṛ́ṣṇaḥ ǀ
   tásya kṣáyaḥ pṛthúrā́ sādhúretu prasársrāṇasya náhuṣasya śéṣaḥ ǁ

   yas te agne namasā yajñam īṭṭa ṛtaṃ sa pāty aruṣasya vṛṣṇaḥ |
   tasya kṣayaḥ pṛthur ā sādhur etu prasarsrāṇasya nahuṣasya śeṣaḥ ||

   यः । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । नम॑सा । य॒ज्ञम् । ईट्टे॑ । ऋ॒तम् । सः । पा॒ति॒ । अ॒रु॒षस्य॑ । वृष्णः॑ ।
   तस्य॑ । क्षयः॑ । पृ॒थुः । आ । सा॒धुः । ए॒तु॒ । प्र॒ऽसर्स्रा॑णस्य । नहु॑षस्य । शेषः॑ ॥

   यः । ते । अग्ने । नमसा । यज्ञम् । ईट्टे । ऋतम् । सः । पाति । अरुषस्य । वृष्णः ।
   तस्य । क्षयः । पृथुः । आ । साधुः । एतु । प्रऽसर्स्राणस्य । नहुषस्य । शेषः ॥

   yáḥ ǀ te ǀ agne ǀ námasā ǀ yajñám ǀ ī́ṭṭe ǀ ṛtám ǀ sáḥ ǀ pāti ǀ aruṣásya ǀ vṛ́ṣṇaḥ ǀ
   tásya ǀ kṣáyaḥ ǀ pṛthúḥ ǀ ā́ ǀ sādhúḥ ǀ etu ǀ pra-sársrāṇasya ǀ náhuṣasya ǀ śéṣaḥ ǁ

   yaḥ ǀ te ǀ agne ǀ namasā ǀ yajñam ǀ īṭṭe ǀ ṛtam ǀ saḥ ǀ pāti ǀ aruṣasya ǀ vṛṣṇaḥ ǀ
   tasya ǀ kṣayaḥ ǀ pṛthuḥ ǀ ā ǀ sādhuḥ ǀ etu ǀ pra-sarsrāṇasya ǀ nahuṣasya ǀ śeṣaḥ ǁ

   5.12.6 Aṣṭaka 4.1.4.6Anuvāka 5.1.111Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.