Ṛgveda · Maṇḍala 5

Sūkta 9

Agni · Gaya Ātreya · 7 ṛks

Link
Devatā देवता
Agni
Ṛṣi ऋषि
Gaya Ātreya
Chandas छन्दस्
Anuṣṭubh, Paṅkti
Metres by ṛk

1st set of styles bhuriguṣṇik (3, 4); svarāḍuṣnik (1); nicṛdanuṣṭup (2); svarāḍbṛhatī (5); virāḍanuṣṭup (6); paṅktiḥ (7)

2nd set of styles anuṣṭubh (1-4, 6-7); paṅkti (5)

  1. Ṛk 1

    त्वाम॑ग्ने ह॒विष्मं॑तो दे॒वं मर्ता॑स ईळते ।
    मन्ये॑ त्वा जा॒तवे॑दसं॒ स ह॒व्या व॑क्ष्यानु॒षक् ॥

    त्वाम् अग्ने हविष्मन्तो देवम् मर्तास ईऌअते |
    मन्ये त्वा जातवेदसं स हव्या वक्ष्य् आनुषक् ||

    tvā́magne havíṣmanto devám mártāsa īḷate ǀ
    mánye tvā jātávedasam sá havyā́ vakṣyānuṣák ǁ

    tvām agne haviṣmanto devam martāsa īḷate |
    manye tvā jātavedasaṃ sa havyā vakṣy ānuṣak ||

    त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । ह॒विष्म॑न्तः । दे॒वम् । मर्ता॑सः । ई॒ळ॒ते॒ ।
    मन्ये॑ । त्वा॒ । जा॒तऽवे॑दसम् । सः । ह॒व्या । व॒क्षि॒ । आ॒नु॒षक् ॥

    त्वाम् । अग्ने । हविष्मन्तः । देवम् । मर्तासः । ईळते ।
    मन्ये । त्वा । जातऽवेदसम् । सः । हव्या । वक्षि । आनुषक् ॥

    tvā́m ǀ agne ǀ havíṣmantaḥ ǀ devám ǀ mártāsaḥ ǀ īḷate ǀ
    mánye ǀ tvā ǀ jātá-vedasam ǀ sáḥ ǀ havyā́ ǀ vakṣi ǀ ānuṣák ǁ

    tvām ǀ agne ǀ haviṣmantaḥ ǀ devam ǀ martāsaḥ ǀ īḷate ǀ
    manye ǀ tvā ǀ jāta-vedasam ǀ saḥ ǀ havyā ǀ vakṣi ǀ ānuṣak ǁ

    5.9.1 Aṣṭaka 4.1.1.1Anuvāka 5.1.86

  2. Ṛk 2

    अ॒ग्निर्होता॒ दास्व॑तः॒ क्षय॑स्य वृ॒क्तब॑र्हिषः ।
    सं य॒ज्ञास॒श्चरं॑ति॒ यं सं वाजा॑सः श्रव॒स्यवः॑ ॥

    अग्निर् होता दास्वतः क्षयस्य वृक्तबर्हिषः |
    सं यज्ञासश् चरन्ति यं सं वाजासः श्रवस्यवः ||

    agnírhótā dā́svataḥ kṣáyasya vṛktábarhiṣaḥ ǀ
    sám yajñā́saścáranti yám sám vā́jāsaḥ śravasyávaḥ ǁ

    agnir hotā dāsvataḥ kṣayasya vṛktabarhiṣaḥ |
    saṃ yajñāsaś caranti yaṃ saṃ vājāsaḥ śravasyavaḥ ||

    अ॒ग्निः । होता॑ । दास्व॑तः । क्षय॑स्य । वृ॒क्तऽब॑र्हिषः ।
    सम् । य॒ज्ञासः॑ । चर॑न्ति । यम् । सम् । वाजा॑सः । श्र॒व॒स्यवः॑ ॥

    अग्निः । होता । दास्वतः । क्षयस्य । वृक्तऽबर्हिषः ।
    सम् । यज्ञासः । चरन्ति । यम् । सम् । वाजासः । श्रवस्यवः ॥

    agníḥ ǀ hótā ǀ dā́svataḥ ǀ kṣáyasya ǀ vṛktá-barhiṣaḥ ǀ
    sám ǀ yajñā́saḥ ǀ cáranti ǀ yám ǀ sám ǀ vā́jāsaḥ ǀ śravasyávaḥ ǁ

    agniḥ ǀ hotā ǀ dāsvataḥ ǀ kṣayasya ǀ vṛkta-barhiṣaḥ ǀ
    sam ǀ yajñāsaḥ ǀ caranti ǀ yam ǀ sam ǀ vājāsaḥ ǀ śravasyavaḥ ǁ

    5.9.2 Aṣṭaka 4.1.1.2Anuvāka 5.1.87

  3. Ṛk 3

    उ॒त स्म॒ यं शिशुं॑ यथा॒ नवं॒ जनि॑ष्टा॒रणी॑ ।
    ध॒र्तारं॒ मानु॑षीणां वि॒शाम॒ग्निं स्व॑ध्व॒रं ॥

    उत स्म यं शिशुं यथा नवं जनिष्टारणी |
    धर्तारम् मानुषीणां विशाम् अग्निं स्वध्वरम् ||

    utá sma yám śíśum yathā návam jániṣṭāráṇī ǀ
    dhartā́ram mā́nuṣīṇām viśā́magním svadhvarám ǁ

    uta sma yaṃ śiśuṃ yathā navaṃ janiṣṭāraṇī |
    dhartāram mānuṣīṇāṃ viśām agniṃ svadhvaram ||

    उ॒त । स्म॒ । यम् । शिशु॑म् । य॒था॒ । नव॑म् । जनि॑ष्ट । अ॒रणी॒ इति॑ ।
    ध॒र्तार॑म् । मानु॑षीणाम् । वि॒शाम् । अ॒ग्निम् । सु॒ऽअ॒ध्व॒रम् ॥

    उत । स्म । यम् । शिशुम् । यथा । नवम् । जनिष्ट । अरणी इति ।
    धर्तारम् । मानुषीणाम् । विशाम् । अग्निम् । सुऽअध्वरम् ॥

    utá ǀ sma ǀ yám ǀ śíśum ǀ yathā ǀ návam ǀ jániṣṭa ǀ aráṇī íti ǀ
    dhartā́ram ǀ mā́nuṣīṇām ǀ viśā́m ǀ agním ǀ su-adhvarám ǁ

    uta ǀ sma ǀ yam ǀ śiśum ǀ yathā ǀ navam ǀ janiṣṭa ǀ araṇī iti ǀ
    dhartāram ǀ mānuṣīṇām ǀ viśām ǀ agnim ǀ su-adhvaram ǁ

    5.9.3 Aṣṭaka 4.1.1.3Anuvāka 5.1.88

  4. Ṛk 4

    उ॒त स्म॑ दुर्गृभीयसे पु॒त्रो न ह्वा॒र्याणां॑ ।
    पु॒रू यो दग्धासि॒ वनाग्ने॑ प॒शुर्न यव॑से ॥

    उत स्म दुर्गृभीयसे पुत्रो न ह्वार्याणाम् |
    पुरू यो दग्धासि वनाग्ने पशुर् न यवसे ||

    utá sma durgṛbhīyase putró ná hvāryā́ṇām ǀ
    purū́ yó dágdhā́si vánā́gne paśúrná yávase ǁ

    uta sma durgṛbhīyase putro na hvāryāṇām |
    purū yo dagdhāsi vanāgne paśur na yavase ||

    उ॒त । स्म॒ । दुः॒ऽगृ॒भी॒य॒से॒ । पु॒त्रः । न । ह्वा॒र्याणा॑म् ।
    पु॒रु । यः । दग्धा॑ । असि॑ । वना॑ । अग्ने॑ । प॒शुः । न । यव॑से ॥

    उत । स्म । दुःऽगृभीयसे । पुत्रः । न । ह्वार्याणाम् ।
    पुरु । यः । दग्धा । असि । वना । अग्ने । पशुः । न । यवसे ॥

    utá ǀ sma ǀ duḥ-gṛbhīyase ǀ putráḥ ǀ ná ǀ hvāryā́ṇām ǀ
    purú ǀ yáḥ ǀ dágdhā ǀ ási ǀ vánā ǀ ágne ǀ paśúḥ ǀ ná ǀ yávase ǁ

    uta ǀ sma ǀ duḥ-gṛbhīyase ǀ putraḥ ǀ na ǀ hvāryāṇām ǀ
    puru ǀ yaḥ ǀ dagdhā ǀ asi ǀ vanā ǀ agne ǀ paśuḥ ǀ na ǀ yavase ǁ

    5.9.4 Aṣṭaka 4.1.1.4Anuvāka 5.1.89

  5. Ṛk 5

    अध॑ स्म॒ यस्या॒र्चयः॑ स॒म्यक्सं॒यंति॑ धू॒मिनः॑ ।
    यदी॒मह॑ त्रि॒तो दि॒व्युप॒ ध्माते॑व॒ धम॑ति॒ शिशी॑ते ध्मा॒तरी॑ यथा ॥

    अध स्म यस्यार्चयः सम्यक् संयन्ति धूमिनः |
    यद् ईम् अह त्रितो दिव्य् उप ध्मातेव धमति शिशीते ध्मातरी यथा ||

    ádha sma yásyārcáyaḥ samyáksaṃyánti dhūmínaḥ ǀ
    yádīmáha tritó divyúpa dhmā́teva dhámati śíśīte dhmātárī yathā ǁ

    adha sma yasyārcayaḥ samyak saṃyanti dhūminaḥ |
    yad īm aha trito divy upa dhmāteva dhamati śiśīte dhmātarī yathā ||

    अध॑ । स्म॒ । यस्य॑ । अ॒र्चयः॑ । स॒म्यक् । स॒म्ऽयन्ति॑ । धू॒मिनः॑ ।
    यत् । ई॒म् । अह॑ । त्रि॒तः । दि॒वि । उप॑ । ध्माता॑ऽइव । धम॑ति । शिशी॑ते । ध्मा॒तरि॑ । य॒था॒ ॥

    अध । स्म । यस्य । अर्चयः । सम्यक् । सम्ऽयन्ति । धूमिनः ।
    यत् । ईम् । अह । त्रितः । दिवि । उप । ध्माताऽइव । धमति । शिशीते । ध्मातरि । यथा ॥

    ádha ǀ sma ǀ yásya ǀ arcáyaḥ ǀ samyák ǀ sam-yánti ǀ dhūmínaḥ ǀ
    yát ǀ īm ǀ áha ǀ tritáḥ ǀ diví ǀ úpa ǀ dhmā́tā-iva ǀ dhámati ǀ śíśīte ǀ dhmātári ǀ yathā ǁ

    adha ǀ sma ǀ yasya ǀ arcayaḥ ǀ samyak ǀ sam-yanti ǀ dhūminaḥ ǀ
    yat ǀ īm ǀ aha ǀ tritaḥ ǀ divi ǀ upa ǀ dhmātā-iva ǀ dhamati ǀ śiśīte ǀ dhmātari ǀ yathā ǁ

    5.9.5 Aṣṭaka 4.1.1.5Anuvāka 5.1.90

  6. Ṛk 6

    तवा॒हम॑ग्न ऊ॒तिभि॑र्मि॒त्रस्य॑ च॒ प्रश॑स्तिभिः ।
    द्वे॒षो॒युतो॒ न दु॑रि॒ता तु॒र्याम॒ मर्त्या॑नां ॥

    तवाहम् अग्न ऊतिभिर् मित्रस्य च प्रशस्तिभिः |
    द्वेषोयुतो न दुरिता तुर्याम मर्त्यानाम् ||

    távāhámagna ūtíbhirmitrásya ca práśastibhiḥ ǀ
    dveṣoyúto ná duritā́ turyā́ma mártyānām ǁ

    tavāham agna ūtibhir mitrasya ca praśastibhiḥ |
    dveṣoyuto na duritā turyāma martyānām ||

    तव॑ । अ॒हम् । अ॒ग्ने॒ । ऊ॒तिऽभिः॑ । मि॒त्रस्य॑ । च॒ । प्रश॑स्तिऽभिः ।
    द्वे॒षः॒ऽयुतः॑ । न । दुः॒ऽइ॒ता । तु॒र्याम॑ । मर्त्या॑नाम् ॥

    तव । अहम् । अग्ने । ऊतिऽभिः । मित्रस्य । च । प्रशस्तिऽभिः ।
    द्वेषःऽयुतः । न । दुःऽइता । तुर्याम । मर्त्यानाम् ॥

    táva ǀ ahám ǀ agne ǀ ūtí-bhiḥ ǀ mitrásya ǀ ca ǀ práśasti-bhiḥ ǀ
    dveṣaḥ-yútaḥ ǀ ná ǀ duḥ-itā́ ǀ turyā́ma ǀ mártyānām ǁ

    tava ǀ aham ǀ agne ǀ ūti-bhiḥ ǀ mitrasya ǀ ca ǀ praśasti-bhiḥ ǀ
    dveṣaḥ-yutaḥ ǀ na ǀ duḥ-itā ǀ turyāma ǀ martyānām ǁ

    5.9.6 Aṣṭaka 4.1.1.6Anuvāka 5.1.91

  7. Ṛk 7

    तं नो॑ अग्ने अ॒भी नरो॑ र॒यिं स॑हस्व॒ आ भ॑र ।
    स क्षे॑पय॒त्स पो॑षय॒द्भुव॒द्वाज॑स्य सा॒तय॑ उ॒तैधि॑ पृ॒त्सु नो॑ वृ॒धे ॥

    तं नो अग्ने अभी नरो रयिं सहस्व आ भर |
    स क्षेपयत् स पोषयद् भुवद् वाजस्य सातय उतैधि पृत्सु नो वृधे ||

    tám no agne abhī́ náro rayím sahasva ā́ bhara ǀ
    sá kṣepayatsá poṣayadbhúvadvā́jasya sātáya utáidhi pṛtsú no vṛdhé ǁ

    taṃ no agne abhī naro rayiṃ sahasva ā bhara |
    sa kṣepayat sa poṣayad bhuvad vājasya sātaya utaidhi pṛtsu no vṛdhe ||

    तत् । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । अ॒भि । नरः॑ । र॒यिम् । स॒ह॒स्वः॒ । आ । भ॒र॒ ।
    सः । क्षे॒प॒य॒त् । सः । पो॒ष॒य॒त् । भुव॑त् । वाज॑स्य । सा॒तये॑ । उ॒त । ए॒धि॒ । पृ॒त्ऽसु । नः॒ । वृ॒धे ॥

    तत् । नः । अग्ने । अभि । नरः । रयिम् । सहस्वः । आ । भर ।
    सः । क्षेपयत् । सः । पोषयत् । भुवत् । वाजस्य । सातये । उत । एधि । पृत्ऽसु । नः । वृधे ॥

    tát ǀ naḥ ǀ agne ǀ abhí ǀ náraḥ ǀ rayím ǀ sahasvaḥ ǀ ā́ ǀ bhara ǀ
    sáḥ ǀ kṣepayat ǀ sáḥ ǀ poṣayat ǀ bhúvat ǀ vā́jasya ǀ sātáye ǀ utá ǀ edhi ǀ pṛt-sú ǀ naḥ ǀ vṛdhé ǁ

    tat ǀ naḥ ǀ agne ǀ abhi ǀ naraḥ ǀ rayim ǀ sahasvaḥ ǀ ā ǀ bhara ǀ
    saḥ ǀ kṣepayat ǀ saḥ ǀ poṣayat ǀ bhuvat ǀ vājasya ǀ sātaye ǀ uta ǀ edhi ǀ pṛt-su ǀ naḥ ǀ vṛdhe ǁ

    5.9.7 Aṣṭaka 4.1.1.7Anuvāka 5.1.92

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 5.9 · Agni

Interpretations

Sri Aurobindo

Ṛk 1

Thee, O Fire, men bringing offerings pray, mortals the godhead; I meditate on thee as the knower of all things born and as such thou carriest our offerings without a break. (271)

Ṛk 2

Fire is the priest of the call in the house of the giver who has plucked the grass for the seat of sacrifice and in him our sacrifices meet and our plenitudes of inspired knowledge. (272)

Ṛk 3

Verily, the two tinders have brought to birth as if a newborn infant Fire who does aright the pilgrim-sacrifice, to be the upholder of the human beings. (272)

Ṛk 4

Verily, thou art hard to seize like a son of crookednesses; many are the trees of the forest thou consumest, O Fire, like a beast in his pasture.(272)

Ṛk 5

Now, verily, his rays with their smoke meet perfectly together when Trita, the triple one, blows upon him in heaven like a smelter, it is as if in the smelter that he whets his flame. (272)

Ṛk 6

I by thy guardings, O Fire, and by thy utterances as the friend—like men beset by hostile powers, so may we pass beyond the stumbling-places of mortals. (272)

Ṛk 7

O forceful Fire, bring to us, to men, the treasure; may he cast his shafts, may he foster us, may he be with us for the conquest of the plenitude. Be with us in our battles that we may grow. (273)