Devatā देवता

Agni

Ṛṣi ऋषि

Vasūyava Ātreya

Chandas छन्दस्

Anuṣṭubh

1. Ṛk 1

   अच्छा॑ वो अ॒ग्निमव॑से दे॒वं गा॑सि॒ स नो॒ वसुः॑ ।
   रास॑त्पु॒त्र ऋ॑षू॒णामृ॒तावा॑ पर्षति द्वि॒षः ॥

   अच्छा वो अग्निम् अवसे देवं गासि स नो वसुः |
   रासत् पुत्र ऋषूणाम् ऋतावा पर्षति द्विषः ||

   ácchā vo agnímávase devám gāsi sá no vásuḥ ǀ
   rā́satputrá ṛṣūṇā́mṛtā́vā parṣati dviṣáḥ ǁ

   acchā vo agnim avase devaṃ gāsi sa no vasuḥ |
   rāsat putra ṛṣūṇām ṛtāvā parṣati dviṣaḥ ||

   अच्छ॑ । वः॒ । अ॒ग्निम् । अव॑से । दे॒वम् । गा॒सि॒ । सः । नः॒ । वसुः॑ ।
   रास॑त् । पु॒त्रः । ऋ॒षू॒णाम् । ऋ॒तऽवा॑ । प॒र्ष॒ति॒ । द्वि॒षः ॥

   अच्छ । वः । अग्निम् । अवसे । देवम् । गासि । सः । नः । वसुः ।
   रासत् । पुत्रः । ऋषूणाम् । ऋतऽवा । पर्षति । द्विषः ॥

   áccha ǀ vaḥ ǀ agním ǀ ávase ǀ devám ǀ gāsi ǀ sáḥ ǀ naḥ ǀ vásuḥ ǀ
   rā́sat ǀ putráḥ ǀ ṛṣūṇā́m ǀ ṛtá-vā ǀ parṣati ǀ dviṣáḥ ǁ

   accha ǀ vaḥ ǀ agnim ǀ avase ǀ devam ǀ gāsi ǀ saḥ ǀ naḥ ǀ vasuḥ ǀ
   rāsat ǀ putraḥ ǀ ṛṣūṇām ǀ ṛta-vā ǀ parṣati ǀ dviṣaḥ ǁ

   5.25.1 Aṣṭaka 4.1.17.1Anuvāka 5.2.46Interpretations

2. Ṛk 2

   स हि स॒त्यो यं पूर्वे॑ चिद्दे॒वास॑श्चि॒द्यमी॑धि॒रे ।
   होता॑रं मं॒द्रजि॑ह्व॒मित्सु॑दी॒तिभि॑र्वि॒भाव॑सुं ॥

   स हि सत्यो यम् पूर्वे चिद् देवासश् चिद् यम् ईधिरे |
   होतारम् मन्द्रजिह्वम् इत् सुदीतिभिर् विभावसुम् ||

   sá hí satyó yám pū́rve ciddevā́saścidyámīdhiré ǀ
   hótāram mandrájihvamítsudītíbhirvibhā́vasum ǁ

   sa hi satyo yam pūrve cid devāsaś cid yam īdhire |
   hotāram mandrajihvam it sudītibhir vibhāvasum ||

   सः । हि । स॒त्यः । यम् । पूर्वे॑ । चि॒त् । दे॒वासः॑ । चि॒त् । यम् । ई॒धि॒रे ।
   होता॑रम् । म॒न्द्रऽजि॑ह्वम् । इत् । सु॒दी॒तिऽभिः॑ । वि॒भाऽव॑सुम् ॥

   सः । हि । सत्यः । यम् । पूर्वे । चित् । देवासः । चित् । यम् । ईधिरे ।
   होतारम् । मन्द्रऽजिह्वम् । इत् । सुदीतिऽभिः । विभाऽवसुम् ॥

   sáḥ ǀ hí ǀ satyáḥ ǀ yám ǀ pū́rve ǀ cit ǀ devā́saḥ ǀ cit ǀ yám ǀ īdhiré ǀ
   hótāram ǀ mandrá-jihvam ǀ ít ǀ sudītí-bhiḥ ǀ vibhā́-vasum ǁ

   saḥ ǀ hi ǀ satyaḥ ǀ yam ǀ pūrve ǀ cit ǀ devāsaḥ ǀ cit ǀ yam ǀ īdhire ǀ
   hotāram ǀ mandra-jihvam ǀ it ǀ sudīti-bhiḥ ǀ vibhā-vasum ǁ

   5.25.2 Aṣṭaka 4.1.17.2Anuvāka 5.2.47Interpretations

3. Ṛk 3

   स नो॑ धी॒ती वरि॑ष्ठया॒ श्रेष्ठ॑या च सुम॒त्या ।
   अग्ने॑ रा॒यो दि॑दीहि नः सुवृ॒क्तिभि॑र्वरेण्य ॥

   स नो धीती वरिष्ठया श्रेष्ठया च सुमत्या |
   अग्ने रायो दिदीहि नः सुवृक्तिभिर् वरेण्य ||

   sá no dhītī́ váriṣṭhayā śréṣṭhayā ca sumatyā́ ǀ
   ágne rāyó didīhi naḥ suvṛktíbhirvareṇya ǁ

   sa no dhītī variṣṭhayā śreṣṭhayā ca sumatyā |
   agne rāyo didīhi naḥ suvṛktibhir vareṇya ||

   सः । नः॒ । धी॒ती । वरि॑ष्ठया । श्रेष्ठ॑या । च॒ । सु॒ऽम॒त्या ।
   अग्ने॑ । रा॒यः । दि॒दी॒हि॒ । नः॒ । सु॒वृ॒क्तिऽभिः॑ । व॒रे॒ण्य॒ ॥

   सः । नः । धीती । वरिष्ठया । श्रेष्ठया । च । सुऽमत्या ।
   अग्ने । रायः । दिदीहि । नः । सुवृक्तिऽभिः । वरेण्य ॥

   sáḥ ǀ naḥ ǀ dhītī́ ǀ váriṣṭhayā ǀ śréṣṭhayā ǀ ca ǀ su-matyā́ ǀ
   ágne ǀ rāyáḥ ǀ didīhi ǀ naḥ ǀ suvṛktí-bhiḥ ǀ vareṇya ǁ

   saḥ ǀ naḥ ǀ dhītī ǀ variṣṭhayā ǀ śreṣṭhayā ǀ ca ǀ su-matyā ǀ
   agne ǀ rāyaḥ ǀ didīhi ǀ naḥ ǀ suvṛkti-bhiḥ ǀ vareṇya ǁ

   5.25.3 Aṣṭaka 4.1.17.3Anuvāka 5.2.48Interpretations

4. Ṛk 4

   अ॒ग्निर्दे॒वेषु॑ राजत्य॒ग्निर्मर्ते॑ष्वावि॒शन् ।
   अ॒ग्निर्नो॑ हव्य॒वाह॑नो॒ऽग्निं धी॒भिः स॑पर्यत ॥

   अग्निर् देवेषु राजत्य् अग्निर् मर्तेष्व् आविशन् |
   अग्निर् नो हव्यवाहनो ऽग्निं धीभिः सपर्यत ||

   agnírdevéṣu rājatyagnírmárteṣvāviśán ǀ
   agnírno havyavā́hano’gním dhībhíḥ saparyata ǁ

   agnir deveṣu rājaty agnir marteṣv āviśan |
   agnir no havyavāhano 'gniṃ dhībhiḥ saparyata ||

   अ॒ग्निः । दे॒वेषु॑ । रा॒ज॒ति॒ । अ॒ग्निः । मर्ते॑षु । आ॒ऽवि॒शन् ।
   अ॒ग्निः । नः॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑नः । अ॒ग्निम् । धी॒भिः । स॒प॒र्य॒त॒ ॥

   अग्निः । देवेषु । राजति । अग्निः । मर्तेषु । आऽविशन् ।
   अग्निः । नः । हव्यऽवाहनः । अग्निम् । धीभिः । सपर्यत ॥

   agníḥ ǀ devéṣu ǀ rājati ǀ agníḥ ǀ márteṣu ǀ ā-viśán ǀ
   agníḥ ǀ naḥ ǀ havya-vā́hanaḥ ǀ agním ǀ dhībhíḥ ǀ saparyata ǁ

   agniḥ ǀ deveṣu ǀ rājati ǀ agniḥ ǀ marteṣu ǀ ā-viśan ǀ
   agniḥ ǀ naḥ ǀ havya-vāhanaḥ ǀ agnim ǀ dhībhiḥ ǀ saparyata ǁ

   5.25.4 Aṣṭaka 4.1.17.4Anuvāka 5.2.49Interpretations

5. Ṛk 5

   अ॒ग्निस्तु॒विश्र॑वस्तमं तु॒विब्र॑ह्माणमुत्त॒मं ।
   अ॒तूर्तं॑ श्राव॒यत्प॑तिं पु॒त्रं द॑दाति दा॒शुषे॑ ॥

   अग्निस् तुविश्रवस्तमं तुविब्रह्माणम् उत्तमम् |
   अतूर्तं श्रावयत्पतिम् पुत्रं ददाति दाशुषे ||

   agnístuvíśravastamam tuvíbrahmāṇamuttamám ǀ
   atū́rtam śrāvayátpatim putrám dadāti dāśúṣe ǁ

   agnis tuviśravastamaṃ tuvibrahmāṇam uttamam |
   atūrtaṃ śrāvayatpatim putraṃ dadāti dāśuṣe ||

   अ॒ग्निः । तु॒विश्र॑वःऽतमम् । तु॒विऽब्र॑ह्माणम् । उ॒त्ऽत॒मम् ।
   अ॒तूर्त॑म् । श्र॒व॒यत्ऽप॑तिम् । पु॒त्रम् । द॒दा॒ति॒ । दा॒शुषे॑ ॥

   अग्निः । तुविश्रवःऽतमम् । तुविऽब्रह्माणम् । उत्ऽतमम् ।
   अतूर्तम् । श्रवयत्ऽपतिम् । पुत्रम् । ददाति । दाशुषे ॥

   agníḥ ǀ tuvíśravaḥ-tamam ǀ tuví-brahmāṇam ǀ ut-tamám ǀ
   atū́rtam ǀ śravayát-patim ǀ putrám ǀ dadāti ǀ dāśúṣe ǁ

   agniḥ ǀ tuviśravaḥ-tamam ǀ tuvi-brahmāṇam ǀ ut-tamam ǀ
   atūrtam ǀ śravayat-patim ǀ putram ǀ dadāti ǀ dāśuṣe ǁ

   5.25.5 Aṣṭaka 4.1.17.5Anuvāka 5.2.50Interpretations

6. Ṛk 6

   अ॒ग्निर्द॑दाति॒ सत्प॑तिं सा॒साह॒ यो यु॒धा नृभिः॑ ।
   अ॒ग्निरत्यं॑ रघु॒ष्यदं॒ जेता॑र॒मप॑राजितं ॥

   अग्निर् ददाति सत्पतिं सासाह यो युधा नृभिः |
   अग्निर् अत्यं रघुष्यदं जेतारम् अपराजितम् ||

   agnírdadāti sátpatim sāsā́ha yó yudhā́ nṛ́bhiḥ ǀ
   agnírátyam raghuṣyádam jétāramáparājitam ǁ

   agnir dadāti satpatiṃ sāsāha yo yudhā nṛbhiḥ |
   agnir atyaṃ raghuṣyadaṃ jetāram aparājitam ||

   अ॒ग्निः । द॒दा॒ति॒ । सत्ऽप॑तिम् । स॒साह॑ । यः । यु॒धा । नृऽभिः॑ ।
   अ॒ग्निः । अत्य॑म् । र॒घु॒ऽस्यद॑म् । जेता॑रम् । अप॑राऽजितम् ॥

   अग्निः । ददाति । सत्ऽपतिम् । ससाह । यः । युधा । नृऽभिः ।
   अग्निः । अत्यम् । रघुऽस्यदम् । जेतारम् । अपराऽजितम् ॥

   agníḥ ǀ dadāti ǀ sát-patim ǀ sasā́ha ǀ yáḥ ǀ yudhā́ ǀ nṛ́-bhiḥ ǀ
   agníḥ ǀ átyam ǀ raghu-syádam ǀ jétāram ǀ áparā-jitam ǁ

   agniḥ ǀ dadāti ǀ sat-patim ǀ sasāha ǀ yaḥ ǀ yudhā ǀ nṛ-bhiḥ ǀ
   agniḥ ǀ atyam ǀ raghu-syadam ǀ jetāram ǀ aparā-jitam ǁ

   5.25.6 Aṣṭaka 4.1.18.1Anuvāka 5.2.51Interpretations

7. Ṛk 7

   यद्वाहि॑ष्ठं॒ तद॒ग्नये॑ बृ॒हद॑र्च विभावसो ।
   महि॑षीव॒ त्वद्र॒यिस्त्वद्वाजा॒ उदी॑रते ॥

   यद् वाहिष्ठं तद् अग्नये बृहद् अर्च विभावसो |
   महिषीव त्वद् रयिस् त्वद् वाजा उद् ईरते ||

   yádvā́hiṣṭham tádagnáye bṛhádarca vibhāvaso ǀ
   máhiṣīva tvádrayístvádvā́jā údīrate ǁ

   yad vāhiṣṭhaṃ tad agnaye bṛhad arca vibhāvaso |
   mahiṣīva tvad rayis tvad vājā ud īrate ||

   यत् । वाहि॑ष्ठम् । तत् । अ॒ग्नये॑ । बृ॒हत् । अ॒र्च॒ । वि॒भा॒व॒सो॒ इति॑ विभाऽवसो ।
   महि॑षीऽइव । त्वत् । र॒यिः । त्वत् । वाजाः॑ । उत् । ई॒र॒ते॒ ॥

   यत् । वाहिष्ठम् । तत् । अग्नये । बृहत् । अर्च । विभावसो इति विभाऽवसो ।
   महिषीऽइव । त्वत् । रयिः । त्वत् । वाजाः । उत् । ईरते ॥

   yát ǀ vā́hiṣṭham ǀ tát ǀ agnáye ǀ bṛhát ǀ arca ǀ vibhāvaso íti vibhā-vaso ǀ
   máhiṣī-iva ǀ tvát ǀ rayíḥ ǀ tvát ǀ vā́jāḥ ǀ út ǀ īrate ǁ

   yat ǀ vāhiṣṭham ǀ tat ǀ agnaye ǀ bṛhat ǀ arca ǀ vibhāvaso iti vibhā-vaso ǀ
   mahiṣī-iva ǀ tvat ǀ rayiḥ ǀ tvat ǀ vājāḥ ǀ ut ǀ īrate ǁ

   5.25.7 Aṣṭaka 4.1.18.2Anuvāka 5.2.52Interpretations

8. Ṛk 8

   तव॑ द्यु॒मंतो॑ अ॒र्चयो॒ ग्रावे॑वोच्यते बृ॒हत् ।
   उ॒तो ते॑ तन्य॒तुर्य॑था स्वा॒नो अ॑र्त॒ त्मना॑ दि॒वः ॥

   तव द्युमन्तो अर्चयो ग्रावेवोच्यते बृहत् |
   उतो ते तन्यतुर् यथा स्वानो अर्त त्मना दिवः ||

   táva dyumánto arcáyo grā́vevocyate bṛhát ǀ
   utó te tanyatúryathā svānó arta tmánā diváḥ ǁ

   tava dyumanto arcayo grāvevocyate bṛhat |
   uto te tanyatur yathā svāno arta tmanā divaḥ ||

   तव॑ । द्यु॒ऽमन्तः॑ । अ॒र्चयः॑ । ग्रावा॑ऽइव । उ॒च्य॒ते॒ । बृ॒हत् ।
   उ॒तो इति॑ । ते॒ । त॒न्य॒तुः । य॒था॒ । स्वा॒नः । अ॒र्त॒ । त्मना॑ । दि॒वः ॥

   तव । द्युऽमन्तः । अर्चयः । ग्रावाऽइव । उच्यते । बृहत् ।
   उतो इति । ते । तन्यतुः । यथा । स्वानः । अर्त । त्मना । दिवः ॥

   táva ǀ dyu-mántaḥ ǀ arcáyaḥ ǀ grā́vā-iva ǀ ucyate ǀ bṛhát ǀ
   utó íti ǀ te ǀ tanyatúḥ ǀ yathā ǀ svānáḥ ǀ arta ǀ tmánā ǀ diváḥ ǁ

   tava ǀ dyu-mantaḥ ǀ arcayaḥ ǀ grāvā-iva ǀ ucyate ǀ bṛhat ǀ
   uto iti ǀ te ǀ tanyatuḥ ǀ yathā ǀ svānaḥ ǀ arta ǀ tmanā ǀ divaḥ ǁ

   5.25.8 Aṣṭaka 4.1.18.3Anuvāka 5.2.53Interpretations

9. Ṛk 9

   ए॒वाँ अ॒ग्निं व॑सू॒यवः॑ सहसा॒नं व॑वंदिम ।
   स नो॒ विश्वा॒ अति॒ द्विषः॒ पर्ष॑न्ना॒वेव॑ सु॒क्रतुः॑ ॥

   एवां अग्निं वसूयवः सहसानं ववन्दिम |
   स नो विश्वा अति द्विषः पर्षन् नावेव सुक्रतुः ||

   evā́m̐ agním vasūyávaḥ sahasānám vavandima ǀ
   sá no víśvā áti dvíṣaḥ párṣannāvéva sukrátuḥ ǁ

   evāṃ agniṃ vasūyavaḥ sahasānaṃ vavandima |
   sa no viśvā ati dviṣaḥ parṣan nāveva sukratuḥ ||

   ए॒व । अ॒ग्निम् । व॒सु॒ऽयवः॑ । स॒ह॒सा॒नम् । व॒व॒न्दि॒म॒ ।
   सः । नः॒ । विश्वा॑ । अति॑ । द्विषः॑ । पर्ष॑त् । ना॒वाऽइ॑व । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥

   एव । अग्निम् । वसुऽयवः । सहसानम् । ववन्दिम ।
   सः । नः । विश्वा । अति । द्विषः । पर्षत् । नावाऽइव । सुऽक्रतुः ॥

   evá ǀ agním ǀ vasu-yávaḥ ǀ sahasānám ǀ vavandima ǀ
   sáḥ ǀ naḥ ǀ víśvā ǀ áti ǀ dvíṣaḥ ǀ párṣat ǀ nāvā́-iva ǀ su-krátuḥ ǁ

   eva ǀ agnim ǀ vasu-yavaḥ ǀ sahasānam ǀ vavandima ǀ
   saḥ ǀ naḥ ǀ viśvā ǀ ati ǀ dviṣaḥ ǀ parṣat ǀ nāvā-iva ǀ su-kratuḥ ǁ

   5.25.9 Aṣṭaka 4.1.18.4Anuvāka 5.2.54Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.