Devatā देवता

Viśvedevās

Ṛṣi ऋषि

Pratiratha Ātreya

Chandas छन्दस्

Triṣṭubh

1. Ṛk 1

   प्र॒युं॒ज॒ती दि॒व ए॑ति ब्रुवा॒णा म॒ही मा॒ता दु॑हि॒तुर्बो॒धयं॑ती ।
   आ॒विवा॑संती युव॒तिर्म॑नी॒षा पि॒तृभ्य॒ आ सद॑ने॒ जोहु॑वाना ॥

   प्रयुञ्जती दिव एति ब्रुवाणा मही माता दुहितुर् बोधयन्ती |
   आविवासन्ती युवतिर् मनीषा पितृभ्य आ सदने जोहुवाना ||

   prayuñjatī́ divá eti bruvāṇā́ mahī́ mātā́ duhitúrbodháyantī ǀ
   āvívāsantī yuvatírmanīṣā́ pitṛ́bhya ā́ sádane jóhuvānā ǁ

   prayuñjatī diva eti bruvāṇā mahī mātā duhitur bodhayantī |
   āvivāsantī yuvatir manīṣā pitṛbhya ā sadane johuvānā ||

   प्र॒यु॒ञ्ज॒ती । दि॒वः । ए॒ति॒ । ब्रु॒वा॒णा । म॒ही । मा॒ता । दु॒हि॒तुः । बो॒धय॑न्ती ।
   आ॒ऽविवा॑सन्ती । यु॒व॒तिः । म॒नी॒षा । पि॒तृऽभ्यः॑ । आ । सद॑ने । जोहु॑वाना ॥

   प्रयुञ्जती । दिवः । एति । ब्रुवाणा । मही । माता । दुहितुः । बोधयन्ती ।
   आऽविवासन्ती । युवतिः । मनीषा । पितृऽभ्यः । आ । सदने । जोहुवाना ॥

   prayuñjatī́ ǀ diváḥ ǀ eti ǀ bruvāṇā́ ǀ mahī́ ǀ mātā́ ǀ duhitúḥ ǀ bodháyantī ǀ
   ā-vívāsantī ǀ yuvatíḥ ǀ manīṣā́ ǀ pitṛ́-bhyaḥ ǀ ā́ ǀ sádane ǀ jóhuvānā ǁ

   prayuñjatī ǀ divaḥ ǀ eti ǀ bruvāṇā ǀ mahī ǀ mātā ǀ duhituḥ ǀ bodhayantī ǀ
   ā-vivāsantī ǀ yuvatiḥ ǀ manīṣā ǀ pitṛ-bhyaḥ ǀ ā ǀ sadane ǀ johuvānā ǁ

   5.47.1 Aṣṭaka 4.3.1.1Anuvāka 5.4.20Interpretations

2. Ṛk 2

   अ॒जि॒रास॒स्तद॑प॒ ईय॑माना आतस्थि॒वांसो॑ अ॒मृत॑स्य॒ नाभिं॑ ।
   अ॒नं॒तास॑ उ॒रवो॑ वि॒श्वतः॑ सीं॒ परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी यं॑ति॒ पंथाः॑ ॥

   अजिरासस् तदप ईयमाना आतस्थिवांसो अमृतस्य नाभिम् |
   अनन्तास उरवो विश्वतः सीम् परि द्यावापृथिवी यन्ति पन्थाः ||

   ajirā́sastádapa ī́yamānā ātasthivā́ṃso amṛ́tasya nā́bhim ǀ
   anantā́sa urávo viśvátaḥ sīm pári dyā́vāpṛthivī́ yanti pánthāḥ ǁ

   ajirāsas tadapa īyamānā ātasthivāṃso amṛtasya nābhim |
   anantāsa uravo viśvataḥ sīm pari dyāvāpṛthivī yanti panthāḥ ||

   अ॒जि॒रासः॑ । तत्ऽअ॑पः । ईय॑मानाः । आ॒त॒स्थि॒ऽवांसः॑ । अ॒मृत॑स्य । नाभि॑म् ।
   अ॒न॒न्तासः॑ । उ॒रवः॑ । वि॒श्वतः॑ । सी॒म् । परि॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । य॒न्ति॒ । पन्थाः॑ ॥

   अजिरासः । तत्ऽअपः । ईयमानाः । आतस्थिऽवांसः । अमृतस्य । नाभिम् ।
   अनन्तासः । उरवः । विश्वतः । सीम् । परि । द्यावापृथिवी इति । यन्ति । पन्थाः ॥

   ajirā́saḥ ǀ tát-apaḥ ǀ ī́yamānāḥ ǀ ātasthi-vā́ṃsaḥ ǀ amṛ́tasya ǀ nā́bhim ǀ
   anantā́saḥ ǀ urávaḥ ǀ viśvátaḥ ǀ sīm ǀ pári ǀ dyā́vāpṛthivī́ íti ǀ yanti ǀ pánthāḥ ǁ

   ajirāsaḥ ǀ tat-apaḥ ǀ īyamānāḥ ǀ ātasthi-vāṃsaḥ ǀ amṛtasya ǀ nābhim ǀ
   anantāsaḥ ǀ uravaḥ ǀ viśvataḥ ǀ sīm ǀ pari ǀ dyāvāpṛthivī iti ǀ yanti ǀ panthāḥ ǁ

   5.47.2 Aṣṭaka 4.3.1.2Anuvāka 5.4.21Interpretations

3. Ṛk 3

   उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒षः सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनिं॑ पि॒तुरा वि॑वेश ।
   मध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्नि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सस्पा॒त्यंतौ॑ ॥

   उक्षा समुद्रो अरुषः सुपर्णः पूर्वस्य योनिम् पितुर् आ विवेश |
   मध्ये दिवो निहितः पृश्निर् अश्मा वि चक्रमे रजसस् पात्य् अन्तौ ||

   ukṣā́ samudró aruṣáḥ suparṇáḥ pū́rvasya yónim pitúrā́ viveśa ǀ
   mádhye divó níhitaḥ pṛ́śniráśmā ví cakrame rájasaspātyántau ǁ

   ukṣā samudro aruṣaḥ suparṇaḥ pūrvasya yonim pitur ā viveśa |
   madhye divo nihitaḥ pṛśnir aśmā vi cakrame rajasas pāty antau ||

   उ॒क्षा । स॒मु॒द्रः । अ॒रु॒षः । सु॒ऽप॒र्णः । पूर्व॑स्य । योनि॑म् । पि॒तुः । आ । वि॒वे॒श॒ ।
   मध्ये॑ । दि॒वः । निऽहि॑तः । पृश्निः॑ । अश्मा॑ । वि । च॒क्र॒मे॒ । रज॑सः । पा॒ति॒ । अन्तौ॑ ॥

   उक्षा । समुद्रः । अरुषः । सुऽपर्णः । पूर्वस्य । योनिम् । पितुः । आ । विवेश ।
   मध्ये । दिवः । निऽहितः । पृश्निः । अश्मा । वि । चक्रमे । रजसः । पाति । अन्तौ ॥

   ukṣā́ ǀ samudráḥ ǀ aruṣáḥ ǀ su-parṇáḥ ǀ pū́rvasya ǀ yónim ǀ pitúḥ ǀ ā́ ǀ viveśa ǀ
   mádhye ǀ diváḥ ǀ ní-hitaḥ ǀ pṛ́śniḥ ǀ áśmā ǀ ví ǀ cakrame ǀ rájasaḥ ǀ pāti ǀ ántau ǁ

   ukṣā ǀ samudraḥ ǀ aruṣaḥ ǀ su-parṇaḥ ǀ pūrvasya ǀ yonim ǀ pituḥ ǀ ā ǀ viveśa ǀ
   madhye ǀ divaḥ ǀ ni-hitaḥ ǀ pṛśniḥ ǀ aśmā ǀ vi ǀ cakrame ǀ rajasaḥ ǀ pāti ǀ antau ǁ

   5.47.3 Aṣṭaka 4.3.1.3Anuvāka 5.4.22Interpretations

4. Ṛk 4

   च॒त्वार॑ ईं बिभ्रति क्षेम॒यंतो॒ दश॒ गर्भं॑ च॒रसे॑ धापयंते ।
   त्रि॒धात॑वः पर॒मा अ॑स्य॒ गावो॑ दि॒वश्च॑रंति॒ परि॑ स॒द्यो अंता॑न् ॥

   चत्वार ईम् बिभ्रति क्षेमयन्तो दश गर्भं चरसे धापयन्ते |
   त्रिधातवः परमा अस्य गावो दिवश् चरन्ति परि सद्यो अन्तान् ||

   catvā́ra īm bibhrati kṣemayánto dáśa gárbham caráse dhāpayante ǀ
   tridhā́tavaḥ paramā́ asya gā́vo diváścaranti pári sadyó ántān ǁ

   catvāra īm bibhrati kṣemayanto daśa garbhaṃ carase dhāpayante |
   tridhātavaḥ paramā asya gāvo divaś caranti pari sadyo antān ||

   च॒त्वारः॑ । ई॒म् । बि॒भ्र॒ति॒ । क्षे॒म॒ऽयन्तः॑ । दश॑ । गर्भ॑म् । च॒रसे॑ । धा॒प॒य॒न्ते॒ ।
   त्रि॒ऽधात॑वः । प॒र॒माः । अ॒स्य॒ । गावः॑ । दि॒वः । च॒र॒न्ति॒ । परि॑ । स॒द्यः । अन्ता॑न् ॥

   चत्वारः । ईम् । बिभ्रति । क्षेमऽयन्तः । दश । गर्भम् । चरसे । धापयन्ते ।
   त्रिऽधातवः । परमाः । अस्य । गावः । दिवः । चरन्ति । परि । सद्यः । अन्तान् ॥

   catvā́raḥ ǀ īm ǀ bibhrati ǀ kṣema-yántaḥ ǀ dáśa ǀ gárbham ǀ caráse ǀ dhāpayante ǀ
   tri-dhā́tavaḥ ǀ paramā́ḥ ǀ asya ǀ gā́vaḥ ǀ diváḥ ǀ caranti ǀ pári ǀ sadyáḥ ǀ ántān ǁ

   catvāraḥ ǀ īm ǀ bibhrati ǀ kṣema-yantaḥ ǀ daśa ǀ garbham ǀ carase ǀ dhāpayante ǀ
   tri-dhātavaḥ ǀ paramāḥ ǀ asya ǀ gāvaḥ ǀ divaḥ ǀ caranti ǀ pari ǀ sadyaḥ ǀ antān ǁ

   5.47.4 Aṣṭaka 4.3.1.4Anuvāka 5.4.23Interpretations

5. Ṛk 5

   इ॒दं वपु॑र्नि॒वच॑नं जनास॒श्चरं॑ति॒ यन्न॒द्य॑स्त॒स्थुरापः॑ ।
   द्वे यदीं॑ बिभृ॒तो मा॒तुर॒न्ये इ॒हेह॑ जा॒ते य॒म्या॒३॒॑ सबं॑धू ॥

   इदं वपुर् निवचनं जनासश् चरन्ति यन् नद्यस् तस्थुर् आपः |
   द्वे यद् ईम् बिभृतो मातुर् अन्ये इहेह जाते यम्या सबन्धू ||

   idám vápurnivácanam janāsaścáranti yánnadyástasthúrā́paḥ ǀ
   dvé yádīm bibhṛtó mātúranyé ihéha jāté yamyā́ sábandhū ǁ

   idaṃ vapur nivacanaṃ janāsaś caranti yan nadyas tasthur āpaḥ |
   dve yad īm bibhṛto mātur anye iheha jāte yamyā sabandhū ||

   इ॒दम् । वपुः॑ । नि॒ऽवच॑नम् । ज॒ना॒सः॒ । चर॑न्ति । यत् । न॒द्यः॑ । त॒स्थुः । आपः॑ ।
   द्वे इति॑ । यत् । ई॒म् । बि॒भृ॒तः । मा॒तुः । अ॒न्ये इति॑ । इ॒हऽइ॑ह । जा॒ते इति॑ । य॒म्या॑ । सब॑न्धू॒ इति॒ सऽब॑न्धू ॥

   इदम् । वपुः । निऽवचनम् । जनासः । चरन्ति । यत् । नद्यः । तस्थुः । आपः ।
   द्वे इति । यत् । ईम् । बिभृतः । मातुः । अन्ये इति । इहऽइह । जाते इति । यम्या । सबन्धू इति सऽबन्धू ॥

   idám ǀ vápuḥ ǀ ni-vácanam ǀ janāsaḥ ǀ cáranti ǀ yát ǀ nadyáḥ ǀ tasthúḥ ǀ ā́paḥ ǀ
   dvé íti ǀ yát ǀ īm ǀ bibhṛtáḥ ǀ mātúḥ ǀ anyé íti ǀ ihá-iha ǀ jāté íti ǀ yamyā́ ǀ sábandhū íti sá-bandhū ǁ

   idam ǀ vapuḥ ǀ ni-vacanam ǀ janāsaḥ ǀ caranti ǀ yat ǀ nadyaḥ ǀ tasthuḥ ǀ āpaḥ ǀ
   dve iti ǀ yat ǀ īm ǀ bibhṛtaḥ ǀ mātuḥ ǀ anye iti ǀ iha-iha ǀ jāte iti ǀ yamyā ǀ sabandhū iti sa-bandhū ǁ

   5.47.5 Aṣṭaka 4.3.1.5Anuvāka 5.4.24Interpretations

6. Ṛk 6

   वि त॑न्वते॒ धियो॑ अस्मा॒ अपां॑सि॒ वस्त्रा॑ पु॒त्राय॑ मा॒तरो॑ वयंति ।
   उ॒प॒प्र॒क्षे वृष॑णो॒ मोद॑माना दि॒वस्प॒था व॒ध्वो॑ यं॒त्यच्छ॑ ॥

   वि तन्वते धियो अस्मा अपांसि वस्त्रा पुत्राय मातरो वयन्ति |
   उपप्रक्षे वृषणो मोदमाना दिवस् पथा वध्वो यन्त्य् अच्छ ||

   ví tanvate dhíyo asmā ápāṃsi vástrā putrā́ya mātáro vayanti ǀ
   upaprakṣé vṛ́ṣaṇo módamānā diváspathā́ vadhvó yantyáccha ǁ

   vi tanvate dhiyo asmā apāṃsi vastrā putrāya mātaro vayanti |
   upaprakṣe vṛṣaṇo modamānā divas pathā vadhvo yanty accha ||

   वि । त॒न्व॒ते॒ । धियः॑ । अ॒स्मै॒ । अपां॑सि । वस्त्रा॑ । पु॒त्राय॑ । मा॒तरः॑ । व॒य॒न्ति॒ ।
   उ॒प॒ऽप्र॒क्षे । वृष॑णः । मोद॑मानाः । दि॒वः । प॒था । व॒ध्वः॑ । य॒न्ति॒ । अच्छ॑ ॥

   वि । तन्वते । धियः । अस्मै । अपांसि । वस्त्रा । पुत्राय । मातरः । वयन्ति ।
   उपऽप्रक्षे । वृषणः । मोदमानाः । दिवः । पथा । वध्वः । यन्ति । अच्छ ॥

   ví ǀ tanvate ǀ dhíyaḥ ǀ asmai ǀ ápāṃsi ǀ vástrā ǀ putrā́ya ǀ mātáraḥ ǀ vayanti ǀ
   upa-prakṣé ǀ vṛ́ṣaṇaḥ ǀ módamānāḥ ǀ diváḥ ǀ pathā́ ǀ vadhváḥ ǀ yanti ǀ áccha ǁ

   vi ǀ tanvate ǀ dhiyaḥ ǀ asmai ǀ apāṃsi ǀ vastrā ǀ putrāya ǀ mātaraḥ ǀ vayanti ǀ
   upa-prakṣe ǀ vṛṣaṇaḥ ǀ modamānāḥ ǀ divaḥ ǀ pathā ǀ vadhvaḥ ǀ yanti ǀ accha ǁ

   5.47.6 Aṣṭaka 4.3.1.6Anuvāka 5.4.25Interpretations

7. Ṛk 7

   तद॑स्तु मित्रावरुणा॒ तद॑ग्ने॒ शं योर॒स्मभ्य॑मि॒दम॑स्तु श॒स्तं ।
   अ॒शी॒महि॑ गा॒धमु॒त प्र॑ति॒ष्ठां नमो॑ दि॒वे बृ॑ह॒ते साद॑नाय ॥

   तद् अस्तु मित्रावरुणा तद् अग्ने शं योर् अस्मभ्यम् इदम् अस्तु शस्तम् |
   अशीमहि गाधम् उत प्रतिष्ठां नमो दिवे बृहते सादनाय ||

   tádastu mitrāvaruṇā tádagne śám yórasmábhyamidámastu śastám ǀ
   aśīmáhi gādhámutá pratiṣṭhā́m námo divé bṛhaté sā́danāya ǁ

   tad astu mitrāvaruṇā tad agne śaṃ yor asmabhyam idam astu śastam |
   aśīmahi gādham uta pratiṣṭhāṃ namo dive bṛhate sādanāya ||

   तत् । अ॒स्तु॒ । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । तत् । अ॒ग्ने॒ । शम् । योः । अ॒स्मभ्य॑म् । इ॒दम् । अ॒स्तु॒ । श॒स्तम् ।
   अ॒शी॒महि॑ । गा॒धम् । उ॒त । प्र॒ति॒ऽस्थाम् । नमः॑ । दि॒वे । बृ॒ह॒ते । सद॑नाय ॥

   तत् । अस्तु । मित्रावरुणा । तत् । अग्ने । शम् । योः । अस्मभ्यम् । इदम् । अस्तु । शस्तम् ।
   अशीमहि । गाधम् । उत । प्रतिऽस्थाम् । नमः । दिवे । बृहते । सदनाय ॥

   tát ǀ astu ǀ mitrāvaruṇā ǀ tát ǀ agne ǀ śám ǀ yóḥ ǀ asmábhyam ǀ idám ǀ astu ǀ śastám ǀ
   aśīmáhi ǀ gādhám ǀ utá ǀ prati-sthā́m ǀ námaḥ ǀ divé ǀ bṛhaté ǀ sádanāya ǁ

   tat ǀ astu ǀ mitrāvaruṇā ǀ tat ǀ agne ǀ śam ǀ yoḥ ǀ asmabhyam ǀ idam ǀ astu ǀ śastam ǀ
   aśīmahi ǀ gādham ǀ uta ǀ prati-sthām ǀ namaḥ ǀ dive ǀ bṛhate ǀ sadanāya ǁ

   5.47.7 Aṣṭaka 4.3.1.7Anuvāka 5.4.26Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.