Devatā देवता

1: Agni; 2, 3, 7, 10: Hymn Āprī; 4: Barhis; 5: Devīr Dvāraḥ; 6: Uṣas, Night; 8: Iḷā, Bhāratī, Sarasvatī; 9: Tvaṣṭṛ; 11: Svāhākṛti

Ṛṣi ऋषि

Vasuśruta Ātreya

Chandas छन्दस्

Gāyatrī

1. Ṛk 1

   सुस॑मिद्धाय शो॒चिषे॑ घृ॒तं ती॒व्रं जु॑होतन ।
   अ॒ग्नये॑ जा॒तवे॑दसे ॥

   सुसमिद्धाय शोचिषे घृतं तीव्रं जुहोतन |
   अग्नये जातवेदसे ||

   súsamiddhāya śocíṣe ghṛtám tīvrám juhotana ǀ
   agnáye jātávedase ǁ

   susamiddhāya śociṣe ghṛtaṃ tīvraṃ juhotana |
   agnaye jātavedase ||

   सुऽस॑मिद्धाय । शो॒चिषे॑ । घृ॒तम् । ती॒व्रम् । जु॒हो॒त॒न॒ ।
   अ॒ग्नये॑ । जा॒तऽवे॑दसे ॥

   सुऽसमिद्धाय । शोचिषे । घृतम् । तीव्रम् । जुहोतन ।
   अग्नये । जातऽवेदसे ॥

   sú-samiddhāya ǀ śocíṣe ǀ ghṛtám ǀ tīvrám ǀ juhotana ǀ
   agnáye ǀ jātá-vedase ǁ

   su-samiddhāya ǀ śociṣe ǀ ghṛtam ǀ tīvram ǀ juhotana ǀ
   agnaye ǀ jāta-vedase ǁ

   5.5.1 Aṣṭaka 3.8.20.1Anuvāka 5.1.48Interpretations

2. Ṛk 2

   नरा॒शंसः॑ सुषूदती॒मं य॒ज्ञमदा॑भ्यः ।
   क॒विर्हि मधु॑हस्त्यः ॥

   नराशंसः सुषूदतीमं यज्ञम् अदाभ्यः |
   कविर् हि मधुहस्त्यः ||

   nárāśáṃsaḥ suṣūdatīmám yajñámádābhyaḥ ǀ
   kavírhí mádhuhastyaḥ ǁ

   narāśaṃsaḥ suṣūdatīmaṃ yajñam adābhyaḥ |
   kavir hi madhuhastyaḥ ||

   नरा॒शंसः॑ । सु॒सू॒द॒ति॒ । इ॒मम् । य॒ज्ञम् । अदा॑भ्यः ।
   क॒विः । हि । मधु॑ऽहस्त्यः ॥

   नराशंसः । सुसूदति । इमम् । यज्ञम् । अदाभ्यः ।
   कविः । हि । मधुऽहस्त्यः ॥

   nárāśáṃsaḥ ǀ susūdati ǀ imám ǀ yajñám ǀ ádābhyaḥ ǀ
   kavíḥ ǀ hí ǀ mádhu-hastyaḥ ǁ

   narāśaṃsaḥ ǀ susūdati ǀ imam ǀ yajñam ǀ adābhyaḥ ǀ
   kaviḥ ǀ hi ǀ madhu-hastyaḥ ǁ

   5.5.2 Aṣṭaka 3.8.20.2Anuvāka 5.1.49Interpretations

3. Ṛk 3

   ई॒ळि॒तो अ॑ग्न॒ आ व॒हेंद्रं॑ चि॒त्रमि॒ह प्रि॒यं ।
   सु॒खै रथे॑भिरू॒तये॑ ॥

   ईऌइतो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रम् इह प्रियम् |
   सुखै रथेभिर् ऊतये ||

   īḷitó agna ā́ vahéndram citrámihá priyám ǀ
   sukhái ráthebhirūtáye ǁ

   īḷito agna ā vahendraṃ citram iha priyam |
   sukhai rathebhir ūtaye ||

   ई॒ळि॒तः । अ॒ग्ने॒ । आ । व॒ह॒ । इन्द्र॑म् । चि॒त्रम् । इ॒ह । प्रि॒यम् ।
   सु॒ऽखैः । रथे॑भिः । ऊ॒तये॑ ॥

   ईळितः । अग्ने । आ । वह । इन्द्रम् । चित्रम् । इह । प्रियम् ।
   सुऽखैः । रथेभिः । ऊतये ॥

   īḷitáḥ ǀ agne ǀ ā́ ǀ vaha ǀ índram ǀ citrám ǀ ihá ǀ priyám ǀ
   su-kháiḥ ǀ ráthebhiḥ ǀ ūtáye ǁ

   īḷitaḥ ǀ agne ǀ ā ǀ vaha ǀ indram ǀ citram ǀ iha ǀ priyam ǀ
   su-khaiḥ ǀ rathebhiḥ ǀ ūtaye ǁ

   5.5.3 Aṣṭaka 3.8.20.3Anuvāka 5.1.50Interpretations

4. Ṛk 4

   ऊर्ण॑म्रदा॒ वि प्र॑थस्वा॒भ्य१॒॑र्का अ॑नूषत ।
   भवा॑ नः शुभ्र सा॒तये॑ ॥

   ऊर्णम्रदा वि प्रथस्वाभ्य् अर्का अनूषत |
   भवा नः शुभ्र सातये ||

   ū́rṇamradā ví prathasvābhyárkā́ anūṣata ǀ
   bhávā naḥ śubhra sātáye ǁ

   ūrṇamradā vi prathasvābhy arkā anūṣata |
   bhavā naḥ śubhra sātaye ||

   ऊर्ण॑ऽम्रदाः । वि । प्र॒थ॒स्व॒ । अ॒भि । अ॒र्काः । अ॒नू॒ष॒त॒ ।
   भव॑ । नः॒ । शु॒भ्र॒ । सा॒तये॑ ॥

   ऊर्णऽम्रदाः । वि । प्रथस्व । अभि । अर्काः । अनूषत ।
   भव । नः । शुभ्र । सातये ॥

   ū́rṇa-mradāḥ ǀ ví ǀ prathasva ǀ abhí ǀ arkā́ḥ ǀ anūṣata ǀ
   bháva ǀ naḥ ǀ śubhra ǀ sātáye ǁ

   ūrṇa-mradāḥ ǀ vi ǀ prathasva ǀ abhi ǀ arkāḥ ǀ anūṣata ǀ
   bhava ǀ naḥ ǀ śubhra ǀ sātaye ǁ

   5.5.4 Aṣṭaka 3.8.20.4Anuvāka 5.1.51Interpretations

5. Ṛk 5

   देवी॑र्द्वारो॒ वि श्र॑यध्वं सुप्राय॒णा न॑ ऊ॒तये॑ ।
   प्रप्र॑ य॒ज्ञं पृ॑णीतन ॥

   देवीर् द्वारो वि श्रयध्वं सुप्रायणा न ऊतये |
   प्र-प्र यज्ञम् पृणीतन ||

   dévīrdvāro ví śrayadhvam suprāyaṇā́ na ūtáye ǀ
   prápra yajñám pṛṇītana ǁ

   devīr dvāro vi śrayadhvaṃ suprāyaṇā na ūtaye |
   pra-pra yajñam pṛṇītana ||

   देवीः॑ । द्वा॒रः॒ । वि । श्र॒य॒ध्व॒म् । सु॒प्र॒ऽअ॒य॒नाः । नः॒ । ऊ॒तये॑ ।
   प्रऽप्र॑ । य॒ज्ञम् । पृ॒णी॒त॒न॒ ॥

   देवीः । द्वारः । वि । श्रयध्वम् । सुप्रऽअयनाः । नः । ऊतये ।
   प्रऽप्र । यज्ञम् । पृणीतन ॥

   dévīḥ ǀ dvāraḥ ǀ ví ǀ śrayadhvam ǀ supra-ayanā́ḥ ǀ naḥ ǀ ūtáye ǀ
   prá-pra ǀ yajñám ǀ pṛṇītana ǁ

   devīḥ ǀ dvāraḥ ǀ vi ǀ śrayadhvam ǀ supra-ayanāḥ ǀ naḥ ǀ ūtaye ǀ
   pra-pra ǀ yajñam ǀ pṛṇītana ǁ

   5.5.5 Aṣṭaka 3.8.20.5Anuvāka 5.1.52Interpretations

6. Ṛk 6

   सु॒प्रती॑के वयो॒वृधा॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ ।
   दो॒षामु॒षास॑मीमहे ॥

   सुप्रतीके वयोवृधा यह्वी ऋतस्य मातरा |
   दोषाम् उषासम् ईमहे ||

   suprátīke vayovṛ́dhā yahvī́ ṛtásya mātárā ǀ
   doṣā́muṣā́samīmahe ǁ

   supratīke vayovṛdhā yahvī ṛtasya mātarā |
   doṣām uṣāsam īmahe ||

   सु॒प्रती॑के॒ इति॑ सु॒ऽप्रती॑के । व॒यः॒ऽवृधा॑ । य॒ह्वी इति॑ । ऋ॒तस्य॑ । मा॒तरा॑ ।
   दो॒षाम् । उ॒षस॑म् । ई॒म॒हे॒ ॥

   सुप्रतीके इति सुऽप्रतीके । वयःऽवृधा । यह्वी इति । ऋतस्य । मातरा ।
   दोषाम् । उषसम् । ईमहे ॥

   suprátīke íti su-prátīke ǀ vayaḥ-vṛ́dhā ǀ yahvī́ íti ǀ ṛtásya ǀ mātárā ǀ
   doṣā́m ǀ uṣásam ǀ īmahe ǁ

   supratīke iti su-pratīke ǀ vayaḥ-vṛdhā ǀ yahvī iti ǀ ṛtasya ǀ mātarā ǀ
   doṣām ǀ uṣasam ǀ īmahe ǁ

   5.5.6 Aṣṭaka 3.8.21.1Anuvāka 5.1.53Interpretations

7. Ṛk 7

   वात॑स्य॒ पत्म॑न्नीळि॒ता दैव्या॒ होता॑रा॒ मनु॑षः ।
   इ॒मं नो॑ य॒ज्ञमा ग॑तं ॥

   वातस्य पत्मन्न् ईऌइता दैव्या होतारा मनुषः |
   इमं नो यज्ञम् आ गतम् ||

   vā́tasya pátmannīḷitā́ dáivyā hótārā mánuṣaḥ ǀ
   imám no yajñámā́ gatam ǁ

   vātasya patmann īḷitā daivyā hotārā manuṣaḥ |
   imaṃ no yajñam ā gatam ||

   वात॑स्य । पत्म॑न् । ई॒ळि॒ता । दैव्या॑ । होता॑रा । मनु॑षः ।
   इ॒मम् । नः॒ । य॒ज्ञम् । आ । ग॒त॒म् ॥

   वातस्य । पत्मन् । ईळिता । दैव्या । होतारा । मनुषः ।
   इमम् । नः । यज्ञम् । आ । गतम् ॥

   vā́tasya ǀ pátman ǀ īḷitā́ ǀ dáivyā ǀ hótārā ǀ mánuṣaḥ ǀ
   imám ǀ naḥ ǀ yajñám ǀ ā́ ǀ gatam ǁ

   vātasya ǀ patman ǀ īḷitā ǀ daivyā ǀ hotārā ǀ manuṣaḥ ǀ
   imam ǀ naḥ ǀ yajñam ǀ ā ǀ gatam ǁ

   5.5.7 Aṣṭaka 3.8.21.2Anuvāka 5.1.54Interpretations

8. Ṛk 8

   इळा॒ सर॑स्वती म॒ही ति॒स्रो दे॒वीर्म॑यो॒भुवः॑ ।
   ब॒र्हिः सी॑दंत्व॒स्रिधः॑ ॥

   इऌआ सरस्वती मही तिस्रो देवीर् मयोभुवः |
   बर्हिः सीदन्त्व् अस्रिधः ||

   íḷā sárasvatī mahī́ tisró devī́rmayobhúvaḥ ǀ
   barhíḥ sīdantvasrídhaḥ ǁ

   iḷā sarasvatī mahī tisro devīr mayobhuvaḥ |
   barhiḥ sīdantv asridhaḥ ||

   इळा॑ । सर॑स्वती । म॒ही । ति॒स्रः । दे॒वीः । म॒यः॒ऽभुवः॑ ।
   ब॒र्हिः । सी॒द॒न्तु॒ । अ॒स्रिधः॑ ॥

   इळा । सरस्वती । मही । तिस्रः । देवीः । मयःऽभुवः ।
   बर्हिः । सीदन्तु । अस्रिधः ॥

   íḷā ǀ sárasvatī ǀ mahī́ ǀ tisráḥ ǀ devī́ḥ ǀ mayaḥ-bhúvaḥ ǀ
   barhíḥ ǀ sīdantu ǀ asrídhaḥ ǁ

   iḷā ǀ sarasvatī ǀ mahī ǀ tisraḥ ǀ devīḥ ǀ mayaḥ-bhuvaḥ ǀ
   barhiḥ ǀ sīdantu ǀ asridhaḥ ǁ

   5.5.8 Aṣṭaka 3.8.21.3Anuvāka 5.1.55Interpretations

9. Ṛk 9

   शि॒वस्त्व॑ष्टरि॒हा ग॑हि वि॒भुः पोष॑ उ॒त त्मना॑ ।
   य॒ज्ञेय॑ज्ञे न॒ उद॑व ॥

   शिवस् त्वष्टर् इहा गहि विभुः पोष उत त्मना |
   यज्ञे-यज्ञे न उद् अव ||

   śivástvaṣṭarihā́ gahi vibhúḥ póṣa utá tmánā ǀ
   yajñéyajñe na údava ǁ

   śivas tvaṣṭar ihā gahi vibhuḥ poṣa uta tmanā |
   yajñe-yajñe na ud ava ||

   शि॒वः । त्व॒ष्टः॒ । इ॒ह । आ । ग॒हि॒ । वि॒ऽभुः । पोषे॑ । उ॒त । त्मना॑ ।
   य॒ज्ञेऽय॑ज्ञे । नः॒ । उत् । अ॒व॒ ॥

   शिवः । त्वष्टः । इह । आ । गहि । विऽभुः । पोषे । उत । त्मना ।
   यज्ञेऽयज्ञे । नः । उत् । अव ॥

   śiváḥ ǀ tvaṣṭaḥ ǀ ihá ǀ ā́ ǀ gahi ǀ vi-bhúḥ ǀ póṣe ǀ utá ǀ tmánā ǀ
   yajñé-yajñe ǀ naḥ ǀ út ǀ ava ǁ

   śivaḥ ǀ tvaṣṭaḥ ǀ iha ǀ ā ǀ gahi ǀ vi-bhuḥ ǀ poṣe ǀ uta ǀ tmanā ǀ
   yajñe-yajñe ǀ naḥ ǀ ut ǀ ava ǁ

   5.5.9 Aṣṭaka 3.8.21.4Anuvāka 5.1.56Interpretations

10. Ṛk 10

    यत्र॒ वेत्थ॑ वनस्पते दे॒वानां॒ गुह्या॒ नामा॑नि ।
    तत्र॑ ह॒व्यानि॑ गामय ॥

    यत्र वेत्थ वनस्पते देवानां गुह्या नामानि |
    तत्र हव्यानि गामय ||

    yátra véttha vanaspate devā́nām gúhyā nā́māni ǀ
    tátra havyā́ni gāmaya ǁ

    yatra vettha vanaspate devānāṃ guhyā nāmāni |
    tatra havyāni gāmaya ||

    यत्र॑ । वेत्थ॑ । व॒न॒स्प॒ते॒ । दे॒वाना॑म् । गुह्या॑ । नामा॑नि ।
    तत्र॑ । ह॒व्यानि॑ । ग॒म॒य॒ ॥

    यत्र । वेत्थ । वनस्पते । देवानाम् । गुह्या । नामानि ।
    तत्र । हव्यानि । गमय ॥

    yátra ǀ véttha ǀ vanaspate ǀ devā́nām ǀ gúhyā ǀ nā́māni ǀ
    tátra ǀ havyā́ni ǀ gamaya ǁ

    yatra ǀ vettha ǀ vanaspate ǀ devānām ǀ guhyā ǀ nāmāni ǀ
    tatra ǀ havyāni ǀ gamaya ǁ

    5.5.10 Aṣṭaka 3.8.21.5Anuvāka 5.1.57Interpretations

11. Ṛk 11

    स्वाहा॒ग्नये॒ वरु॑णाय॒ स्वाहेंद्रा॑य म॒रुद्भ्यः॑ ।
    स्वाहा॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒विः ॥

    स्वाहाग्नये वरुणाय स्वाहेन्द्राय मरुद्भ्यः |
    स्वाहा देवेभ्यो हविः ||

    svā́hāgnáye váruṇāya svā́héndrāya marúdbhyaḥ ǀ
    svā́hā devébhyo havíḥ ǁ

    svāhāgnaye varuṇāya svāhendrāya marudbhyaḥ |
    svāhā devebhyo haviḥ ||

    स्वाहा॑ । अ॒ग्नये॑ । वरु॑णाय । स्वाहा॑ । इन्द्रा॑य । म॒रुत्ऽभ्यः॑ ।
    स्वाहा॑ । दे॒वेभ्यः॑ । ह॒विः ॥

    स्वाहा । अग्नये । वरुणाय । स्वाहा । इन्द्राय । मरुत्ऽभ्यः ।
    स्वाहा । देवेभ्यः । हविः ॥

    svā́hā ǀ agnáye ǀ váruṇāya ǀ svā́hā ǀ índrāya ǀ marút-bhyaḥ ǀ
    svā́hā ǀ devébhyaḥ ǀ havíḥ ǁ

    svāhā ǀ agnaye ǀ varuṇāya ǀ svāhā ǀ indrāya ǀ marut-bhyaḥ ǀ
    svāhā ǀ devebhyaḥ ǀ haviḥ ǁ

    5.5.11 Aṣṭaka 3.8.21.6Anuvāka 5.1.58Interpretations

Text, recitation and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.